17 Ağustos 1999 Gölcük Depremi’nin üzerinden 27 yıl geçti. İzmir’den Gölcük’e hayat kurtarmak için giden itfaiyeciler, aradan geçen yıllara karşın o gecenin seslerini, kokularını ve yüzlerini unutmadı. Kimi bir çocuğu enkazdan canlı çıkardı, kimi kurtaramadığı insanların acısını taşıdı, kimi ise yıllar sonra sarsıntıda karşılaştığı bir aileyle yine yollarının kesişmesine tanıklık etti. Onlar için 17 Ağustos, takvimde kalan bir tarih değil; hafızalarında yaşamaya devam eden bir gece.
Takvimler 17 Ağustos 1999’u gösterdiğinde Türkiye, sabaha karşı büyük bir felaketle uyandı. Saat 03.02’de Kocaeli’nin Gölcük ilçesi merkezli meydana gelen sarsıntı, binlerce insanın hayatını değiştirdi. İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nda vazife yapan dört itfaiye çalışanı de o gün, mesleklerinin şimdi birinci yıllarında, enkaz başında hayatlarının en ağır imtihanlarından birini verdi. Günlerce uyumadan ve dinlenmeden çalışarak, kendi ailelerinden haber alamadan oburlarının yakınlarına ulaşmaya çabaladılar. Aradan geçen yıllara karşın o günlerde enkazlardan yükselen sesleri hafızalarında taşımaya devam ettiler.
“Çaresizlik insanı yıpratıyor”
Bugün 52 yaşında olan ve Çiğli Atatürk Organize Sanayi Bölgesi İtfaiye Grubu’nda amir olarak vazife yapan 28 yıllık itfaiyeci Ali Hikmet Küçükgül, zelzele olduğunda 26 yaşında ve şimdi iki yıllık memurdu. Gece nöbetinde olduğu sırada sarsıntı haberini aldı. Grup süratle oluşturuldu ve tıpkı sabah Gölcük’e hakikat yola çıktı. Yaklaşık 13 gün bölgede vazife yapan Küçükgül, bir hafta boyunca büyük bir bloğun enkazında çalıştı. Vazifeden döndüğünde 14 kilogram verdiğini söyleyen Küçükgül, o günleri şöyle anlattı:
“Dinlenmeden çalıştık. Zira enkaz çok fazla, takım sayısı azdı. İnsanların içeriden ‘Kurtarın’ diye sesleri geliyor. Yanında eşi, çoluğu, çocuğu ölen beşerler var. Onların çırpınışları ve çaresizliği insanı yıpratıyor.”
Küçükgül, aradan geçen 27 yıla karşın o günlerde yaşadıklarını unutamadığını söyledi.
“Enkaz başında çok oturup ağladım”
Bir enkazda baba, anne ve kız çocuğunu birbirlerinin üzerine kapanmış halde bulduklarını anlatan Küçükgül, “Evin girişindeki ayakkabılık üzerlerine yıkılmış, aile enkazın altında kalmıştı. Bebeklere ve çocuklara dayanamıyorum. Enkaz başında çok oturup ağladım. Ben de babayım, bir kızım var. O aile beni çok yıpratmıştı. Bir aile büsbütün yok olmuştu” dedi.
Küçükgül, sarsıntıdan sonra yaklaşık altı ay televizyon izleyemediğini belirterek bugün bile karşısına zelzele görüntüleri çıktığında kanalı değiştirdiğini söyledi. Küçükgül, “Çünkü zihnimde hâlâ karşılığını bulamadığım bir soru var. Bu türlü bir enkaz İzmir’de olsaydı, benim çoluğum çocuğum bu enkazın altında kalsaydı ben ne yapardım? Beni hâlâ yaralayan şey bu. 28 yılda sayısız olaya gittim. Bunların içinde en zoru sarsıntı. İnsanı bitiren çaresizlik. En büyük acı veren şey o” diye konuştu.
“Bir enkaz yoktu, yıkılmış bir mahalle vardı”
İtfaiye Eğitim Şube Müdürlüğü’nde amir olarak misyon yapan 33 yıllık itfaiyeci Bülent Yanaşık da sarsıntıya gittiğinde şimdi yeni evlenmişti. Eşiyle balayına bile çıkamamıştı. Birinci ihbarla birlikte takımlar süratle toplandı. Dört takım, Gölcük başta olmak üzere farklı bölgelere ulaştı. Fakat karşılaştıkları görünüm, hazırladıkları hiçbir senaryoya benzemiyordu.
Bülent Yanaşık, üzerinden yıllar geçse de yaşananları sözleri boğazında düğümlenerek, sesi titreyerek ve gözleri dolarak şu sözlerle anlattı:
“Biz oraya bir enkaza gideceğimizi düşünüyorduk. Olay yerine gittiğimizde bir tek enkaz yoktu. Yıkılmış bir mahalle vardı. Beşerler, grupları gördükleri anda kolundan tutup yakınlarının bulunduğu enkaza götürüyordu. Herkesin bir yakını, bir arkadaşı, bir komşusu enkazın altındaydı. İtfaiyeciler ise bir yandan enkazlarda çalışırken bir yandan çaresizce yardım bekleyen insanlara yetişmeye çalışıyordu. Büsbütün bir can kurtarmaya odaklanıyorsunuz. Biraz dinlenmek istediğinizde insanların çaresizlikleri karşınıza çıkıyor. Mola veremiyorsunuz. Günler sonra İzmir’e döndüğümde ailem beni tanımakta zorlandı. Sakallarım uzamış, kilo vermiştim. Uyku sistemimin olağana dönmesi ise aylar sürdü. Şu anda bile o enkazın imgesi ve yaşadıklarımız hafızamda. Sonrasında öbür zelzele bölgelerinde de çalıştım lakin birinci defa misyon aldığım Gölcük sarsıntısının tesirlerini hâlâ üzerimden altmış değilim. Allah hiç kimseye bu türlü bir acı yaşatmasın. Şu anda bile duygulanıyorum. Enkazda ailelerinizin olduğunu düşünün. Elinizden hiçbir şey gelmiyor. Enkazın kaldırılmasını, makul bir mühlet içinde bir canlının çıkarılmasını bekliyorsunuz. Çıkmıyor. Lakin bu kere cenazeye ulaşmak bile kıymetli hale geliyor. İşte bu hakikaten çok ağır.”
“İlk baktığımda bir tablo üzere geldi”
İtfaiye Eğitim Şube Müdürlüğü’nde eğitmen olarak vazife yapan Abdül Duyulur için 17 Ağustos’un bir öbür manası daha var. Sarsıntı bölgesine gittiğinde eşi gebeydi. 17 Ağustos’tan tam bir ay sonra, 17 Eylül’de kızı dünyaya geldi. Fakat Duyulur, günler boyunca ailesinden haber alamadı.
Kocaeli Derince’de Tüpraş’ta çıkan yangına müdahale etmek için bölgeye ulaştığında, karşılaştığı görünüm hayatında gördüğü en büyük yangındı. Üçüncü günün sonunda ise Gölcük’te enkaz çalışmalarına başladı.
Abdül Duyulur, “İnsanların yolların yanında, parklarda yattığını, binaların yıkıldığını, herkesin yardım beklediğini gördük. Birinci baktığımda bir tablo üzere geldi. İnanamadım. ‘Bu kadar enkazı nasıl kaldıracağız’ dedim. Ancak bir yerinden başlamak gerekiyordu” dedi.
Enkazda çalışırken kocasının sesini duyan bir bayanın kendilerine daima su getirdiğini anlatan Duyulur, “Kadın, eşinin kurtarılmasını bekliyordu. Fakat büyük bir artçı meydana geldi. Ses kesildi. Adamı çıkardığımızda hayatını kaybetmişti. Yıllar sonra İzmir’de bir apartmanda baca sorunu sebebiyle gittiğim binada o bayanla tekrar karşılaştım. Sarsıntıdan sonra İzmir’e taşınmış. Birini canlı kurtarmak dünyalara değişilmez. Ölenleri çıkarıyorsunuz. Çocuk oluyor, genç oluyor, yaşlı oluyor. Çocuk olduğunda kendi çocuklarım, ailem aklıma geliyor” dedi.
“Kapalı alana giremedim”
Gaziemir İtfaiye Grubu’nda amir olarak misyon yapan Mümin Yavuz, sarsıntı bölgesine gittiğinde şimdi bir yıllık itfaiyeciydi ve evleneli sadece 36 gün olmuştu. Çınarcık’ta 12 gün misyon yapan Yavuz, insanların itfaiye işçisinin kollarına sarılarak “Lütfen yakınlarımızı kurtarın” diye yalvardığını anlattı.
Bölgede bir kız çocuğunu canlı olarak kurtardıklarını, lakin çalışmalarının büyük kısmında enkazlardan cansız vücutları çıkardıklarını belirten Yavuz, o günleri dün üzere hatırladığını söyledi. Zelzeleden döndükten sonra yaşadıklarının günlük hayatını da etkilediğini tabir eden Yavuz, birtakım kokuların kendisini tekrar zelzele bölgesine götürdüğünü belirterek, “15-20 gün boyunca kapalı alana giremedim. Güya dört duvar üzerime geliyordu. Sarsıntı bölgesindeki kokular bende travma oluşturdu. Bir müddet konutta yemek yiyemedim, dışarıda yemek yedim” dedi.
Bugün iki çocuk babası olan Yavuz, yaşadıklarının akabinde ailesini de zelzeleye hazırlamaya karar verdiğini söyledi. Yaşadığı acının kendilerini hazırlıklı olmaya yönelttiğini belirten Yavuz, konutta sarsıntı tatbikatları yaptıklarını, inançlı alanları konuştuklarını ve zelzele çantasında bulunması gerekenleri birlikte belirlediklerini anlattı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
