Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, tatillerde sosyal medyanın oluşturduğu karşılaştırma kültürünü, “mükemmel tatil” algısını ve bunun kişinin psikolojisi üzerindeki tesirlerini kıymetlendirdi.
İnsan kendisini manalandırmak için diğerleriyle karşılaştırıyor
İnsanların kendilerini diğerleriyle karşılaştırmasının tek başına olumsuz bir davranış olmadığını lisana getiren Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, toplumsal karşılaştırmanın insanın toplum içindeki yerini anlamlandırmasında doğal bir fonksiyonu olduğunu söyledi.
“İnsanoğlu esasen kendini pozisyonlandırmak ve manalandırmak üzerine karşılaştırmaya çok meyilli.” diyen Çağrı Akyol Çevirir, kişinin vakit zaman “Ben dünyada neredeyim, iş dünyasında neredeyim, mesleksel yahut akademik olarak neredeyim?” sorularını sormasının doğal olduğunu tabir etti.
Çağrı Akyol Çevirir, “Kişinin kendini anlamlandırabilmesi için aslında bir öteki ile karşılaştırmak durumundayız. Zira biz beşerler olarak toplumsal varlıklarız.” dedi.
Sosyal medyada karşılaştırmanın iki tarafı eşit değil!
Sosyal medyadaki karşılaştırmanın “asimetrik” bir düzlemde gerçekleştiğini vurgulayan Çağrı Akyol Çevirir, insanların sosyal medya hesaplarında çoklukla hayatlarının tamamını değil, en hoş ve görünür kılmak istedikleri kısımlarını paylaştığını anlattı.
“Kişi kendini en savunmasız, üzgün, kederli, keyifsiz haliyle ortaya sunmuyor. Çoklukla beşerler ülkü benliğini, yani kendisini görmek istediği yerden insanlara göstermeyi daha çok dilek ediyorlar.” diyen Çağrı Akyol Çevirir, bu sebeple sosyal medyada karşılaştırılan iki hayatın aslında eşit şartlarda değerlendirilmediğini söyledi.
Sosyal medyada bir kişinin ailesinin, romantik ilgisinin yahut tatilinin çoğunlukla en düzgün anlarının görüldüğünü tabir eden Çağrı Akyol Çevirir, “Genellikle bizim kendimizi karşılaştırdığımız taraf en yeterli haliyle karşımıza çıkıyor. Kişiyi en düzgün haliyle görüyoruz. Aile yapısını en uygun haliyle görüyoruz. Romantik alakasını en düzgün haliyle görüyoruz. Yaptığı tatilleri en uygun haliyle görüyoruz. Haliyle kendimizi bu durumla karşılaştırdığımız noktada aslında birebir kulvarda değiliz.” diye konuştu.
Kendi gerçekliğimizi çarpıtılmış bir imgeyle kıyaslıyoruz
Sosyal medyada görülen tatilin arka planında trafik, yorgunluk, tartışma, maddi dertler, berbat hava yahut planların aksaması üzere birçok durum bulunabileceğini fakat bunların çoğunlukla paylaşılmadığını söz eden Çevirir, “Tamamen gerçek dışı, çarpıtılmış yahut abartılmış bir durumla kendi gerçekliğimizi kıyaslar hale geliyoruz.” dedi.
Bu durumun kişinin kendi tatilinden aldığı doyumu da azaltabileceğine işaret eden Çağrı Akyol Çevirir, “Tatil dediğimiz şeyin olağanda dinlendirici ve keyifli olması gerekir. Tatil, kişinin gündelik hayatın geriliminden, yorucu temposundan ve zihnini meşgul eden uyaranlardan bir müddetliğine uzaklaşmasını sağlayan, hepimizin muhtaçlık duyduğu bir dinlenme alanıdır. Fakat sosyal medyadaki kıyaslamalar sebebiyle tatilin bu temel fonksiyonundan giderek uzaklaşabildiğini gözlemliyoruz.” diye konuştu.
Tatil, “story” üretme yarışına dönüşebiliyor
Tatilin temel maksadının günlük ömrün yorucu temposundan ve zihinsel meşguliyetlerden uzaklaşmak olduğuna dikkat çeken Çağrı Akyol Çevirir, “Kişi tatile çıkıyor, bir kıssa paylaşacak, bir ‘story’ paylaşacak. ‘Acaba bu story atılır mı, atılmaz mı? Gereğince uygun bir story mi? Şimdi burada aslında şunu gözlemliyoruz: Olay tatil yapmaktan çok bir performans yarışı haline geliyor. Tatil emelinden büsbütün sapmaya başlıyor.” tabirinde bulundu.
Deneyimi yaşamak yerine manzarasını üretmeye çalışıyoruz
Sosyal medya için daima paylaşılabilir an arayışının, kişinin içinde bulunduğu anla kurduğu bağlantıyı de değiştirebildiğini kaydeden Çağrı Akyol Çevirir, “Aslında yaptığımız tecrübesi bile deneyimleyemiyoruz. Yani o hareketi yaşantılayamıyoruz.” dedi.
Tatil sırasında daha fazla paylaşılabilir içerik elde edebilmek için daha fazla yere gitmeye, daha fazla aktivite yapmaya ve daha fazla imaj üretmeye çalışılabildiğini söyleyen Çağrı Akyol Çevirir, böylelikle dinlenmek emeliyle çıkılan tatilin yeni bir koşuşturma alanına dönüşebildiğini lisana getirdi.
Sosyal medya tatil bütçesini bile etkileyebilir
Sosyal karşılaştırmanın sadece ruhsal değil, ekonomik sonuçları da olabileceğine dikkat çeken Çevirir, diğerlerinin tatil standartlarını yakalama isteğinin kimi bireyleri kendi ekonomik hudutlarının dışına çıkmaya yöneltebildiğini söz etti.
“Bunun natürel ekonomik boyutları da var. Beşerler kendisini daha fazla zorlayabiliyor, bütçesinin dışına çıkabiliyor.” diyen Çevirir, sosyal medyada sergilenen hayat biçiminin bir standart olarak kabul edilmesinin kişinin kendi imkânlarını bedelsiz görmesine sebep olabileceğini kaydetti.
“Ben sebep buna sahip değilim?” kanısı yetersizlik hissini besliyor
Sürekli kıyaslamanın kişinin yeterlilik ve bedellilik algısını etkileyebileceğini vurgulayan Çevirir, “İnsanoğluna baktığımız vakit aslında kendini kâfi ve değerli hissetmek üzerine yaşayan canlılarız. Ne vakit ki yetersiz ve kıymetsiz hissederiz, o vakit ruh sağlığımızda birtakım bozulmalar, keyfimizin kaçması, üzülmemiz, kaygılanmamız üzere durumlar ortaya çıkıyor.” dedi.
“Bazı beşerler kişilik özellikleri gereği daha yetersiz yahut daha kıymetsiz hissetmeye açık olabiliyor. Bu alanlarda hassasiyeti olan beşerler bu durumdan daha fazla etkileniyor.” diyen Çağrı Akyol Çevirir, sosyal medyanın birden fazla vakit kişinin aslında var olan hassasiyetlerini görünür ve daima hale getirdiğini söyledi.
“İdeal tatil” beklentisi gerçek hayatla uyuşmuyor
Tatil öncesinde kurulan beklentilerin de kişinin tatilden aldığı doyumda belirleyici olduğunu lisana getiren Çevirir, sosyal medyada görülen kusursuz manzaraların insanlarda “ideal tatil” beklentisi oluşturduğunu söyledi.
“İnsanlar tatile çıkacağı vakit tahminen biraz daha gerçekçi, ayağı yere basan beklentiler içerisinde olmalı. Ülkü tatil peşinden koşuyoruz.” diyen Çevirir, idealize edilen tatili şöyle tanım etti:
“Yemek çok hoş olacak, hava çok hoş olacak, tartışma olmayacak, yorulma olmayacak… Bu türlü bir şey mümkün değil.”
Tatil dediğimiz şeyin ne olduğunu unutmamakta yarar var
Tatil periyodunda toplumsal karşılaştırmanın tesirinden korunmak için “daha güzelini yapma ve gösterme” baskısı yerine tatilin gerçek fonksiyonunun hatırlanması gerektiğini belirten Çevirir, “Tatil dediğimiz şeyin ne olduğunu unutmamakta yarar var. Tatil dinlenmektir. Daha fazla tecrübe doğal ki çok hoş lakin bir şeyleri daha fazla deneyimlemek yerine tahminen biraz daha sadeleşmekte yarar olacak. Böylelikle o tatilden sonuna kadar fayda görebiliriz. Sadeleştikçe birtakım şeylerin kâfi olacağını ve kendimizi daha az kıyaslama içerisinde bulacağımızı da gözlemleyeceğiz.” biçiminde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
