Yemekten sonra balon üzere şişen bir karın, gün içinde giderek artan gaz sorunu, tuvalet nizamının bir türlü olağana dönmemesi… Günümüzde pek çok kişinin günlük hayatının bir kesimi haline gelen bu sıkıntılar “yediklerim dokundu” yahut “strestendir” fikriyle önemsenmeyebiliyor. Halbuki sorunun sebebi tıp literatüründe Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) olarak isimlendirilen “ince bağırsakta bakterilerin aşırı çoğalması” olabiliyor! Toplumda görülme sıklığı tam olarak bilinmemekle birlikte sindirim şikayeti olan bireylerin yüzde 34’ünde SIBO tespit ediliyor. İrritabl bağırsak sendromu (IBS) hastalarında ise oran yüzde 52’ye yükseliyor. SIBO tedavi edilmediğinde yol açtığı emilim bozuklukları, vitamin ve mineral eksiklikleri sebebiyle hayat kalitesini düşürebilen kıymetli problemlere sebep olabiliyor. Acıbadem Fulya Hastanesi’nde fonksiyonel tıp üzerine çalışmalar yürüten Prof. Dr. Elif Öztürk, özellikle aşırı işlenmiş besinler, düşük lifli ve tek tip beslenme üzere istikrarsız beslenme alışkanlıklarının yanı sıra gereksiz ve uzun müddetli birtakım ilaçların kullanımının bağırsak mikrobiyatasını olumsuz etkilediğine dikkat çekerek, “Bu sebeple istikrarlı ve çeşitli beslenmek, gereksiz besin kısıtlamalarından kaçınmak, bilhassa mide asidini azaltan ve bağırsak hareketlerini etkileyen ilaçları uzun mühlet kullanmamak, sistemli fizikî aktivite yapmak çok kıymetlidir. Ayrıyeten, erken teşhis için sindirim sistemi şikayetleri uzun sürdüğünde kesinlikle bir tabibe başvurulmalıdır” diyor.
Yemek sonrasında karnınız balon üzere şişiyorsa, dikkat!
İnce bağırsaktaki bakterilerin olağan bedellerin üzerine çıkması SIBO olarak tanımlanıyor. İnce bağırsakta artmış olan bu bakterilerin besinleri fermente etmesi sebebiyle “metan, hidrojen ve birtakım durumlarda hidrojen sülfür” gazları oluşabiliyor. Bunun sonucunda çeşitli klinik bulgular ortaya çıkabiliyor. SIBO’nun en tipik belirtilerinin başında, yemek sonrasında karında adeta balon görünümüne sebep olan şişkinlik ve gaz geliyor. Karın ağrısı, kabızlık, bulantı, ishal, emilim bozuklukları ve buna bağlı olarak vitamin eksiklikleri ile besin intoleransı üzere semptomlar da tabloya eşlik edebiliyor. Bunların yanı sıra cilt, genitoüriner (üreme ve böbrek, mesane üzere idrar sistemi) ile nörolojik sistemlere ilişkin semptomlar da görülebiliyor. Prof. Dr. Elif Öztürk, lakin şişkinliğin kesinlikle SIBO’ya işaret ettiğinin düşünülmemesi gerektiğini belirterek, “Çünkü inflamatuvar bağırsak hastalıklarından laktoz intoleransına, çölyak hastalığından irritabl bağırsak sendromuna kadar pek çok hastalık misal belirtilere sebep olabilmektedir” diyor.
Belirtileri öbür hastalıklarla büyük benzerlik gösteriyor
SIBO’nun en değerli özelliklerinden biri, belirtilerinin öbür sindirim sistemi problemleri yahut hastalıklarıyla büyük ölçüde benzerlik göstermesi. Örneğin dispepsi (hazımsızlık), irritabl bağırsak sendromu (IBS), inflamatuvar bağırsak hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit), çölyak hastalığı, besin intoleransı, pankreas yetmezliği, paraziter enfeksiyonlar, safra asidi malabsorbsiyonu (bağırsakların safra asitlerini gereğince geri emememesi) gastroözafagial reflü üzere sıhhat sıkıntılarıyla da benzeri klinik bulgular görülebiliyor. Bu sebeple SIBO’nun tanısı gecikebiliyor ve hastalar yalnızca şikayetleri baskılayan tedaviler kullanmak zorunda kalabiliyor. Prof. Dr. Elif Öztürk, obezite, romatolojik hastalıklar, parkinson üzere sindirim sistemiyle bağlı görünmeyen kronik hastalığı olan şahısların de gaz ve kabızlık şikayetleri olduğunda kesinlikle bir uzmana başvurmaları gerektiğine dikkat çekiyor.
Tanıda endoskopik inceleme önemli
Hidrojen ile metan nefes testlerinin, mikrobiyota tahlillerinin ve SIBO’ya ait farkındalığın gelişmesiyle birlikte hastalık günümüzde daha sık tanımlanıyor. Hastanın semptomları ve bulguları SIBO’ya işaret ediyorsa, teşhiste nefes testi ya da endoskopik usulle alınan örnekten mikrobiyolojik incelemeyle bakteri yükü bedellendiriliyor. Teşhis için en sık kullanılan yollardan biri olan hidrojen ve metan testinde, hastaya şeker içeren solüsyon veriliyor ve belli aralıklarla nefes örnekleri alınarak ortaya çıkan gazlar ölçülüyor. Bu gazların seviyelerindeki değişiklikler, ince bağırsakta mikrobiyal aşırı çoğalma konusunda yol gösterebiliyor. Prof. Dr. Elif Öztürk, fakat nefes testi daha kolay bir usul olsa da endoskopik incelemenin öteki bir yapısal sorunun varlığını ekarte etmesi açısından değer taşıdığını anlatıyor.
Mide asidinden diyabete…
Normal kaidelerde ince bağırsakta bakterilerin sayısı ve çeşitliliği makul bir istikrar içinde oluyor. Fakat kimi etkenler bu dengeyi bozabiliyor ve bunun sonucunda bakterilerin ince bağırsakta olağandan fazla çoğalması için uygun ortam oluşabiliyor. SIBO ile ilişkilendirilen nedenlerin başında çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve bağırsak hareketlerini yavaşlatan diyabet üzere durumlar geliyor. Bunun yanı sıra gastrointestinal anatomide yahut safra metabolizmasında meydana gelen değişiklikler, mide asidi yahut pankreas enzimi üretiminin azalması ve bağışıklık sistemiyle ilgili problemler üzere çeşitli sistemler SIBO’ya yol açabiliyor.
Antibiyotik tedavisi tek başına kâfi değil
Test sonucu tanıyı desteklerse hastaya, bakterilerin aşırı çoğalmasını azaltmaya yönelik antibiyotik tedavisi ve diyet öneriliyor. Bunun yanı sıra bağırsak hareketlerini etkileyen ve SIBO’ya yol açan temel hastalıkların tedavi edilmesi de büyük değer taşıyor. Öncelikle tablonun başlamasına sebep olan alışkanlıkların bırakılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Elif Öztürk, “Ayrıca, diyet yapılmadan antibiyotik tedavisinin hiçbir manası olmamaktadır. Beslenme alışkanlıkları etap aşama değiştirilmektedir. Bu bahiste eğitimli diyetisyen takibi çok önemlidir. Öncelikle fermente olabilen besinler diyetten çıkarılmakta, akabinde diyetisyen kontrolünde tekrar diyete eklenmektedir. Hastanın tedaviye ahengi çok kıymetlidir. Şuurlu hastayla muvaffakiyet bahtı artmaktadır” bilgisini veriyor. Prof. Dr. Elif Öztürk, tedavi sonrası tekrarlamaması için SIBO’ya yol açan etkenlerden kesinlikle uzak durulması gerektiğini aktarıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
