Hayatın sürdürülmesi için hayati kıymete sahip olan karaciğer, hem kendi dokusundan gelişen primer yani birincil tümörlerin hem de öteki organlardan yayılan metastatik tümörlerin görülebildiği ender organların başında geliyor. Beden için rastgele bir yedeği ya da alternatifi de bulunmayan karaciğerdeki tümörlerin tedavi planı, tümörün çeşidi, boyutu, sayısı, yerleşimi ve hastanın genel sıhhat durumu üzere birçok faktörle birlikte kıymetlendirilerek yapılıyor. Günümüzde karaciğer tümörlerinin tedavisinde uygulanan girişimsel metotlarla hastalar kısa müddette konforlu bir halde günlük yaşamlarına dönebiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Girişimsel Radyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Onur Ergun, karaciğer tümörlerinde kullanılan girişimsel radyolojik tedavi formülleri hakkında bilgi verdi.
Karaciğer tümörlerinde gerçek teşhis, tedavinin birinci adımı
Girişimsel radyolojinin sadece tedavi kademesinde değil, hakikat teşhisin konulmasında da kıymetli bir rolü bulunmaktadır. Ultrasonografi yahut Bilgisayarlı Tomografi üzere görüntüleme yolları eşliğinde gerçekleştirilen iğne biyopsileriyle tümörden örnek alınarak tümörün yapısı ve gerekli durumlarda moleküler özellikleri kıymetlendirilir. Görüntüleme rehberliğinde gerçekleştirilen biyopsiler, maksat bölgeye denetimli ve hassas halde ulaşılmasını sağlar.
“İğne deliğinden” tümöre direkt müdahale
Girişimsel radyolojik tedaviler temel olarak ablasyon ve damarsal (endovasküler) tedaviler olmak üzere iki ana kümede kıymetlendirilir. Ablasyon sistemlerinde, karaciğerdeki tümörün içerisine ciltten özel bir iğne yerleştirilerek güç uygulanır ve tümör dokusunda yüksek yahut düşük sıcaklık oluşturularak kanser hücrelerinin tahrip edilmesi hedeflenir. Bilhassa uygun özelliklere sahip, küçük boyutlu ve sonlu sayıdaki tümörlerde kullanılan esas ablasyon yolları şunlardır:
- Radyofrekans ablasyon: Elektrik akımı kullanılarak tümör dokusunun ısıtılması ve tahrip edilmesi.
- Mikrodalga ablasyon: Mikrodalga gücüyle tümör dokusunda yüksek sıcaklık oluşturularak tümörün yok edilmesinin hedeflenmesi.
- Kriyoablasyon: Tümör dokusunun denetimli biçimde dondurularak tahrip edilmesi.
Bu süreçler, görüntüleme metotları eşliğinde ve ciltten yaklaşık 1-2 milimetrelik bir giriş noktasından gerçekleştirilir. Cerrahi kesi gerektirmemesi, uygun hastalarda tedavi sonrası güzelleşme sürecinin süratli olmasına katkı sağlar.
Tümörü besleyen damarlara maksatlı tedavi
Girişimsel radyolojide kullanılan bir diğer tedavi grubu ise damarsal yani endovasküler metotlardır. Bu süreçlerde damar yoluyla karaciğer atardamarına ve tümörü besleyen damarlara ulaşılır. Esas endovasküler tedavi prosedürleri şöyle sıralanabilir:
1. TAKE (Transarteriyel Kemoembolizasyon): Tümörü besleyen damarlara kemoterapi ilacının verilmesi ve birebir vakitte damarların embolize edilerek tümörün kanlanmasının azaltılması aslına dayanır.
2. TARE (Transarteriyel Radyoembolizasyon): Tümörü besleyen damarlara radyoaktif mikrokürelerin gönderilmesiyle tümör dokusuna direkt radyasyon verilmesi hedeflenir.
Bu metotlar bilhassa cerrahi tedavinin uygun olmadığı hastalarda, hastalığın özelliklerine nazaran tümörün küçültülmesi yahut büyümesinin denetim altına alınması hedefiyle kullanılır. Kimi hastalarda ise uygulanan tedaviler sonrasında cerrahi tedaviye uygun şartlar oluşturulur.
Daha küçük giriş, daha kısa güzelleşme süreci
Girişimsel radyolojik tedavilerin en değerli avantajlarından biri küçük bir giriş noktasından uygulanabilmesidir. Cerrahi kesi gerektirmemesi, daha az ağrı ve daha kısa güzelleşme sürecine imkan sağlar. Uygun hastalarda süreçler sonrasında hastanede kalış mühleti de kısa olur ve hastalar birebir gün yahut sonraki gün taburcu edilebilir. Ayrıyeten hastalığın seyri ve tümörün özelliklerine bağlı olarak birtakım girişimsel tedavilerin gerektiğinde tekrar uygulanabilmesi de değerli bir avantaj olarak kıymetlendirilir.
Tedavi kararı multidisipliner yaklaşımla veriliyor
Karaciğer tümörlerinde tek bir tedavi tekniği her hasta için uygun olmayabilir. Hastanın genel durumu, tümörün özellikleri, hastalığın yaygınlığı ve eşlik eden hastalıklar kıymetlendirilerek tedavi planı oluşturulur. Bu sebeple günümüzde karaciğer tümörlerinin tedavisinde onkoloji, genel cerrahi ve girişimsel radyoloji başta olmak üzere farklı branşların birlikte kıymetlendirme yaptığı multidisipliner yaklaşım büyük kıymet taşır. Girişimsel radyolojide kullanılan teknolojilerin gelişmesiyle birlikte, görüntüleme sistemlerine yapay zekâ ve robotik teknolojilerin entegrasyonunun da tedavilerin hassasiyetini artırması ve gelecekte karaciğer tümörlerinin tedavisinde daha ileri imkanlar sunacaktır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
