Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Merve Yüksel Kadıoğlu, okul öncesi periyotta okuma yazma öğrenmenin çocuk gelişimi üzerindeki tesirlerine ait değerlendirmelerde bulundu.
“Erken okumak kalıcı muvaffakiyet garantisi değil”
Çocukların gelişim suratlarının birbirinden farklı olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Merve Yüksel Kadıoğlu, okula başlamadan evvel okuma yazma öğrenmenin her çocuk için kesinlikle bir avantaj olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Araştırmaların erken yaşta okumaya başlayan çocukların birinci yıllarda akranlarının önünde görünebildiğini, lakin bu farkın ilerleyen yıllarda kapanabildiğini gösterdiğini kaydeden Kadıoğlu, şöyle devam etti:
“Her yıl eylül ayı yaklaştığında ailelerin gündemine tıpkı tartışma oturuyor: Komşunun, sınıf arkadaşının çocuğu okuyup yazıyorsa, benimki de bilmeli mi? Uzmanlar bu bahiste ailelere sakinleştirici lakin bir o kadar da dikkat cazibeli bir ileti veriyor: Erken okumak tek başına bir garanti değil, hatta kimi durumlarda yanlış uygulandığında geri tepebiliyor.
Yıllarca süren bir araştırmada, 5 yaşında okumaya başlayan çocuklarla 7 yaşında başlayan çocuklar karşılaştırıldı. Birinci yıllarda erken başlayanlar harf ve söz okumada öndeydi. Fakat çocuklar 11 yaşına geldiğinde bu fark büsbütün kapandı; üstelik geç başlayan çocuklar okuduğunu manaya hünerinde daha düzgün sonuç verdi.”
Oyun yerine daima akademik çalışma gerçek değil
Okul öncesi eğitimin temel gayesinin çocuğa ilkokul programını erkenden öğretmek olmadığını vurgulayan Kadıoğlu, şunları söyledi:
“Benzer bir tablo, okul öncesinde yoğun akademik eğitim alan çocuklarla oyun temelli eğitim alan çocukları yıllarca izleyen bir diğer araştırmada da ortaya çıktı. İlkokulun birinci yıllarında aralarında fark yoktu. Fakat dördüncü sınıfa gelindiğinde, erken ve yoğun akademik baskı alan çocukların notları neredeyse tüm derslerde düşmeye başladı; oyun temelli eğitim alan çocukların notları ise yükseldi. Araştırmacılara nazaran bunun sebebi, çocuklar büyüdükçe okulun onlardan daha fazla özerklik, merak ve öz güven istemesi. Bunlar da harf ezberiyle değil, oyun ve keşifle gelişen maharetler.”
“Okula hazırlık demek harfleri ezberlemek demek değil”
Bir çocuğun okula hazır olup olmadığını değerlendirirken sadece harfleri ve sayıları bilmesine bakılmaması gerektiğini vurgulayan Kadıoğlu, “Uzmanlara nazaran okula hazırlıkta hakikaten kıymetli olan, çocuğun harfleri bilmesi değil; dikkatini bir işe verebilmesi, sırasını bekleyebilmesi, makas ve kalem kullanabilmesi, boyama yapabilmesi, güçlü bir söz dağarcığına sahip olması, yönergeleri anlayıp uygulayabilmesi ve akranlarıyla sağlıklı bağ kurabilmesi. Araştırmalar, bilhassa ince motor marifetlerin (kalem tutuş, makas kullanma gibi) ve öz kontrolün-yani dikkatini toplayabilme, dürtülerini yönetebilme- ilkokuldaki okuma ve matematik muvaffakiyetinin en güçlü habercilerinden olduğunu gösteriyor. Bir çocuğun boyama kağıdında hudutları takip edebilmesi ya da oyun sırasında sırasını bekleyebilmesi, aslında harfleri ezbere bilmesinden daha fazla ipucu veriyor.” formunda konuştu.
Okuma bilen çocuk sınıfta sıkılabilir
Okula başlamadan okuma yazma öğrenmiş çocuklar açısından dikkat edilmesi gereken öbür bir bahsin da sınıf içindeki motivasyon olduğunu söyleyen Kadıoğlu, “Madalyonun bir de öbür yüzü var: Okula okuma bilerek başlayan çocuklarda sınıfta sıkılma ve motivasyon kaybı riski gerçek. Araştırmalar, öğretmenlerin bu çocuklara karşı düzgün niyetli ve destekleyici olduğunu, lakin birden fazla vakit onları sınıf içinde nasıl zenginleştirici biçimde meşgul edeceklerini bilmediklerini ortaya koyuyor. Bu da vakitle derse ilgisizliğe, hatta birtakım durumlarda akranlar arasında dışlanmaya yol açabiliyor. Önerilen tahlil çocuğu üst sınıfa atlatmak değil; birebir sınıfta ona zenginleştirilmiş kitaplar ve ek etkinlikler sunmak.” dedi.
“Herkesin çocuğu okuyor” baskısına dikkat!
Aileler arasındaki kıyaslamaların çocuk üzerinde önemli bir performans baskısı oluşturabileceğine dikkat çeken Kadıoğlu, şunları kaydetti:
“Araştırmalar, ebeveynin eğitim konusundaki tasasının çocuğa direkt geçtiğini gösteriyor: Telaşlı bir ebeveyn evvel kendi yorgunluğunu ve gerginliğini yaşıyor, çocuk da bu gerginliği hissedip vakitle öğrenmeye karşı isteksizleşebiliyor. Uzmanlar, ‘herkesin çocuğu okuyor, benimki de okusun’ tipinden kıyaslamalı beklentilerin, çocuk için öğrenmeyi bir merak problemi olmaktan çıkarıp bir onay ve performans sıkıntısına dönüştürebileceği konusunda uyarıyor.”
Çocuk kendisi merak ediyorsa ilgisini bastırmayın
Bazı çocukların rastgele bir yönlendirme olmaksızın harflere ve yazılı sözlere erken yaşlarda ilgi gösterebildiğine dikkat çeken Kadıoğlu, şu değerlendirmede bulundu:
“Peki çocuk resen harflere, sözlere ilgi gösteriyorsa? Uzmanlar burada net: Bu ilgiyi bastırmaya gerek yok, lakin sistemli bir ‘derse’ de çevirmemek gerekiyor. Çocuk sorduğunda karşılık vermek, birlikte kitap okurken parmakla sözleri göstermek, istediği harfi yazmasına yardım etmek kâfi. Çocuk sıkılırsa bırakmak da bir o kadar değerli. Yani rehberlik eden ancak zorlamayan bir tavır, en sağlıklı yaklaşım olarak öne çıkıyor.”
Ailelere 3 kıymetli öneri
Dr. Öğr. Üyesi Merve Yüksel Kadıoğlu, okula hazırlık sürecindeki ailelere şu tekliflerde bulundu:
“Harf ezberletmek yerine kalem tutma, makas kullanma, boyama üzere ince motor maharetleri destekleyin.
“Birlikte kitap okuyun, sohbet edin, sorular sorun. Kelime dağarcığı ve dikkat, okumanın en dayanıklı temeli.
Çocuk kendi ilgisiyle harf öğrenmek isterse destekleyin; ancak “herkes biliyor, o da bilsin” derdiyle zorlamayın.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
