Seyahat sırasında tüketilen kaynağı kuşkulu su ve yiyecekler, yetersiz hijyen şartları ve gidilen bölgeye has enfeksiyonlar, şahıslarda tatil sonrasında da devam eden sıhhat meselelerine yol açabiliyor. Bilhassa ishal, karın ağrısı, şişkinlik, gaz, bulantı ve açıklanamayan kilo kaybı üzere yakınmaların seyahat sonrasında uzun müddet devam etmesi halinde akla bağırsak parazitlerinin de gelmesi gerekiyor.
Entamoeba histolytica, Giardia intestinalis, Cryptosporidium spp. ve Dientamoeba fragilis üzere parazitlerin, seyahat sırasında olduğu kadar konuta dönüş sonrasında da bağırsak enfeksiyonu yapabildiğini belirten Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Kurt, “Turist ishali denilince akla evvel virüs ve bakteriler gelir. Ancak bazı bireylerde etken bağırsak parazitleridir ve bunların erken teşhis ve tedavisi gerekir. Bilhassa iki haftayı aşan ishallerde hastada paraziter etkenlerin araştırılması son derece önemli” diyor…
Bağırsak parazitleri ve seyahatle alakalı paraziter hastalıklar üzerine bilimsel çalışmalar yapan Prof. Dr. Özgür Kurt, seyahat sonrasında ortaya çıkan sindirim sistemi yakınmalarının değerlendirilmesinde seyahat hikayesinin değerli olduğuna dikkat çekerek, “Tatil bitti fakat şikayetler bitmediyse kolay bir sindirim rahatsızlığı deyip geçmeyin. Seyahat sırasında tüketilen su ve besinler, gidilen bölgenin hijyen şartları ve kişinin maruz kaldığı çevresel etkenler, tatil sonrasında ortaya çıkan bağırsak şikayetlerinin sebebini anlamamız açısından kıymetli ipuçları verir. Bilhassa ishalin uzaması, tekrarlaması yahut karın ağrısı, şişkinlik ve kilo kaybı üzere diğer yakınmaların ishale eşlik etmesi durumunda paraziter enfeksiyonlar da akla gelmelidir. Nadiren bağırsak parazitleriyle enfekte bireylerin kabızlık şikayetiyle tabibe geldiği de oluyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Sehayat Enfeksiyonlarına Karşı Önlem Alınabilir
Seyahat sırasında alınacak kolay tedbirlerin birçok enfeksiyonun önlenmesinde kıymetli rol oynadığını belirten Prof. Dr. Özgür Kurt, “Korunmanın birinci adımı, bulaş yollarını bilmekten geçiyor. Bilhassa seyahat sırasında su ve gıda güvenliği konusunda dikkatli olmak, elleri COVID-19 pandemisi sırasında alıştığımız üzere sık sık sabunlu suyla yıkamak ve gidilen bölgenin sıhhat risklerini seyahat öncesinde araştırıp gerekirse Seyahat Sağlığı konusunda danışmanlık almak, enfeksiyon riskini değerli ölçüde azaltabilir” diyor.
Seyahat edilen bölgede suyun güvenilirliğinden emin olunmadığında kapalı ve sağlam ambalajlı içme sularının tercih edilmesi, musluk suyunun içme ve diş fırçalama hedefiyle kullanılmaması ve içeceklere buz eklerken dikkatli olunması öneriliyor. Bunun sebebi, mikrop bulaşmış suların sırf içilmesi durumunda değil, yemek hazırlarken, meyve-sebzeleri yıkarken, içeceklere buz eklerken, hatta diş fırçalarken bile enfeksiyon riski oluşturabiliyor olmasıdır. Bu yaz Amerika Birleşik Devletleri’nde 48 eyalette toplamda 20 bin civarında şahısta ishalli enfeksiyona yol açan siklospora isimli parazitin (Cyclospora cayetanensis) kaynağının, uygun yıkanmamış marul tüketimi olması bu duruma örnek olarak gösterilebilir.
Seyahat sırasında besin seçiminde de emsal bir itina göstermek gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Özgür Kurt, “İyi pişirilmiş ve sıcak servis edilen yiyeceklerin tercih edilmesi, çiğ yahut az pişmiş et, balık ve deniz eserlerinden uzak durulması, pastörize edilmemiş süt ve süt eserlerinin tüketilmemesi ve yıkanmış olduğundan emin olunmayan çiğ zerzevat ve meyvelerin yenmemesi öneriliyor. Sokak yiyecekleri büsbütün yasaklanması gereken bir kategori olarak görülmese de, yiyeceğin hijyenik şartlarda hazırlanması ve gereğince pişirilmiş olması ehemmiyet taşıyor. El hijyeninin de ihmal edilmemesi gerekiyor; yemeklerden evvel ve tuvalet sonrasında ellerin sabun ve suyla yıkanması, su ve sabuna ulaşılamayan durumlarda ise en az yüzde 60 alkol içeren el antiseptiği kullanılması gerekiyor” biçiminde konuşuyor.
Doğru Tedavi İçin Doğru Tanı Önemli
Tatil sona erdikten sonra başlayan yahut devam eden ishalin her vakit kolay bir beslenme değişikliğine bağlanmaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Özgür Kurt, “Seyahat sonrası gelişen her ishal parazit kaynaklı değildir. Lakin bilhassa uzayan ve tekrarlayan ishalde, kişinin nerede bulunduğu, ne tükettiği, hangi su kaynaklarını kullandığı ve öteki hangi belirtilerin eşlik ettiği kesinlikle sorgulanmalıdır” diyor.
Günümüzde bağırsak parazitlerinin teşhisinde laboratuvar teşhis yollarındaki gelişmeler klinisyenlerin gerçek tedaviye daha süratli başlamasını sağlıyor. Bilhassa vazgeçilmez birinci sistem olan dışkının mikroskobik incelenmesinin yanında antijen temelli testler ve moleküler prosedürler, bağırsak parazitleri ile enfekte olduğu düşünülen hastaların teşhisine kıymetli katkı sağlıyor. Bahisle ilgili görüşlerini paylaşan Prof. Dr. Özgür Kurt, “Bağırsak parazitleri için evvelce neredeyse tek seçenek, hastanın dışkı örneğinin laboratuvarda mikroskop altında incelenmesiydi. Bu sistem ile teşhis talihi maalesef düşüktü. Günümüzde süratli teşhis testleri ile moleküler teşhis sistemlerinin mikroskobik değerlendirmeye eklenmesiyle bağırsak parazitlerinin sebep olduğu enfeksiyonlar için de daha faal ve süratli teşhis mümkün hale geldi. Tedavi gereken olgular için de birden fazla parazite karşı tesirli antibiyotikler mevcut. Bu antibiyotiklerin doktorun önermesi durumunda kullanılması son derece değerli, zira Cryptosporidium spp. gibi kimi parazitler için antibiyotikler işe yaramadığı üzere, gereksiz kullanım antibiyotiklere direnç riskini artırıyor. Cryptosporidium spp. ve başka parazitler için hastanın bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi ve hastanın ishalle kaybettiği sıvıyı yerine koyan takviye tedavisi temel yaklaşımı oluşturuyor” diyor.
Paraziter hastalıklarda hakikat teşhisin, yanlışsız tedavinin temeli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özgür Kurt, “Hastalarda emsal yakınma ve belirtiler, farklı parazitlerde yahut büsbütün farklı enfeksiyonlarda görülebilir. Bu sebeple bilhassa seyahat sonrası uzun süren ishal ve gibisi bağırsak şikayetlerinde kişinin seyahat hikayesini tabibe detaylı biçimde aktarması, gerektiğinde uygun laboratuvar testlerinin yapılması ve tedavinin saptanan etkene nazaran düzenlenmesi gerekir” ifadelerini kullanıyor.
Özellikle Çocuklar Ve Bağışıklık Sistemi Baskılanmış Kişiler Risk Altında
Seyahat öncesinde gidilecek ülkenin ve bölgenin sıhhat riskleri hakkında bilgi edinmek, gerekli durumlarda seyahat sıhhati konusunda doktordan danışmanlık almak değer taşıyor. Bilhassa tropikal bölgelere, hijyen ve sıhhat altyapısının farklı olduğu ülkelere yahut kırsal alanlara yapılacak seyahatlerde, gidilecek bölgeye mahsus enfeksiyon risklerinin evvelce kıymetlendirilmesi öneriliyor. Seyahat sırasında ise inançlı su ve besin tüketimine dikkat edilmesi, el hijyeninin korunması ve bölgeye nazaran sivrisinek, kene üzere vektörlerden korunmaya yönelik tedbirlerin alınması gerekiyor.
Prof. Dr. Özgür Kurt, tatil dönüşünde birkaç gün içinde düzelmeyen yahut giderek şiddetlenen ishal, tekrarlayan karın ağrısı, bariz şişkinlik, açıklanamayan kilo kaybı, ateş ya da dışkıda kan üzere belirtilerin bulunması halinde sıhhat kuruluşuna başvurulması gerektiğine dikkat çekiyor: “Özellikle çocuklarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış şahıslarda sıvı kaybı daha kısa müddette önemli problemlere yol açabileceğinden, belirtilerin uzaması halinde tıbbi kıymetlendirme geciktirilmemeli. Seyahat sıhhatinde korunmak, tedaviden evvel gelir. Paraziter hastalıkların kıymetli bir kısmı, bulaş yollarının bilinmesi ve günlük hayatta alınacak kolay tedbirlerle önlenebilir, fakat risk büsbütün ortadan kaldırılamayacağı için seyahat sonrasında ortaya çıkan ve beklenen müddette düzelmeyen belirtilerin de ihmal edilmemesi gerekir. Bilhassa seyahat edilen ülke ve tüketilen su ve besinlerle ilgili bilgilerin tabibe aktarılmasının, yanlışsız teşhis ve tedavi için son derece değerli olduğu unutulmamalıdır”…
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
