Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Engin Emrem Beştepe, doğum sonrası depresyon ve postpartum psikozun risk faktörleri, belirtileri ve tedavisinin yanı sıra lohusa periyotta anneye verilen aile takviyesinin esirgeyici rolü hakkında açıklamalarda bulundu.
Lohusa bayanın yalnız bırakılmaması önemli!
Kültürümüzde lohusa bayanın bilhassa birinci günlerde yalnız bırakılmamasının hakikaten kıymetli olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Engin Emrem Beştepe, “İlk devirde bayan kendini çok yalnız hissederse depresyona, hatta psikoza girme riski artar.” dedi.
Bu süreçte kesinlikle yanında yardımcı birilerinin bulunması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Beştepe, “Annenin bebeğin birinci bakımında yalnız kalmadığını hissetmesi gerekir. Emzirmenin öğretilmesi, çocuğun beslenmesi, altının değiştirilmesi ve huyuna alışılması değerlidir. Çünkü her çocuk birbirinin birebiri olmaz, kimi çocuklar biraz daha huzursuz olabilir. Buna alışma sürecinde yanında yardımcı birilerinin bulunması her vakit çok pahalıdır. Bunu kültürümüzün uygun alışkanlıklarından biri olarak değerlendiriyorum; zira epeyce esirgeyicidir. Esasen kültürümüzde bilindiği üzere ‘kırkı çıkarmak’ geleneği vardır. Çocuk kırkı çıkana kadar çoklukla konuttan pek çıkarılmaz. Anne, anneanne, babaanne üzere bayan yakınları başta olmak üzere dayanak olurlar. Bu çok değerli bir takviyedir.” biçiminde konuştu.
Babanın takviyesi, değerli bir hami rol oynuyor!
Doğum sonrası devirde babanın dayanağının de değerli bir kollayıcı faktör olduğunu tabir eden Prof. Dr. Engin Emrem Beştepe, “Çocuk sadece annenin değil, ailenin çocuğudur. Babanın da anne kadar sürece yakın olması gerekir.” dedi.
Kadının eşinden takviye görmesinin, anlaşıldığını hissetmesinin ve yalnız bırakılmamasının depresyon açısından hami olduğunu aktaran Prof. Dr. Beştepe, “Bu desteklerin mevcut olması halinde bayanın postpartum depresyona girme ihtimali epeyce azalır.” sözlerini kullandı.
Olağan dışı durumlardan bahsetmeye başlayan annelerin hastaneye götürülmesi gerekir!
Doğum sonrası birtakım belirtilerin acil yardım gerektirdiğine işaret eden Prof. Dr. Beştepe, şunları söyledi:
“Annenin yoğun uykusuzluk çekmeye başlaması, çocukla ilgili telaşları konusunda hiç ikna edilemez hale gelmesi, örneğin çocuğunu besleyemediğine kesin olarak inanması, daima ve durdurulamaz biçimde ağlaması, iştahının kesilmesi, bebekle ilgili sıra dışı niyetler geliştirmesi ve his değişimlerinin çok fazla olması halinde dikkatli olunmalı. Bilhassa gerçek dışı yahut olağan dışı durumlardan bahsetmeye başlayan annelerin kesinlikle hastaneye götürülmesi gerekir.”
Annenin yükü tek başına üstlenmesi doğum sonrası depresyon riskini artırıyor!
Doğum sonrası depresyonu etkileyen birçok faktör olduğuna değinen Prof. Dr. Beştepe, “Bunların en değerlilerinden biri annenin bebeği isteyip istemediği ve bebeğin planlı olup olmadığıdır. Anne yaşının küçük yahut çok ileri yaşta olması da etkileyen faktörler arasında yer alır. Bu durumlarda bireyler çok gerilimli olabilir.” dedi.
Düşük sosyoekonomik seviye ve toplumsal dayanak yetersizliğinin doğum sonrası depresyon mümkünlüğünü artırdığını kaydeden Prof. Dr. Beştepe, baba desteğinin olmaması, annenin her şeye tek başına yetişmeye çalışması ve bekar annelerde doğum sonrası depresyonun daha sık görüldüğünü belirtti.
Postpartum psikoz, bebeğe ve anneye ziyan verme riski taşıyan ağır bir tablo!
Postpartum psikozun postpartum depresyondan epeyce farklı ve çok daha ağır bir tablo olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Engin Emrem Beştepe, “Bunu kişinin gerçeklikle olan bağının bütünüyle kopması olarak tanımlayabiliriz. Ekseriyetle duygudurum bozuklukları tabanında gelişir, depresyon, mani yahut direkt bir psikoz tablosunun başlangıcı olabilir.” dedi.
Postpartum psikozun en temel ayırt edici özelliğinin gerçeklik algısının büsbütün yitirilmesi ve sanrı ile varsanımların eşlik etmesi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Engin Beştepe, şöyle devam etti:
“Kişinin gerçekte olmayan imgeler görebilir, sesler duyabilir ve bu algıların doğrultusunda hareket edebilir. Çoğunlukla bebeğe ve kendine ziyan verme kanıları de eşlik edebilir ki bu tablonun en kritik özelliğidir.
Bu durumda kesinlikle yatarak tedavi uygulanması gerekir; ayakta tedavi uygulanamaz. Annenin içinde bulunduğu klinik durum nedeniyle güvenlik gerekçesiyle bebekten süreksiz olarak ayrılması gerekir. Postpartum psikoz hayli ağır bir tablodur fakat depresyona kıyasla daha ender görülür.”
‘Al karası’, postpartum psikozun klâsik kültürümüzdeki karşılığı!
Halk arasında ‘al basması’ yahut ‘al karası’ olarak anlatılan durumların postpartum psikozla bağlı olabileceğine işaret eden Prof. Dr. Beştepe, “Bu inanış postpartum psikozun klâsik kültürümüzdeki karşılığıdır.” dedi.
Bu manada sağduyulu bir kültürel geleneğe sahip olduğumuzu düşündüğünü söz eden Prof. Dr. Beştepe, “Kırkı çıkmamış lohusaların yalnız bırakılmaması hem depresyon hem de al basması riskine karşı esirgeyicidir. Eski bayanlar ve ebeler bu durumun farkında olarak önlemli yaklaşıyor.” Diyerek kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
