Diz ve kalça kireçlenmesi, ömür mühletinin uzaması ve hareketsiz hayat alışkanlıklarının artmasıyla birlikte her geçen yıl daha fazla kişiyi etkiliyor. Lakin birçok hasta, “Henüz protez için erken”, “Biraz daha dayanayım” ya da “Ameliyat olursam uzun mühlet yürüyemem” üzere yanlış inanışlar sebebiyle cerrahi tedaviyi yıllarca erteliyor. Halbuki uzmanlara nazaran, yanlışsız vakitte yapılan protez ameliyatı sadece ağrıyı ortadan kaldırmakla kalmıyor, kişinin hareket yeteneğini koruyarak ömür kalitesini de değerli ölçüde artırıyor.
Ortopedi alanındaki teknolojik gelişmeler de protez cerrahisini değerli ölçüde değiştirdi. Minimal invaziv cerrahi teknikleri sayesinde ameliyatlar daha küçük kesilerle gerçekleştirilebilirken, kaslar, tendonlar ve etraf dokular mümkün olduğunca korunuyor. Böylelikle hastalar daha az ağrı hissediyor, daha kısa müddette ayağa kalkabiliyor ve günlük hayatlarına daha süratli dönebiliyor. Gelişen implant teknolojileri ve bireye özel planlama metotları protez ameliyatlarında muvaffakiyet oranlarını daha da yükseltiyor. Protez ameliyatını gereğinden fazla ertelemenin tedaviyi zorlaştırabildiğine dikkat çeken Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Acıbadem Üniversitesi Uluslararası Eklem Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi Kurucusu Prof. Dr. Javad Parvizi, protez cerrahisinde zamanlamanın en kıymetli faktörlerden biri olduğunu belirterek, hastaların ağrıyla yıllarca yaşamayı tercih etmelerinin hakikat bir yaklaşım olmadığını söylüyor…
Hastaların kıymetli bir kısmının ameliyat kararını uzun mühlet ertelediğini söyleyen Prof. Dr. Javad Parvizi, “Oysa hastalık ilerledikçe sırf eklemdeki hasar artmıyor; kas gücü azalıyor, hareket yeteneği kısıtlanıyor ve kişinin genel fizikî kondisyonu da olumsuz etkileniyor. Bu durum ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecini zorlaştırabiliyor” diyor. Prof. Dr. Javad Parvizi’ye nazaran protez kararı sadece röntgen manzaralarına nazaran verilmiyor. Hastanın günlük hayatı, ağrı seviyesi, yürüme uzaklığı, merdiven çıkabilme durumu, gece ağrıları ve hayat kalitesindeki değişiklikler de değerlendirmeye alınıyor. Prof. Dr. Javad Parvizi, “Doğru zamanlama, hastanın hayat kalitesinin bariz halde bozulduğu fakat kas yapısının ve genel sıhhat durumunun hala güçlü olduğu devirdir. Bu devirde yapılan cerrahilerden alınan işlevsel sonuçlar ekseriyetle çok daha başarılı oluyor” formunda konuşuyor.
Protez Ameliyatlarında Dokuları Koruyan Minimal İnvaziv Cerrahi
Günümüzde diz ve kalça protezi ameliyatlarında minimal invaziv cerrahi tekniklerinin giderek daha fazla tercih edildiğini belirten Prof. Dr. Javad Parvizi, bu tekniğin temel maksadının sadece kesi boyutunu küçültmek olmadığını vurguluyor: “Minimal invaziv cerrahide asıl maksat, ameliyat sırasında kaslara, tendonlara ve öteki sağlıklı dokulara mümkün olduğunca az müdahale etmektir. Çevre dokuları koruduğunuzda, hastanın ameliyat sırasında yaşayabileceği kan kaybı azalıyor, ameliyata bağlı sonrasında görülebilecek ağrılar hafifliyor ve düzgünleşme süreci daha konforlu ilerliyor”…
Prof. Dr. Javad Parvizi, geçmişte protez ameliyatı sonrası hastaların uzun müddet hastanede kalmasının ve hareket etmekten çekinmesinin yaygın olduğunu, bugün ise cerrahi teknikler, anestezi metotları ve rehabilitasyon uygulamalarındaki gelişmeler sayesinde bu tablonun büyük ölçüde değiştiğini söz ediyor. Prof. Dr. Javad Parvizi, “Uygun hastalar ameliyatın akabinde saatler içinde ayağa kalkabiliyor, kısa yürüyüşlere başlanabiliyor ve birden fazla hasta birkaç gün içinde konutuna dönebiliyor. Erken hareket etmek hem kas kaybını önlüyor hem de güzelleşmeyi hızlandırıyor” diyor.
Protez İçin Yaş Değil, Hastanın İhtiyacı Önemli
Toplumda sık karşılaşılan “Henüz protez için çok gencim” fikrinin her vakit gerçek olmadığını belirten Prof. Dr. Javad Parvizi, günümüzde tedavi kararının kronolojik yaştan çok hastanın işlevsel durumuna nazaran verildiğini söylüyor: “50 yaşındaki bir hastanın ömür kalitesi önemli biçimde bozulmuşsa sadece yaşını münasebet göstererek ameliyatı ertelemek yanlışsız değil. Tıpkı halde ileri yaştaki lakin genel sıhhat durumu düzgün olan birçok hasta da başarılı protez ameliyatı olabilir. Değerli olan doğru hasta seçimi ve gerçek zamanlamadır”…
Prof. Dr. Javad Parvizi, tedavinin gecikmesiyle birlikte ağrı sebebiyle hareketin azaldığına, bunun da kilo artışı, kas zayıflığı ve istikrar sorunlarına yol açarak hastanın genel sıhhatini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekiyor.
Akıllı Protezlerle Kişiye Özel Tedavi
Protez teknolojilerindeki gelişmelerin sırf kullanılan materyallerle sonlu olmadığını söz eden Prof. Dr. Javad Parvizi, günümüzde hastanın anatomisine ve ömür şekline nazaran planlanan yeni jenerasyon “akıllı protez” yaklaşımlarının giderek yaygınlaştığını belirtiyor. Artık her hastaya tıpkı protezi uygulamadıklarını vurgulayan Prof. Dr. Javad Parvizi, “Hastanın kemik yapısı, bağ istikrarı, hareket beklentisi ve günlük ömür alışkanlıkları detaylı olarak bedellendiriliyor. Bu sayede bireye özel planlama yapılarak protezin doğal eklem hareketine en yakın performansı göstermesi hedefleniyor” biçiminde konuşuyor. Yeni kuşak implant dizaynları ve gelişmiş ölçüm teknolojileri sayesinde protezlerin daha doğal hareket hissi sunduğunu belirten Prof. Dr. Javad Parvizi, bunun hasta memnuniyetini de artırdığını tabir ediyor: “Gelecekte sensör teknolojileriyle donatılmış akıllı protezlerin daha yaygın kullanılmasını bekliyoruz. Bu sistemler protezin performansını takip edebilecek, hastanın hareket sistemi hakkında bilgi sağlayabilecek ve gerektiğinde tabibe değerli bilgiler sunabilecek. Ortopedide giderek daha şahsileştirilmiş ve data odaklı bir periyoda giriyoruz”…
Amaç Yalnızca Ağrıyı Gidermek Değil, Hareketli Bir Yaşam Kazandırmak
Prof. Dr. Javad Parvizi’ye nazaran protez cerrahisinin başarısı sırf ameliyatın teknik olarak güzel yapılmasıyla ölçülmüyor. Hastanın yine yürüyebilmesi, merdiven çıkabilmesi, toplumsal hayatına katılması ve bağımsızlığını koruyabilmesi de tedavinin kıymetli maksatları arasında yer alıyor. Prof. Dr. Javad Parvizi, “Bugün protez cerrahisindeki maksadımız yalnızca ağrıyı ortadan kaldırmak değil; hastalarımızın yine etkin, üretken ve hareketli bir hayat sürmesini sağlamak. Gerçek vakitte uygulanan çağdaş cerrahi usuller ve şahsa özel tedavi planlaması sayesinde bunu çok daha başarılı formda gerçekleştirebiliyoruz”…
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
