Üsküdar Üniversitesi, psikoloji ile İslam fikrini milletlerarası akademik bir tabanda buluşturacak değerli bir tertibe konut sahipliği yapıyor. Risale- Nur Araştırmaları Platformu öncülüğünde, Uluslararası İslami Psikoloji Öğrencileri Derneği iş birliğiyle düzenlenen “Uluslararası İslam ve Psikoloji Konferansı”, 9-11 Eylül 2026 tarihleri arasında Üsküdar Üniversitesi Merkez Yerleşke Nermin Tarhan Konferans Salonu’nda gerçekleştiriliyor.
Üç gün sürecek konferansın açılışı Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı.
Prof. Dr. Tarhan: “Ruhumuzun varlığını akıl gözüyle görebiliyoruz”
Açılış konuşmasını yapan Üsküdar Üniversitesi Yönetim Üst Kurulu Başkanı ve Kurucu Rektör Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İslamiyet ile psikoloji arasında yaklaşık 200 yıldır bir kriz yaşanıyor. İslamiyet’in ruh kavramını, kalp kavramını ve bilhassa insan kavramını birçok psikoloji ekolü reddediyordu. İnsanı yalnızca dünyasal bir varlık olarak düşünüyor, ruhu ispatlanamamış ve bilim dışı bir durum olarak görüyordu.” dedi.
Son yıllarda bilhassa kuantum fiziği ve beynin çalışma biçimine ait bilimsel gelişmelerin farklı bir bakış açısını beraberinde getirdiğini lisana getiren Tarhan, “Son vakitlerde bilhassa kuantum fiziğinin ortaya çıkması ve insan beyninin nasıl çalıştığının anlaşılmasıyla yeni sonuçlar ortaya çıktı. Ruhumuzun varlığını akıl gözüyle görebiliyoruz.” sözlerini kullandı.
“Nöroteoloji, akıl ve vahyin birlikte değerlendirilebileceğini gösteriyor”
“Nöroteoloji” başlığında bildiri sunan Prof. Dr. Tarhan, bu kavramın Türkiye’de 2000’li yılların sonlarında gündeme getirdiğini belirterek, kavramın birinci periyotlarda yanlış anlaşıldığını söyledi.
“Nöroteoloji, dinin ve tevhid inancının akla uygun olduğunu gösteren bir bilim dalı olarak kendisini gösteriyor.” diyen Tarhan, akıl ve vahyin birbirinin tersi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini lisana getirdi.
“Haz kısa vadeli, memnunluk uzun vadeli”
Sunumunda haz ve memnunluk arasındaki farka ait bir görüntü gösteren Tarhan, çağdaş ömür kültürünün bu iki kavramı birbirine karıştırdığını söz etti.
Tarhan, “Hazzı, zevki memnunlukla karıştırıyoruz. Zevk kısa vadelidir, memnunluk uzun vadelidir. Hedonizm bir hayat ideolojisi olarak sunuluyor. Kapitalizmin ve Batı kültürünün bize öğrettiği hayat biçimi büyük ölçüde haz odaklı oldu.” diye konuştu.
Nörobilim çalışmalarının da haz ve memnunluk arasındaki farkı anlamada yeni bilgiler ortaya koyduğunu belirten Tarhan, “İnsan beyni yalnızca dopamin odaklı bir hayat için yaratılmış değildir. Dopamin daha çok hazla, serotonin ise mana ve daha kalıcı bir memnunlukla bağlıdır.” sözlerini kullandı.
“Kadim kültür yine hatırlanıyor”
Batı dünyasında son devirde kadim kültürlere ve manevi kaynaklara yönelik ilginin arttığını savunan Tarhan, psikoloji ve psikiyatri etraflarında de bu yönde çalışmalar yapıldığını söyledi.
Tarhan, “Amerika’da psikiyatri ve psikoloji etraflarında ‘Kadim kültürü ihmal ettik, bunu tekrar yaşatalım’ yaklaşımıyla çok sayıda kitap çıkmaya başladı. Kadim kültür dediğimizde Mevlana, Muhyiddin Arabi, İbn-i Sina ve Farabi üzere isimlerin bize öğrettikleri bilgiler de bunun içerisinde.” dedi.
“Batı ideolojisinin Kur’an-ı Kerim’i keşfetmek üzere olduğunu düşünüyorum”
Bilimsel gelişmelerin din ile bilim arasındaki bağlantıya yeni bir perspektif kazandırdığını tabir eden Tarhan, “Batı ideolojisinin Kur’an-ı Kerim’i keşfetmek üzere olduğunu düşünüyorum. Bu çağda bilimsel sağlamlık öne çıktı. Bilimsel sağlamlıkla Tevhid ve Kur’an-ı Kerim’in daha düzgün anlaşılacağını düşünüyorum.” tabirlerini kullandı.
“Para memnunluk satın alamıyor”
Prof. Dr. Tarhan, sunumunda ABD’de ekonomik büyüme ile memnunluk seviyelerini karşılaştıran kimi istatistiklere de yer verdi.
Milli gelirdeki artışa karşın memnunluk seviyelerinde tıpkı oranda yükselme görülmediğini belirten Tarhan, “Ekonomik gelir yükseliyor fakat memnunluk birebir biçimde artmıyor, hatta birtakım periyotlarda azalıyor. Yani para memnunluk satın alamıyor.” diye konuştu.
“Gençlerde yalnızlık dikkat alımlı boyutlarda”
Tarhan, BBC ile Manchester Üniversitesi tarafından yapılan geniş iştirakli bir yalnızlık araştırmasına da değinerek gençlerin yalnızlık seviyelerinin dikkat alımlı olduğunu söyledi.
Sunumunda aktardığı araştırma sonuçlarına nazaran 16-24 yaş kümesinde yalnızlığın ileri yaş kümelerinden daha yüksek çıktığını söz eden Tarhan, gençler arasında artan dijitalleşmenin yüz yüze iletişimi azalttığına dikkat çekti.
Depresyon ve intihar bilgilerine dikkat çekti
Sunumunda depresyon, kendine ziyan verme ve intihar davranışlarına ait kimi Amerikan istatistiklerine de yer veren Tarhan, bilhassa 2010’lu yıllardan itibaren ruh sıhhati problemlerinde bariz artış görüldüğünü söz etti.
Tarhan, “Majör depresyon ve depresif belirtilerin bilhassa 2010 sonrasında fevkalâde arttığını görüyoruz. İntihar istatistiklerinde de bilhassa 2011’den itibaren önemli bir sıçrama var.” diye konuştu.
Dünya Sağlık Örgütünün intiharı önlemeye yönelik programlarına da değinen Tarhan, kollayıcı ruh sıhhati çalışmalarının ehemmiyetine dikkat çekti.
Üç kritik değişkene dikkat çekti
Modern insanın yaşadığı ruhsal sorunların arkasında üç kıymetli değişken bulunduğunu söz eden Tarhan, bunları sekülarizm, narsisizm ve materyalizm olarak sıraladı.
Prof. Dr. Tarhan, “Birincisi dünyacılık yani sekülarizm. İkincisi narsisizm; muvaffakiyet, bedensel rahatlık, kibir ve yarışmacılığın ön plana çıkması. Üçüncüsü ise materyalizm. Toplumsal ve manevi hayatı etkileyen bu yaklaşım artık sadece cehaletten değil, bilimsel niyetin yanlış yorumlanmasından da beslenebiliyor.” tabirlerini kullandı.
Kur’an’daki “kalp” kavramına dikkat çekti
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Kur’an-ı Kerim’deki kalp kavramının sadece anatomik organ olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, beynin his dünyasıyla alakalı limbik bölgelerine dikkat çekti.
Tarhan, insan gözünün elektromanyetik spektrumun sırf dar bir kısmını algılayabildiğini hatırlatarak, varlığın sadece beş duyu üzerinden açıklanamayacağını söyledi.
“Beynimiz bir network ile çalışıyor”
Beynin bağlantısallık unsuruyla çalışan bir ağ sistemi olduğunu söz eden Prof. Dr. Tarhan, yapay hudut ağlarının da insan beyninin çalışma biçiminden esinlendiğini belirtti.
Yapay zekâ ve olasılıksal hesaplama modellerine de değinen Prof. Dr. Tarhan, tevhid inancının bu modeller üzerinden tartışılabileceğini söyledi.
Beyin ve ruh ilgisini bilgisayarın donanım ve yazılım yapısına benzeten Tarhan, insanın sadece maddi yapısıyla açıklanamayacağını tabir etti.
“İslam ve psikoloji birbirini tamamlıyor”
Psikiyatrik hastalıkları da madde ve mana münasebeti üzerinden kıymetlendiren Prof. Dr. Tarhan, bazı ruhsal hastalıkların beyin devrelerindeki bozulmalarla birlikte insanın mana dünyasında yaşanan kopuşlarla ele alınabileceğini söyledi.
Prof. Dr. Tarhan, “Psikiyatrik hastalıklarda madde dünyasıyla mana dünyası arasındaki bağın kopması ve beyindeki devrelerin bozulması kelam konusu olabiliyor. Bu sebeple İslam ve psikolojinin birbirini tamamladığını burada görüyoruz.” dedi.
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, nöroteolojinin ruh sıhhatine katkıları konusunda çok daha geniş bir tartışma alanı bulunduğunu tabir ederek, sunumunda bilhassa bu alana yöneltilen itirazlara yanıt verecek bir giriş yapmayı amaçladığını belirtti.
Prof. Dr. Mehmet Zelka: “İnsanın huzur, memnunluk ve anlam arayışı devam ediyor”
Üsküdar Üniversitesi Risâle-i Nur Araştırmaları Platformu (RİNAP) Başkanı Prof. Dr. Mehmet Zelka, bilim ve teknolojide yaşanan gelişmelerin insan hayatını değerli ölçüde kolaylaştırdığını fakat insanın ruhsal ve manevi muhtaçlıklarının devam ettiğini söyledi.
Modern insanın farklı problemlerle karşı karşıya kaldığını belirten Prof. Dr. Zelka, “Bütün bu gelişmelere karşın insanın huzur, memnunluk ve mana arayışı devam etmektedir. Çağdaş insan; yalnızlık, dert, gerilim, depresyon, aile içi sorunlar ve toplumsal bağlarda yaşanan çeşitli zahmetlerle karşı karşıyadır.” dedi.
Prof. Dr. Zelka, yaşanan bu problemlerle birlikte ruhsal ve psikiyatrik takviyeye duyulan gereksinimin da giderek daha görünür hale geldiğini kaydetti.
“İslam ile psikoloji arasında kıymetli bir buluşma alanı var”
İnsanın manevi yönünün de kıymetlendirilmesi gerektiğine işaret eden Prof. Dr. Zelka, “Bugün sorulması gereken değerli sorulardan biri şudur: Çağdaş psikolojinin bilimsel birikimi ile İslam’ın insan, ruh, kalp, nefis ve maneviyat anlayışı nasıl bir araya getirilebilir?” diye konuştu.
İslam niyetinin asırlara dayanan insan ve maneviyat birikimine dikkat çeken Prof. Dr. Zelka, “Kanaatimizce, İslam’ın asırlardır oluşturduğu bu varlıklı insan ve maneviyat birikimi, çağdaş psikolojiye insanı daha bütüncül anlamak için kıymetli katkılar sağlayabilir.” dedi.
Prof. Dr. Zelka, “İman, ibadet, dua, zikir, sabır, şükür, tevekkül, tövbe, ümit, affetme ve merhamet… Bunlar sırf dini kavramlar değil, tıpkı vakitte insanın his, niyet ve davranış dünyası ile yakından alakalı kavramlardır.” tabirlerini kullandı.
Şeyh Nafiullah Aşırov: “İnsanın kim olduğunu bilmesi çok önemli”
Konferans kapsamında iştirakçilere hitap eden Asya Bölgesi Başmüftüsü Şeyh Nafiullah Aşırov Tatarca yaptığı konuşmasında konferansın temasının son derece kıymetli olduğunu lisana getirerek, insanın kim olduğunu bilmesinin, Allah’ın gücünü anlaması açısından değerli olduğunu söyledi.
Aşırov, “İnsana akıl verildi ve iki yol gösterildi. Şükür yolu da inkâr yolu da gösterildi. İnsan aklını kullanırsa inşallah şükür yolunu tercih edecektir.” sözlerini kullandı.
Şeyh Nafiullah Aşırov, konferansın düzenlenmesinde emeği geçenlere teşekkür ederek Üsküdar Üniversitesine yönelik güzel dileklerini iletti.
Resul Hacıyev: Ruh sıhhati konusunda çok önemli bir medeniyet mirasımız var
Konferansın açılışında konuşan Avrupa Müslümanlar Forumu Yönetim Kurulu Üyesi Resul Hacıyev, Avrupa Müslümanlar Forumunun 36 ülkede faaliyet gösterdiğini kaydederek, kuruluşun bilimsel araştırmalara ve akademik konferanslara değer verdiğini belirtti.
İslam medeniyetinde insan psikolojisi ve ruh sıhhati üzerine değerli eserler veren isimler bulunduğunu belirten Hacıyev, Ebu Zeyd el-Belhi, İbn-i Sina, Farabi ve İmam Gazali gibi isimleri hatırlattı.
Hacıyev, bu alimlerin insanın ruhsal dünyasına ait kıymetli eserler bıraktığını belirterek, “Zamanımızda bu araştırmaların tıpkı biçimde devam etmesi çok değerlidir. Ruh sıhhati konusunda çok önemli bir medeniyet mirasımız var.” dedi.
Prof. Dr. İlham Mirac: “İnsanın maddi ve manevi mahiyetini en iyi bilen onun yaratıcısıdır”
Üsküdar Üniversitesi Risâle-i Nur Araştırmaları Platformu RİNAP Yönetim Kurulu Üyesi ve Konferans Düzenleme Kurulu Başkanı Prof. Dr. İlham Mirac, insan varlığının maddi ve manevi boyutlarıyla ele alınması gerektiğini tabir ederek, “Konferansımızın temel konusu insandır. İnsan kimdir? Nasıl bir varlıktır? Nasıl ki bir harf katipsiz olamaz, motamot o denli de bu mükemmel kitab-ı kebir-i kâinatın ve onun küçük bir misali olan insanın da yaratıcısız olması düşünülemez.” dedi.
İnsanın mahiyetinin anlaşılmasında Kur’an-ı Kerim ve sünnetin kıymetine işaret eden Prof. Dr. Mirac, “Yapan bilir, bilen konuşur kuralınca, insanın maddi ve manevi mahiyetini en düzgün bilen de onun yaratıcısıdır. En hoş bir halde bildiren kitap Kur’an-ı Kerim, bu kitabı en hoş ders veren muallim de Hazreti Muhammed’dir.” tabirlerini kullandı.
Fatma Ahmed: “Benzer kanıdaki insanların bir araya gelmesi çok kıymetli”
Konferansın açılış kısmında, sıhhat münasebetleri sebebiyle programa katılamayan Uluslararası İslami Psikoloji Öğrencileri Platformu (ISIP) Kurucu Ortağı ve Yönetici Direktörü Jamaleddin Miri’nin selamları iştirakçilere iletilirken, Başkan Yardımcısı Fatma Ahmed de Kanada’dan görüntü bildiriyle konferansa katıldı.
Fatma Ahmed, “Aynı vizyonu paylaşan beşerler bir araya gelip yeteneklerini ve bilgilerini paylaştıklarında ortaya çıkacak sonuçları duymak için heyecanlıyım. Misal fikirdeki insanların bir araya gelmesi çok değerli.” tabirlerini kullandı.
Konferansta açılış konuşmaları akabinde ikram takdimi ve aile fotosu çekimi gerçekleştirildi.
Psikoloji ve İslam fikrine disiplinler arası bakış
Konferans kapsamında insanın ruhsal yapısı, ruh sıhhati, mana arayışı ve kıymetler ile İslam kanısının psikolojiyle kesişen yönlerinin farklı akademik perspektiflerden ele alınması amaçlanıyor.
Uluslararası iştirakle gerçekleştirilecek konferansta; yasın Kur’an ayetleri perspektifinden ele alınması, nefs psikolojisi ve psikoterapisi, dinî ve tasavvufî öykülerin terapötik potansiyeli, tasavvuf ve psikoloji, niyetin psikoterapötik süreçlere tesirleri, manevî terapi ve ruhsal dayanıklılık üzere başlıklar tartışılacak.
Üç gün sürecek konferans, 11 Eylül Cuma günü Üsküdar Üniversitesi Güney Yerleşke RİNAP Salonu’nda gerçekleştirilecek genel kıymetlendirme ve kapanış oturumuyla sona erecek.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
