Uzmanlara nazaran, yaş ilerledikçe unutkanlık şikâyetleri daha sık karşımıza çıkıyor fakat her unutkanlık Alzheimer hastalığı manasına gelmiyor. Demans; hafıza, düşünme, konuşma, yön bulma ve günlük hayatta vakit içinde ortaya çıkan bozulmaların genel ismi olarak tanımlanırken, bu sorunun en sık sebebinin ise Alzheimer olduğu görülüyor.
Alzheimer Zaman İçinde İlerliyor
Beyindeki hudut hücrelerinin ve aralarındaki kontakların vakit içinde ziyan görmesiyle ilerleyen bir sorun olan Alzheimer hastalığında, birinci devirlerinde bilhassa yakın vakitte yaşanan olayları hatırlamakta zahmet çekme ön plana çıkıyor. Süreç ilerledikçe konuşma, yön bulma, karar verme ve günlük işleri yerine getirme üzere marifetlerde de sıkıntılar görülebiliyor.
Unutkanlığın Altında Farklı Nedenler Olabilir
Unutkanlık şikâyetlerinin değerlendirilmesinde öncelikle altta yatan sebebin belirlenmesinin kıymetli olduğunu söyleyen Nöroloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Daryuş Heydari, kimi durumlarda bilişsel problemlerin tedavi edilebilir sebeplere bağlı olabileceğini hatırlatıyor. B12 vitamini eksikliği, tiroit hastalıkları, kimi ilaçların yan tesirleri, depresyon, uyku bozuklukları ve birtakım metabolik hastalıklar hafıza ve düşünme hünerlerinde bozulmaya sebep olabiliyor. Bu sebeple unutkanlık yaşayan şahısların kendi kendilerine Alzheimer tanısı koymak yerine tıbbi değerlendirmeden geçmeleri en hakikat yaklaşım.
Alzheimer Tanısında Tek Bir Test Yeterli Değil
Alzheimer hastalığının teşhisinde tek bir test kâfi olmuyor. Kişinin şikâyetleri, sıhhat geçmişi ve günlük omurdaki değişikliklerin detaylı formda kıymetlendirilmesi gerekiyor. Teşhis sürecinde doktor muayenesinin yanı sıra; hafıza ve öbür zihinsel maharetleri kıymetlendiren testler, kan tetkikleri ve beyin görüntülemelerinden yararlanılabiliyor. Gerekli görülen hastalarda PET görüntüleme ile beyin omurilik sıvısı yahut kan üzerinden yapılan özel testler de değerlendirmeye alınabiliyor. Son yıllarda Alzheimer hastalığında beyinde biriken beta-amiloid ve tau proteinlerini göstermeye yönelik biyolojik testlerin de teşhis sürecindeki ehemmiyeti giderek artıyor.
Tedavide Yeni Gelişmeler: FDA Onayı Ne Anlama Geliyor?
Alzheimer hastalığını bugün için büsbütün ortadan kaldıran kesin bir tedavi bulunmuyor. Bununla birlikte hastalığın belirtilerini denetim etmeye yönelik ilaçların yanı sıra, hastalığın altında yatan biyolojik süreci hedefleyen yeni tedaviler de kullanımda. Bu tedavilerden biri olan lecanemab etken maddeli bir ilaç, beyinde biriken beta-amiloid proteinlerini hedefliyor. İlaç, Alzheimer hastalığının erken devrindeki, hafif bilişsel bozukluk yahut hafif demans basamağındaki uygun hastalarda hastalığın klinik ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik kullanılıyor. İlacın, cilt altına uygulanan formunun 2025 yılında ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanması, Alzheimer tedavisindeki yeni gelişmeler arasında. 2026 yılında ise bu formun tedaviye meskenden başlamasına imkan sağlayan yeni uygulama rejimine ait FDA onayı geldi.
Dr. Öğr. Üyesi Daryuş Heydari, yeni tedavinin her Alzheimer hastasında kullanılamayacağının bilhassa altını çiziyor. Tedavi öncesinde hastada Alzheimer ile bağlantılı beta-amiloid birikiminin bulunduğunun doğrulanması ve hastalığın uygun erken evrede olması gerekiyor. Tedavinin kıymetli riskleri arasında ARIA ismi verilen, beyinde şişme yahut küçük kanama alanları formunda ortaya çıkabilen değişiklikler bulunuyor. Bu sebeple tedavi uygulanacak hastaların makul aralıklarla beyin MR’ı ile takip edilmesi değerli.
Beyin Sağlığını Korumada Yaşam Tarzı Desteği Önemli
Alzheimer hastalığından korunmaya yönelik tek bir metot bulunmasa da beyin ve damar sıhhatini destekleyen ömür alışkanlıklarının kıymetli olduğu belirtiliyor. Sistemli fizikî aktivite, toplumsal ve zihinsel olarak faal bir hayat, tansiyon, diyabet ve kolesterolün denetim altında tutulması, sigaradan uzak durulması, istikrarlı beslenme ve nizamlı uyku beyin sıhhatinin korunmasında öne çıkan başlıklar arasında. Bilhassa unutkanlığın giderek artması, kişinin günlük ömrünü etkilemeye başlaması yahut yakınları tarafından besbelli bir değişiklik fark edilmesi halinde tabibe başvurulması gerektiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Daryuş Heydari, değerli bir ihtarda bulunuyor, “Her unutkanlık Alzheimer değildir. Lakin erken devirde yapılacak yanlışsız bir kıymetlendirme, unutkanlığın altında yatan sebebin belirlenmesi ve bireye uygun tedavi ile takip planının oluşturulması açısından büyük kıymet taşıyor.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
