Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, çocukların okula ahenk süreci, okul reddinin sebepleri ve ebeveynlerin bu süreçte çocuklara nasıl yaklaşması gerektiği hakkında açıklamalarda bulundu.
Okul, sorumluluk demek!
Tatil periyodunda geç yatmaktan ötürü biyoritmin bozulabildiğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Bir hafta, on beş gün öncesinden erken yatıp erken kalkmaya başlanmadığında okulun birinci bir haftası biraz güç geçer; zira o biyoritmin tekrar yakalanması gerekir.” dedi.
Tatil dönüşünde kimsenin tatilin bitmesine ve işe dönüşe sevinmediğini hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Okul da çocuklar için birebir şeydir. Tatil, cümbüşün kelam konusu olduğu bir durum; iş ve okul ise sorumluluk gerektiren bir durumdur. Bu yüzden birinci etapta çocukların ‘okula dönmek istiyoruz, okula götürün’ formunda bir reaksiyon vermelerini beklemiyoruz. ‘Tatil de hoştu, yeniden mi başladı bu okul, yeniden mi döndük buralara?’ üzere söylenmelerini doğal karşılayabiliriz. Zira okul; işin açıkçası sorumluluk demek, toplumsal ortam demek. İş ortamlarımızın küçültülmüş hâli.” halinde konuştu.
Okulun birinci bir ayında ahenk sorunu normal!
Üç yaşından sonra bir çocuğun konutta işi olmadığına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Anne çalışsa da çalışmasa da üç yaşından sonra çocuklar yaşıtlarının yanına yakışır. Hem erken yaşta sorumluluk öğrenmesi hem toplumsal ortamına girmesi, paylaşımları öğrenmesi açısından üç yaşından sonra kreşe giden çocukların ilkokulla birlikte daha kolay bir ahenk sağladığı görülür.” dedi.
Okulun birinci bir ayında çocuklarda bir ölçü ahenk sorunu yaşamalarının olağan olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Kilit, şöyle devam etti:
“Uyku, derslere adapte olmak ya da okula gitme isteksizliği bakımlarından ahenk sorunları kelam konusu olabilir. Teşhisler okulun birinci bir ayı geçtikten sonra konulmaya çalışılır. Lakin çocukta çok yoğun bir okul reddi, çok yoğun bir halde anne babadan ayrılamama, meskenden çıkamama üzere bir durum kelam mevzusuysa bunun üstünde durulması gerekir. Bilhassa okulun bir ayı geçmesine karşın hâlâ redler, ısrarlar devam ediyorsa; yani okulun tartışılabilecek bir husus olmadığını, kesinlikle gitmemiz gereken bir sorumluluğumuz, bir toplumsal ortamımız olduğunu, bunun bizim keyfimize kalmadığını bir halde kabullenmekte zorluk yaşıyorsa, bu dertten, dürtüsellikten, sorumluluğu kabul etmek istememekten dolayı olabilir. O vakit kesinlikle bir uzmana başvurulup bu durumun ortaya konması ve gerekli önlemlerin alınması gerekir.”
Çocuk bir anda okula gitmek istemiyorsa dikkat edilmeli!
Okula birinci başlayan çocuklarda daha çok ayrılık anksiyetesinden dolayı okula gitmek istememe olduğunu lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Doğal ayrılık anksiyetesi mühleti iki buçuk, üç yaşında ortadan kalkar; bu süreç bittikten sonra herkes yaşıtının yanına yakışır. Küçük çocuklarda bu anksiyete karın ağrısı yahut baş ağrısı; somatizasyon, yani bedenselleştirme formunda görülür.” dedi.
Ancak okul reddinin tek nedeninin ayrılık anksiyetesi olmadığına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Davranış sorunları de okul reddi nedeni olabilir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, disleksi üzere çocuğun algısında yahut odaklanmasında sorun yaratan durumlar; dürtü denetim bozuklukları, karşı olma ve aksi gelme üzere bozukluklar; toplumsal fobiye kadar varıncaya dek öbür tasa bozuklukları okul reddi nedeni olabilir. Bu nedenler sebebiyle isteksizlik yaşayan çocuklarda ekseriyetle sorunlu gidişler aslında olmuştur. Şimdiye kadar hiçbir sorun yaşamayan çocukta bir anda isteksizlik oluyorsa bu kırmızı bayraktır. Çocuğun okulda ne yaşadığını kesinlikle düşünmek gerekir. Akran zorbalıklarından yanlış yaklaşmalara kadar her şey akla getirilmeli. Ani tavır değişiklikleri göz ardı edilmemeli. Ruhsal, fizikî her türlü travmanın araştırılması gerekir.” sözlerini kullandı.
Mükemmeliyetçi ebeveyn tavrı çocuğu mutsuz eder!
Ebeveynlerin çocuklardaki okul korkusunu tetikleyen yahut büyüten bilinçsiz davranışları olabildiğine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Mükemmeliyetçilik her alanda mutsuzluk getirdiği üzere mükemmeliyetçi anne baba tavrı da çocuğu mutsuz eder. Çocuk başarısızlığı kabul edemez, hatta 100 üzerinden 98 puan alsa ağlayacak pozisyona gelebilir. Bu açıdan risklidir ve bu şekil tavırlardan uzak durulması gerekir.” dedi.
Çocukları kıyaslamanın, daima eleştirmenin de hiçbir yararı olmadığını kelamlarına ekleyen Dr. Öğr. Üyesi Kilit, şöyle konuştu:
“Bu, çocuğun öz itimadını kırar. Çocuğun uygun özelliklerini ortaya çıkartarak, fazla tiyatral olmadan fakat daima yeterli özelliklerini destekleyici bir halde devam etmek değerlidir. Bu tutumlara karşın çocukta önemli bir sorumluluk alma konusunda sorunlar varsa; karşı olma ve aksi gelme üzere genel otorite sorunu, söyleneni yapmamak üzere diğer sorunlar bulunuyorsa bir uzmandan dayanak almak gerekir. Anne babanın ‘Sen elinden geleni yap, biz senin elinden gelene razıyız. Odaklanmayla ilgili bir düşüncen varsa o hususta da yanında duracağız.’ biçimindeki tavrı en yanlışsız tavır olur.”
Ne helikopter ebeveynlik ne de büsbütün özgür bırakmak doğru!
Veli iştiraki konusunda farklı teknikler olduğuna değinen Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Kapıyı büsbütün kapatmayı, ‘bir gün bile beklemeyin, ağlarsa ağlasın’ halindeki tavrı gerçek bulmuyorum. Okulun birinci bir ayının günahı olmaz. En azından birinci ay anne yavaş yavaş uzaklaştırılabilir; evvel kapının dışında, sonra bahçede bekler. Bir ay geçmiş, hâlâ bir çocuk annesine yapışıyorsa, o vakit çocuğun ekstra bir tedavi alması gerekiyordur, ayrılık anksiyetesi vardır ve bunun kabul edilmesi gerekir.” dedi.
İnsanın genel olarak istikrar üzerine yaratılmış bir canlı olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Bir şeyin azı da fazlası da ziyan verebilir. ‘Eti senin kemiği benim’ diye bir sistem olmayacağı üzere ‘öğretmen sesini bile yükseltemez’ diye de bir sistem olmaz. Öğretmen otorite kurarken birazcık ses yükselecektir, ‘orada travma oldu burada travma oldu’ diye bir şey yok. İnsan büyürken bir ölçü travma da yaşaması gerekir; bizi şekillendiren budur. Bu yaşta okula gönderilmeyen çocuk ileride işe nasıl gönderilecek? 18 yaşından sonra kimseye gökten bir şey inmiyor. Sorumluluk hissini, paranın varlığını ve yokluğunu, vazgeçmeyi, sabretmeyi daima belli yaşlarda öğrenmemiz lazım. Sonsuz hak diye bir şey yoktur; herkesin hakkı, öteki birinin hakkının başladığı noktada biter. Orta bir bakış açısı gerekiyor; ne helikopter anne üzere her şeye müdahale etmek ne de büsbütün özgür bırakmak doğrudur. Hiç kimse ebeveynlik kursu alarak anne baba olmuyor, lakin ebeveynlik terapisi ve danışmanlığı bu nedenle var.” açıklamasını yaptı.
Okula gitmek tartışılabilir bir mevzu değil, bir sorumluluk!
Özellikle 3 yaşından itibaren çocuğun disipline hazır hâle geldiğinin altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit kelamlarını şöyle tamamladı:
“Yavaş yavaş, oyuna dönüştürerek çocuklar makul disiplin altına alınır. Bu askerî disiplin değil. Topluluk hâlinde yaşayan bir tıp olan insanın, oburlarının haklarına hürmet ve kendi haklarını müdafaa yönünden bir disiplin altına alınması gerekir. Kelamını dinlemesi gereken, başında bir otorite olacağını ve tartışamayacağı sorumlulukları bulunacağını öğrenmesi gerekir. Okula gidip gitmemek tartışılabilecek bir husus değildir. Bu, sabah yumurta yemekle ekmek yemek arasındaki üzere bir şey değildir; o okula gidilecektir. Bugün bunun bir kesin sorumluluk olduğunu öğrenen, yarın iş hayatına da bu biçimde devam eder. Kimi şeyler tartışılabilir, kimi şeyler tartışılamaz; okula gitmek tartışılamaz, bu bir seçenek değildir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
