Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, okul temelli şiddet olaylarında erken ikaz işaretlerini, gençlerin yaşadığı duygusal zahmetleri ve tedbire sürecinde aile, okul ve medyanın sorumluluklarını kıymetlendirdi.
Tek bir davranış değil, değişimlerin bütünü değerlendirilmeli
Gençlerin davranışlarındaki değişimlerin aileler ve öğretmenler tarafından dikkatle izlenmesi gerektiğini belirten Klinik Psikolog İpek Erol, “Erken ihtar işaretleri genelde tek bir davranıştan değil, bir örüntüden anlaşılır.” dedi.
Okul muvaffakiyetinde ani düşüş, okula yabancılaşma, yoğun öfke patlamaları, tehditkâr konuşmalar, intikam içerikli sözler, silahlara aşırı ilgi ve şiddeti romantize eden paylaşımların bu kapsamda kıymetlendirilmesi gerektiğini tabir eden İpek Erol; kendine ya da diğerine ziyan verme imalarının, bariz toplumsal çekilmenin ve ağır bir aşağılanma ya da reddedilme sonrasında ortaya çıkan davranış değişikliklerinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.
İpek Erol, “Özellikle ‘beni görecekler’, ‘hesabını soracağım’, ‘artık dayanmayacağım’ üzere cümleler muhakkak küçümsenmemelidir.” ihtarında bulundu.
Öğrenciyi sadece disiplin sorunu olarak görmek erken müdahaleyi zorlaştırıyor
Şiddeti önlemede öğrencinin yaşadığı zahmetlerin fark edilmesinin ve uygun takviyeye ulaşmasının ehemmiyetine dikkat çeken Erol, okulun yaklaşımının bu süreçte belirleyici olduğunu kaydetti.
İpek Erol, “Okul tarafında ise öğrenciyi sırf disiplin sıkıntısı olarak görmek, rehberlik servislerini kriz idaresi yerine evrak işine sıkıştırmak, öğretmenlerin risk sinyallerini tanıma konusunda gereğince desteklenmemesi ve kurumlar arası yönlendirme zincirinin zayıf olması büyük açık yaratır.” diye konuştu.
Rehberlik servislerinin tek başına kâfi olmadığını da vurgulayan İpek Erol, “Öğretmen, aile, okul idaresi, çocuk-ergen ruh sıhhati uzmanı ve gerektiğinde sosyal hizmet üniteleri birlikte çalışmadığında erken fark etme bahtı azalır.” dedi.
Çocukla sadece kuralları değil, yaşadığı hisleri da konuşmak gerekiyor
Aile içindeki bağlantının gençlerin duygusal zahmetlerle baş etmesinde değerli bir yeri olduğunu belirten İpek Erol, hislerin konuşulamadığı ve çocuğun sırf başarısı üzerinden değerlendirildiği ortamların kırılganlığı artırabileceğini tabir etti.
İpek Erol, “Evde hislerin konuşulamadığı, sonların ya çok gevşek ya çok sert olduğu, çocuğun görülmediği ya da yalnızca muvaffakiyet üzerinden paha gördüğü aile ortamları kırılganlığı artırabilir.” dedi.
Ailelere çocuklarının yaşadığı hisleri anlamaya yönelik bir irtibat kurmaları davetinde bulunan İpek Erol, “Aileler çocukla yalnızca kural konuşmamalı; utancı, öfkeyi, reddedilmeyi ve hayal kırıklığını nasıl yaşadığını da konuşmalı.” sözlerini kullandı.
Her öfkeli yahut içe kapanık genç şiddete yönelmiyor
Ergenlikte hislerin yoğun yaşandığını, buna karşılık hisleri düzenleme kapasitesinin şimdi tam gelişmediğini anlatan Erol; dürtü denetimindeki zayıflığın, kimlik karmaşasının, akran grubu içinde kabul görme gereksiniminin ve öfkeyi yönetememenin birtakım gençlerde saldırgan davranış riskini artırabildiğini söyledi.
Ancak bu özelliklerin tek başına bir gencin şiddete yöneleceği manasına gelmediğini vurgulayan İpek Erol, “Her öfkeli, her içe kapanık ya da her kimlik krizi yaşayan genç şiddete yönelmez; risk, çoğunlukla kişisel kırılganlıklarla aile, okul ve etraf şartlarının birleştiği noktada yükselir.” diye konuştu.
Erol, davranışı denetim etmekte zahmet, yoğun duygusal eza, okula düşük bağlılık, aile içi çatışma ve şiddete maruz kalmanın birlikte kıymetlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Görünür olma isteği ile yalnızlık bir arada yaşanabiliyor
Gençlerin taşıdığı duygusal yükün de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Erol, “Yalnızlık, değersizlik hissi, daima karşılaştırılma, başarısızlık korkusu, dışlanma, gelecek korkusu ve mana kaybı gençlerin en sık yaşadığı hisler arasında.” dedi.
Dijital kültürün görünür olma baskısıyla bu yükü artırabildiğini tabir eden İpek Erol, “Genç hem çok görünür olmak istiyor hem de gerçek ilgilerde çok yalnız hissedebiliyor. Bu da bilhassa narsisistik incinme, utanç ve öfke döngüsünü güçlendirebiliyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Okul akınlarının arkasında birden fazla vakit tek bir sebep bulunmadığını belirten İpek Erol; dışlanmışlık hissi, küçük düşürülme algısı, yoğun yalnızlık, değersizlik duygusu ve intikam fantezileri üzere ögelerin birikimli bir ruhsal sürecin modülleri olabileceğini söyledi.
Psikiyatrik değerlendirmede erken müdahale değer taşıyor
Bazı olaylarda daha ağır psikiyatrik tabloların da kelam konusu olabileceğini söz eden İpek Erol, bilhassa psikotik süreçlerde gerçeklik algısının bozulmasının kişinin etrafını olduğundan farklı algılamasına yol açabildiğini belirtti.
Psikiyatrik hastalıklarla şiddet arasında direkt ve genelleyici bir bağ kurulmaması gerektiğine dikkat çeken Erol, erken psikiyatrik kıymetlendirme ve müdahalenin kıymetini vurguladı.
Dijital oyunlar üzerinden tek sebepli açıklama yapılamaz
Şiddet olaylarının sırf dijital oyunlarla açıklanamayacağını belirten Erol, “Dijital oyunları tek başına sebep üzere göstermek yanlışsız değil.” dedi.
Şiddet içerikli oyunların kimi gençlerde saldırgan his ve reaksiyonları artırabileceğine ve duyarsızlaşmaya katkı sunabileceğine ait bulgular bulunduğunu tabir eden İpek Erol, bu bulguların ağır ve gayeli taarruzları tek başına oyun oynamakla açıklamadığını vurguladı.
Erol, “Asıl belirleyici olan; gencin ruhsal durumu, aile ortamı, maruz kaldığı şiddet, toplumsal dışlanma, öfke düzenleme kapasitesi ve en kritik olarak silaha erişim üzere etkenlerin birleşimidir.” diye konuştu.
Medyada failin öyküsü yerine tedbire ve takviye yolları öne çıkarılmalı
Şiddeti tedbire konusunda medyanın da sorumluluk taşıdığını kaydeden İpek Erol, failin ismini, imgesini ve öyküsünü öne çıkaran yayınların kimi kırılgan gençler açısından model oluşturabileceğine dikkat çekti. Erol, bu durumun literatürde ‘taklit/bulaşma etkisi’ olarak tanımlandığını belirtti.
Haberlerde kullanılan lisanın ve seçilen odağın kıymetini vurgulayan Erol, “Odağı failden mağdurlara, toplumsal güzelleşmeye ve tedbire yollarına kaydırmak gerekir. Olayın dramatik ayrıntılarını tekrar tekrar vermek yerine, erken ikaz işaretlerine, ruhsal dayanak yollarına ve tahlil tekliflerine yer vermek çok daha kollayıcıdır. Zira problem yalnızca bir olayı aktarmak değil, o bilginin toplumda nasıl bir tesir yaratacağını da gözetmektir.” formunda kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
