“Terörsüz Türkiye” sürecine ait değerlendirmelerde bulunan İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, terörle çabanın toplumsal, ruhsal ve milletlerarası boyutlarıyla ele alınması gerektiğini vurguladı.
Sürecin toplumsal ve ruhsal boyutlarının kademe basamak yönetilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Kaynak, “Şu anda geldiğimiz nokta hâlâ çatışma tahlili değil, çatışma yönetimi aşamasındayız.” dedi.
Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, Yükseköğretim Kurulunun, üniversitelerden 2026-2027 eğitim-öğretim yılı açılış merasimlerinde ve birinci derslerinde “Terörsüz Türkiye” amacının işlenmesini istemesi üzerine öğrencilerle bir araya geldi. Kaynak terör, güvenlik ve çatışma idaresi hususlarını etraflıca kıymetlendirdi.
“Temel sorun bilgiye ulaşmak değil”
Teknolojik gelişmelerle birlikte insanın bilgiyle kurduğu ilginin değiştiğine dikkat çeken Prof. Dr. Kaynak, üniversitelerin sorumluluğunun sadece bilgi aktarmakla hudutlu olmadığını vurguladı.
Öğrencilerin taşınabilir aygıtları aracılığıyla geniş bilgi kaynaklarına erişebildiğini belirten Prof. Dr. Kaynak, “Cebinizde taşıyorsunuz; Harvard’ın kütüphanesini, Stanford’ın kütüphanesini cebinizde taşıyorsunuz. O açıdan temel sorun bilgiye ulaşmak değil” dedi.
Farklı niyetlere ve çalışma alanlarına sahip akademisyenlerin üniversitenin zenginliğini oluşturduğunu lisana getiren Prof. Dr. Kaynak, “Birbirinden farklı tahliller getirebiliriz, açılımlar sağlayabiliriz. Birebir mevzuyu birbirinden farklı bir lisanla anlatabiliriz. Bu üniversitenin zenginliği manasına gelir; birinin yanlışsız, birinin yanlış olduğu manasına gelmez” diye konuştu.
“Konuyu akademik, tarafsız ve nötr bir çerçevede ele almalıyız”
Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK), üniversitelerde açılış ve oryantasyon devrinde “Terörsüz Türkiye” konusunda sunum yapılmasını istediğini belirterek, “Yükseköğretim Kurulu bir karar aldı ve bütün üniversitelere açılış ve oryantasyon devrinde ‘Terörsüz Türkiye’ ile ilgili bir sunum yapılmasını istedi. O sunumu yapacağım. Benim uzmanlık alanım bu. Çok uzun vakittir bu bahse çalışan, yazan, çizen, yıllardır bu sürecin içerisinde olan birisiyim.” dedi.
Prof. Dr. Kaynak, fakülte hocalarından Prof. Dr. Havva Kök Arslan’ın Türkiye Büyük Millet Meclisinde kanun teklifinin hazırlanmasında vazife aldığını, kendisinin de kurulda konuşmacı olarak yer aldığını belirtti.
Terörle terörizm farklı şeyler
Bir ağacın sadece görünen dallarıyla değil, kökleri ve içinde bulunduğu ekosistemle birlikte kıymetlendirilmesi gerektiği benzetmesini yapan Prof. Dr. Kaynak, terör örgütlerini besleyen şartların da tahlil edilmesi gerektiğini söz etti.
Prof. Dr. Kaynak, “Dünya üzerinde PKK tipindeki terör örgütleri çok fazla değil; yani uzun yıllara dayanan, çok geniş kitlelerin desteklediği terör örgütleri çok yoğun değil. IRA var; İrlanda Cumhuriyet Ordusu dedikleri. FARC var; Kolombiya’da. ETA var; Bask Bölgesi ile ilgili İspanya’da, bazen Fransa tarafına da kayıyorlar. Bunlar dünya üzerinde uzun vakit yer alan, kendi devletlerine, halklarına acılar çektirmiş olan ve siyasi uğraşlarını eli silahlı bir çerçeve içerisinde sürdüren yapılar. Terörle terörizm farklı şeyler. Rastgele birisi gelse eli silahlı, herkesi tarasa burada terör yaratır. Terör; dehşet demektir.” formunda konuştu.
“Bir siyasi sonuç doğurması lazım”
Terör ve terörizm kavramları arasındaki ayrıma değinen Prof. Dr. Kaynak, terörizmin siyasi emelleri ve toplumda oluşturmayı hedeflediği ruhsal tesirler üzerinden kıymetlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Prof. Dr. Kaynak, “Bir şeyin terörizm olması için kesinlikle siyasi bir hedefinin olması gerekiyor” diyerek, şöyle devam etti:
“Bir siyasi sonuç doğurması lazım ve bir psikopolitik reaksiyon üretmesi lazım. Bir dehşet üretmesi lazım, telaş üretmesi lazım ve ürettiği o psikopolitik çerçeve içerisinde siyasal bir davranışa, bir reaksiyona dönüştürmesi lazım.”
Terör hareketlerinin tesirlerinin direkt can kayıplarıyla hudutlu kalmadığını lisana getiren Prof. Dr. Kaynak, korku, öfke ve intikam hislerinin siyasal davranışlara yansımasının da bu çerçevede ele alınması gerektiğini söyledi.
Çatışma idaresi ile çatışma tahlili arasında fark var
Çatışma idaresi ve çatışma tahlilinin farklı kavramlar olduğunu belirten Prof. Dr. Kaynak, 2013 yılında yürütülen süreci çatışma idaresi çerçevesinde kıymetlendirdi.
“Terörsüz Türkiye” sürecini ise bölgesel gelişmeler ve jeopolitik güvenlik telaşları bağlamında ele alan Kaynak, PKK’nın tasfiye sürecinde bölgesel şartların belirleyici olduğunu, örgütün varlığını sürdürmesini zorlaştıran bir konjonktür oluştuğunu söyledi.
Devlet dışı aktörler sistemin dışına itiliyor!
Bölgedeki devlet dışı aktörlerin giderek alan kaybettiğini belirten Prof. Dr. Kaynak, “PKK’nın tasfiye edilmesinin en değerli sebeplerinden bir tanesi, PKK istemese de var olamayacağı bir bölgesel konjonktür oluşması. Artık devlet dışı aktörler sistemin dışına itiliyor” dedi.
El-Kaide’nin uzantıları, IŞİD, Wagner, Hizbullah ve Hamas üzere yapıların bölgedeki rollerine değinen Prof. Dr. Kaynak, “PKK bölgede aslında varlığını sürdüremeyeceği bir vaktin ruhuna tosladı şu anda.” sözlerini kullandı.
“Sürecin psikolojisinin evre etap yönetilmesi gerekiyor”
Türkiye’de terörün vakit içinde ekonomik, siyasi ve ruhsal boyutları olan bir yapı oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, çatışmadan barışa geçişin toplumsal açıdan da yönetilmesi gerektiğini vurguladı. Prof. Dr. Kaynak, “Bugün geldiğimiz noktada Türkiye’de de olgunlaşmış bir terör iktisadı, bir terör sanayisi, bir terör psikolojisi ve bir terör siyaseti var. Buradan buraya atlamak o denli kolay değil. ‘Hadi ben bugüne kadar arbede ediyordum, haydi daima birlikte barışıyoruz.’ Öyle kolay olmuyor o işler. Bunun psikolojisinin yönetilmesi gerekiyor, basamak kademe yönlendirilmesi gerekiyor.” dedi.
Sürecin yasal boyutuna ait değerlendirmelerde de bulunan Prof. Dr. Kaynak, Meclisteki kabulün toplumda tıpkı ölçüde karşılık bulmadığını savundu.
“Herhangi bir milletlerarası kontrol yok bu sürecin içerisinde”
Silahların teslim edilmesi ve sürecin izlenmesine ait açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Kaynak, farklı ülkelerdeki silah bırakma süreçlerinde memleketler arası kurumların misyon aldığını, Türkiye’de ise sürecin üçüncü bir tarafın kontrolüne bırakılmadığını söyledi. Kaynak, şöyle devam etti:
“Silahlar teslim edilecek ve bu silahları teslim ederken gözetleme ve izleme komiteleri kurulacak. Öbür örgütler silahlarını bırakırlarken daima üçüncü gözler devrede olmuş; milletlerarası kurumlar girmişler devreye, silahları ve barışın devamlılığını sağlamışlar. Türkiye’nin tarihî inanç eksikliği sebebiyle Türkiye katiyen üçüncü tarafa bırakmıyor. ‘Biz iki taraf çözeceğiz kendi aramızda’ diyor. Yani rastgele bir memleketler arası kontrol yok bu sürecin içerisinde.”
“Genel af yapılmıyor, infaz erteleme var”
Sürece ait tüzel düzenlemeleri genel af kapsamında değerlendirmediğini belirten Prof. Dr. Kaynak, “Genel af yapılmıyor, infaz erteleme var. Adam öldürmüşlerin hiçbirine af verilmiyor. Yalnızca eli silah tutmamış, dağda olan birtakım gençler, çocuklar var; onların geri dönüşleri olacak” dedi.
Yurt dışında bulunan örgüt yöneticilerinin durumuna da değinen Kaynak, “Görüldüğü kadarıyla yabancı ülkelerde yaşayan birtakım terör önderlerinin Türkiye’ye dönüşlerine müsaade verilmeyecek. Onlar için farklı programlamalar yapılıyor üzere görünüyor” diye konuştu.
Süreç kapsamındaki bireylerin uzun müddet izleneceğini tabir eden Prof. Dr. Kaynak, yeniden terör aksiyonlarına girişilmesi durumunda ertelenen cezaların infaz edileceğini belirtti. Merkezi bir takip sistemi kurulacağını söyleyen Kaynak, “Adalet Bakanlığı, Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı var, MİT var bunun içerisinde ve kimi bürokratik düzenekler var. Sonuç olarak altı ay içinde müracaat yapılacak ve buradaki en değerli şey, üçüncü gözün de var olmaması.” tabirlerini kullandı.
“Hâlâ çatışma idaresi aşamasındayız”
Gelinen evreyi çatışma idaresi çerçevesinde kıymetlendiren Prof. Dr. Kaynak, Türkiye’nin güvenlik tasalarının süreçte belirleyici olduğunu vurguladı.
Prof. Dr. Kaynak, “Şu anda geldiğimiz nokta hâlâ çatışma tahlili değil, çatışma idaresi evresindeyiz. Temel sebebi de Türkiye şu anda çok önemli bir güvenlik telaşı yaşıyor. Yalnızca Türkiye değil, şu anda bütün dünyada bir dünya savaşı ortamı var.” halinde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
