Son yıllarda sıhhatsiz ömür alışkanlıklarının tesiriyle karaciğer hastalıklarının görülme sıklığı artarken, ileri görüntüleme teknikleri sayesinde, daha evvel fark edilemeyen kitle ve lezyonlar artık daha sık ve ayrıntılı şekilde saptanabiliyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Organ Nakli Merkezi’nden Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Tonguç Utku Yılmaz, “Geçmişte, yapısal özellikleri güzelce berbatlaşan ve belli bir boyutun üzerinde olan karaciğer lezyonları fark edilebiliyordu. Bu gecikmeli farkındalık, toplumda ‘karaciğerde kitle varsa kötüdür’ önyargısının oluşmasına sebep olmuştur. Meğer her kitle, kanser manasına gelmemekte, hakikat teşhis için hastanın bütüncül formda kıymetlendirilmesi gerekmektedir” diyor. Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Yılmaz, karaciğerde kitleye yol açabilen etkenleri anlattı, hakikat teşhis ve erken tedaviye yönelik değerli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
Vücuda giren toksik maddelerin ve enfeksiyonların temizlenmesinden yağ, şeker ve proteinlerin sentezlenip yönetilmesine dek çok sayıda kritik vazife üstlenen karaciğer, bedenin adeta bekçisi üzere çalışıyor. Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Tonguç Utku Yılmaz “Karaciğer’in vazifelerini düşününce onun ne kadar mucizevi organ olduğunu anlıyoruz. Karaciğer işlev ve yapı olarak çok dinamiktir. Hasar aldığında kendini süratle yenileyebilir. Bu özelliği sayesinde karaciğer cerrahisinde çok büyük karaciğer modülleri çıkarılabiliyor ve karaciğer kendisini tekrar eski boyutuna ulaştırabiliyor” diyor.
Günümüzde yağlı karaciğere bağlı siroz daha sık görülüyor
Son yıllarda sıhhatsiz ömür alışkanlıkları ve çevresel faktörlerin de tesiriyle karaciğer hastalıklarının görülme sıklığının arttığına dikkat çeken Doç. Dr. Yılmaz şöyle konuşuyor: “Özellikle alkol tüketimi, toksik maddeler, sıhhatsiz beslenme, hareketsizlik ve çağımızın hastalığı obezite karaciğerde hasar oluşturabilmektedir. Daha evvelki yıllarda Hepatit B ve Hepatit C üzere hastalıklara bağlı siroz hadiseleri daha çok görülürken, günümüzde yağlı karaciğere bağlı siroz daha sık görülmektedir. Nedenini bilmediğimiz ismine ‘kriptojenik karaciğer siroz’ dediğimiz bir siroz daha var. Kriptojenik siroz olayları da artış göstermektedir. Her ne kadar neden net olmasa da, katkılı besinler, pestisitler ve kimyasal maddelerin karaciğer hasarından sorumlu olduğu düşünülüyor. Bu sebeple sağlıklı beslenmek, ziyanlı alışkanlıklardan uzak durmak ve spor yapmak karaciğer sıhhati açısından kıymet taşımaktadır.”
Her kitle kanser değil!
Teknolojideki süratli gelişmenin tesiriyle karaciğerde artık çok daha fazla lezyonun görülebilir ve ayırt edilebilir hale geldiğini belirten Doç. Dr. Yılmaz, her kitlenin kanser manasına gelmediğini vurgulayarak, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Karaciğerin dinamik ve çok yönlü yapısı onun hormon, enfeksiyon, toksik madde üzere dış etkenlere bağlı kimi değişiklikler göstermesine sebep olabiliyor. İşte karaciğer lezyonlarının bir kısmı bu faktörlere bağlı olarak oluşabiliyor. Evvelce yapısal özellikleri barizleşen ve makul bir boyutun üzerinde olan karaciğer lezyonları fark edilebiliyordu. Bu gecikmeli farkındalık, toplumda karaciğerde kitle varsa berbattır önyargısının oluşmasına sebep olmuştur. Gelişen teknoloji sayesinde artık çok daha fazla lezyonu görebiliyor ve ayırt edebiliyor hale geldik. Bu noktadan bakınca aslında karaciğerin yeterli huylu lezyonları berbat huylu lezyonlardan daha fazladır.”
Karaciğerde her kitle berbat huylu değil!
Karaciğer hastalıklarının teşhis ve tedavisinde tek bir sistemin geçerli olmadığını, zira karaciğerde her bir lezyonun yahut hastalığın kendine mahsus yapısı ve davranışı olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Yılmaz “Ek hastalıklar, hastalığın bulgusu, lezyonun özellikleri, risk faktörleri ve lezyonun yerleşimine nazaran tetkik planlaması yapılmaktadır. Birtakım durumlarda karaciğer kitlelerine yaklaşım için kurulda Radyoloji, Onkoloji, Hepatoloji, Genel Cerrahi, Organ Nakli ve Girişimsel Radyoloji ile birlikte ortak karar vermek gerekebilmektedir. Karaciğer lezyonlarında takım çalışması çok önemlidir” diyor.
Hastaya bütüncül yaklaşım önemli!
İyi huylu olduğu belirlenen ve hastaya risk oluşturmayan kitlelerde takip kâfi olabilirken, kitlenin özellikleri, hastanın risk faktörleri, eşlik eden hastalıkları ve ömür şekli tedavi kararını değiştirebiliyor. Doç. Dr. Yılmaz “Hastaya bütüncül yaklaşmak gerekiyor. Husus yalnızca kitle değil, hastadır. Örneğin, doğum denetim hapı kullanımı ile oluşan yahut boyut artışı gösteren karaciğer kitleleri olan bir hastada bütüncül yaklaşımımız nedene yönelik olmalıdır. Karaciğer kitlesi güzel huylu olsa da, doğum denetim hapı yerine farklı korunma önerilmelidir.”
Her kitlede biyopsi gerekmiyor!
Günümüzde yapay zekanın tıpta da birçok alanda yol gösterici ve yardımcı olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Yılmaz “Yapay zeka sayesinde artık Radyoloji tetkikleri o kadar ilerledi ki, biyopsiye gerek kalmadan doku yapısı ile ilgili detaylı karşılığa ulaşılabilmektedir. Radyolojinin öbür yararı ise; o dokunun yapısı değil işlevi hakkında da bilgi verebilmesidir. O doku nasıl işlev gösteriyor, ne kadar faal, etraf ile ilgisi nasıl? Bu, dokuya isim vermekten daha fazla kıymete sahiptir. Biyopsi lezyonun yerine nazaran kendine mahsus riskleri de barındırmaktadır. Damarların yanında derinde olan dokudan biyopsi yapmak bazen kanama riski taşıyabilmektedir. Bu sebeple biyopsi altın standart olarak görülmemelidir. Her tetkikin yeri ve vakti vardır” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
