Akdeniz Havzası’nın kıymetli sulak alanlarından biri olan Gediz Deltası , ekosistem bütünlüğünü ve biyoçeşitliliğini koruyarak geleceğe taşımak maksadıyla geniş kapsamlı bir onarım ve canlandırma projesine mesken sahipliği yapıyor. Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü ile Doğa Derneği iştirakinde, memleketler arası proje ortakları BirdLife Avrupa ve Orta Asya (Dünya Kuşları Koruma Kurumu) ve Fransa merkezli Tour du Valat Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle yürütülecek olan proje, Tehlike Altındaki Kara ve Deniz Ekosistemleri Programı (ELSP) finansal takviyesiyle hayata geçiriliyor. “Nehir ve Denizin Güçlerinden Yararlanarak Gediz Deltası’nı Yeniden Canlandırmak Projesi”nin açılış ve lansman toplantısı, 6 Ekim 2026 Salı günü İzmir’de gerçekleştirildi.
İzmir Vali Yardımcısı Sayın Erkan Karahan, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Sulak Alanlar Daire Başkanı Mehmet Özdemir ve 4. Bölge Müdürü Kerim Gençoğlu, kamu kurum ve kuruluşlarının üst seviye yetkilileri, akademisyenler ile sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin iştirakiyle düzenlenen toplantıda; Gediz Deltası’nın geleceğine yönelik onarım yaklaşımı, gayeleri ve 2026-2031 yılları arasında yürütülecek 5 yıllık çalışma planı kamuoyuyla paylaşıldı.
Menemen, Foça, Çiğli ve Karşıyaka ilçeleri hudutları içinde bulunan ve farklı statülerle müdafaa altında olan Gediz Deltası; uluslararası Ramsar Sözleşmesi listesinde yer almasının yanı sıra Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, Doğal Sit Alanı ve Leukai Antik Kenti’nin varlığı nedeniyle Arkeolojik Sit Alanı unvanlarını bünyesinde barındırıyor.
Gediz Deltası Dünya Flamingo Nüfusunun %10’una Ev Sahipliği Yapıyor.
Dalyanları, tuzcul çayırları, sazlıkları, lagünleri, tarım toprakları ve klâsik üretim biçimleriyle öne çıkan Gediz Deltası, dünya flamingo popülasyonunun %10’una kuluçka alanı sunarak her yıl yaklaşık 20.000 çift flamingoya mesken sahipliği yapıyor. Zirveli pelikan ve sumru kuşlarının Akdeniz’deki en büyük kolonilerinden birini barındıran bölge; on binlerce su kuşu için kritik bir kışlama, mola ve üreme sığınağı fonksiyonu görüyor. Delta, kıyı boyunca yürütülen küçük ölçekli balıkçılık, klâsik hayvancılık ve yıllık yaklaşık yarım milyon tonluk tuz üretimiyle kent iktisadı ve toplumsal ömürle iç içe varlığını sürdürüyor.
Çalışma Kapsamında Gediz Deltası Güçlenecek
Tatlı su alanlarında biyoçeşitliliğin korunması ve ekosistemlerin geleceğinin teminat altına alınması emeliyle güneş gücü sistemleriyle desteklenen su idaresi uygulamalarından ekolojik temelli mera ve çayır idaresine kadar farklı çalışmalar gerçekleştirilecek. Irmakların doğal akışını tekrar güçlendirmek için mevcut bariyerlerin balıkların rahatlıkla göç edebildiği ekolojik bentlere dönüştürülmesi, flamingo adasının restore edilmesi ve su kuşları için yapay üreme platformlarının oluşturulması da projenin değerli uygulamaları arasında yer alıyor.
Kuşların üreme ve beslenme alanları arasındaki hareketlerini engelleyen ve her yıl çok sayıda kuşun vefatına yahut yaralanmasına sebep olan elektrik sınırlarının uygun kısımlarda yer altına alınmasıyla deltadaki değerli tehditlerden birinin azaltılması hedefleniyor. Bunun yanı sıra kırsal kalkınmayı destekleyecek ekonomik modeller ve uygulamalar geliştirilecek, deltayı ziyaret eden insanların tabiatla daha güçlü bir alaka kurabilmesi için ekoturizm çalışmaları desteklenecek. Deltada yer alan Ziyaretçi Merkezi’nin onarımı da bu kapsamda ele alınarak merkezin ziyaretçilerin ve öğrencilerin daha etkin kullanabileceği bir yapıya kavuşturulması planlanmaktadır.
Gediz Deltası’nın ekolojik bütünlüğünü sağlamak için 2031 yılına kadar devam edecek geniş kapsamlı onarım çalışması, sadece proje grubunun çalışmalarıyla değil; farklı disiplinlerden 15’in üzerinde uzman, akademisyen, kamu kurumu ve sivil toplum kuruluşunun da katkı vereceği çalışmalarla desteklenecektir.
“Gediz Deltası Küresel Bir Doğa Mirasıdır.”
Çalıştayda bir konuşma yapan ve Gediz Deltası’nın ülkemizin ve dünyanın kıymetli sulak alanlarından biri olduğunun altını çizen Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Sulak Alanlar Daire Başkanı Mehmet Özdemir:
“Gediz Deltası 1998 yılında kazandığı Ramsar Alanı statüsüyle global bir tabiat mirasıdır. Tatlı, acı ve tuzlu su ekosistemlerini, lagünleri ve tuzlu bataklıkları bir arada barındıran bu eşsiz coğrafya, biyolojik çeşitlilik açısından dünyada kritik bir merkez pozisyonundadır.
Böylesine geniş ölçekli bir onarımın başarısı; kamu kurumlarımızın, lokal idarelerimizin, bölge üniversitelerimizin, akademisyenlerimizin, husus uzmanlarımızın ve sivil toplum kuruluşlarımızın ortak aklına ve güçlü iş birliğine bağlıdır. Bu yaklaşım, Genel Müdürlüğümüzün ulusal ve memleketler arası ölçekte emniyetli, yenilikçi ve öncü bir kurum olma maksadının de alandaki karşılığıdır. Bugün Gediz Deltası’nın doğal yapısını korumak ve ekolojik bütünlüğünü geleceğe taşımak ismine attığımız bu adımın, yarının dünyasına da hizmet edeceğine yürekten inanıyorum” dedi.
Tatlı ve Tuzcul Ekosistem Dengesi Yeniden Sağlanacak.
Doğa Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Tuba Kılıç Karcı, proje kapsamında Gediz Deltası’nda gerçekleştirilecek onarım çalışmalarına ait:
“Günümüzde müdafaa altında olmasına karşın geçmiş periyotlarda Üçtepeler bölgesinde inşa edilen ve artık kullanılmayan işlevsiz setler ile yollar, deltanın kalbi pozisyonundaki dalyanlarda doğal su hareketlerini, gelgit süreçlerini ve sediment akışını kısıtlıyor. Proje kapsamında, deltadaki tatlı su ve tuzcul ekosistemler arasındaki doğal istikrarın yine güçlendirilmesini, su ve sediment akışının önündeki pürüzlerin ortadan kaldırılmasını ve doğal süreçlerin yine işlemesini hedefliyoruz.
Kamu kurumları, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak aklı ve iş birliği sayesinde delta biyoçeşitliliğini bütüncül bir yaklaşımla tekrar güçlendireceğiz. Irmak ve denizin doğal güçlerinden yararlanan bu onarım yaklaşımının, Gediz Deltası’nın iklim değişikliğinin tesirlerine karşı dayanıklılığını artıracağına ve bölgedeki cins çeşitliliğinin uzun vadede korunmasına katkı sağlayacağına inanıyoruz. Bu çalışma, yalnızca Gediz Deltası için değil tüm Akdeniz için örnek bir ekosistem onarımı olacak.” tabirlerini kullandı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
