Kanser tedavisi güçlü ve uzun bir süreç olduğu kadar tedavi bittikten sonraki süreç de hastanın hayatına yön veriyor. Pet ve tomografiyle takip edilen süreçte tüm sonuçların pak olması bile bedende tek bir kanser hücresi bile kalmadığı manasına gelmiyor. Birtakım kanser hücreleri çok küçük hücreli olduğu için görüntüleme formülleri de yetersiz kalabiliyor. Kanser hücreleri çoğalırken kendilerine ilişkin küçük DNA modüllerini kanda bırakabiliyor. Bu modüllere “dolaşımdaki tümör DNA’sı” ismi veriliyor. Kandaki bu DNA kesimleri özel bir usul olan “sıvı biyopsi” ismi verilen yeni bir teknikle ortaya çıkarılabiliyor. Sıvı biyopsi kolon kanseri ve göğüs kanseri tedavisinde faal rol oynuyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Medikal Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Rumeysa Atabey, sıvı biyopsi ile ilgili bilgi verdi.
Kanda belirlenen tümör DNA’sı metastaz manasına gelebilir!
Kanda tümöre ilişkin DNA’nın saptanması, bedende mikroskobik seviyede hastalık kalmış olabileceğini düşündürebilmektedir. Bu durum gelecekte hastalığın tekrarlama riskinin daha erken öngörülmesine yardımcı olabilmektedir. Son çalışmalar bilhassa kimi kalın bağırsak kanserlerinde ctDNA’nın ameliyat sonrası hastalık tekrar riskini öngörmede değerli olabileceğini göstermektedir. Ancak kanda tümör DNA’sı bulunması, her hastaya kesinlikle ek tedavi verilmesi gerektiği manasına gelmemektedir. Tıpkı halde ctDNA’nın saptanmaması da kanserin muhakkak yok olduğunu ve tekrarlamayacağını garanti etmemektedir. Zira her tümör kana birebir ölçüde DNA bırakmamaktadır. Yanlışsız hastada ve hakikat vakitte kullanıldığında çok değerli bilgiler sağlayabilmektedir. Bu sebeple sıvı biyopsi sonucunun tek başına değil, hastanın kanser tipi ve evresi, patoloji sonucu, uygulanmış olan tedaviler ve görüntüleme bulguları ile birlikte yorumlanması gerekmektedir.
Tümör DNA’sı kanser tedavisinin çeşidini belirlemeye de yardımcı oluyor
Sıvı biyopsinin bir öbür değerli kullanım alanı da tedavi sırasında kanserde ortaya çıkan yeni değişiklikleri takip etmektir. Kanser hücreleri vakit içinde kullanılan ilaçlara karşı direnç geliştirebilir ve tümörün genetik yapısında meydana gelen kimi değişiklikler kanda yakalanabilir. Bu bilgiler birtakım hastalarda bir sonraki tedavinin seçiminde yol gösterici olabilmektedir.
ctDNA ile hastalığı daha erken fark etmek, kanserin vakit içinde değişebilen genetik karakterini belirleyerek hastayı o an için en uygun tedaviyle buluşturabilmek de son derece değerlidir. Sıvı biyopsi, kanser tedavisini güzelleştirmede geleceğin en umut verici araçlarından biri olarak görünmektedir. Bu bağlamda sıvı biyopsi sonucunun bütüncül bir yaklaşımla, tecrübeli bir grup tarafından yorumlanması şartıyla her hasta için en uygun yol haritası belirlenebilecektir.
Tümör DNA’sı (ctDNA) göğüs kanserini tomografiden evvel belirleyebiliyor!
Artık birtakım göğüs kanserlerinde tümörün tedaviye direnç geliştirdiğini tomografiden evvel kandan görülebilmekte ve görüntülemede büyümesini beklemeden tedavi değiştirilebilmektedir. Buna en yeni ve güncel örnek göğüs kanseri için geliştirilen ‘’camizestrant’’ isimli ilaçtır. 4 Eylül 2026’da FDA, camizestrantı sadece likit biyopside yeni gelişen ESR1 mutasyonunun saptanmasına dayanarak ve şimdi görüntülemede hastalık ilerlememiş yani ‘’her şey yolunda’’ görünürken tedavi değişikliği için hızlandırılmış olarak onayladı. Evvelce likit biyopsi ile hastalığın ilerleyebileceğini görüntülemeden bir yıl öncesine kadar saptanabileceği bilinse de, bunu bilmek tedaviyi yönlendirmiyordu. Sonuç olarak, birinci sefer bir kanser ilacı görüntülemede hastalık şimdi ilerlememişken likit biyopsiyle saptanan tümör direncine nazaran tedavi değişikliğini yönlendirebilmiş ve FDA onayını almıştır. Bu gelişme öbür kanser tipleri için de ümit vadedici olmuştur.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
