Gebelik, bir bayanın omurundaki en özel periyotlardan biridir. Fakat nadiren de olsa bu devirde göğüs kanseri teşhisiyle karşılaşılabiliyor ve bu türlü bir teşhis, anne adayında doğal olarak hem kendi ömrü hem de bebeğinin sıhhati açısından büyük bir derde yol açabiliyor. Günümüzde gebelik sırasında göğüs kanseri tanısı almak, gebeliğin kesinlikle sonlandırılması gerektiği yahut kanser tedavisinin yapılamayacağı manasına gelmiyor. Uygun halde planlanan tedaviyle hem annenin sıhhatini korumak hem de bebeği mümkün olduğunca inançlı bir formda dünyaya getirmek birçok hastada mümkün olabiliyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Meme Merkezi’nden Prof. Dr. Yeliz Emine Ersoy, gebelik sürecinde göğüs kanseri hakkında tüm merak edilenleri cevapladı.
Annelik yaşı ilerledikçe risk artıyor
Gebelikle bağlı göğüs kanseri; gebelik sırasında, doğumdan sonraki birinci yıl içinde yahut emzirme periyodunda ortaya çıkan göğüs kanserini tanımlamak için kullanılmaktadır. Tedavide temel hedef annenin hayatını korurken, fetüsü ve mümkün olduğunca bayanın gelecekteki doğurganlığını da korumaktır. Gebelikte göğüs kanseri yaklaşık 3.000 gebelikte bir görülmekte ve sıklıkla 32–38 yaş arasında ortaya çıkmaktadır. Birinci doğum yaşının giderek ileri yaşlara kayması sebebiyle gebelikle bağlantılı göğüs kanseri tablosuyla önümüzdeki süreçlerde maalesef daha sık karşılaşılması beklenmektedir.
En değerli problemlerden biri: Teşhiste gecikme
Gebelik sırasında göğüslerde büyüme, hassasiyet ve yoğunluk artışı üzere doğal sayılan değişiklikler meydana gelmektedir. Emzirme devrinde de göğüs dokusu değerli ölçüde değişmektedir. Bu sebeple göğüste ortaya çıkan bir kitlenin gebelikle alakalı yahut süt birikimi şeklinde değerlendirilmesi ve tabibe müracaatın gecikmesi mümkündür. Ayrıca bu değişiklikler muayene ve tetkiklerin değerlendirilmesini zorlaştırabildiğinden teşhiste gecikmeler yaşanabilmektedir.
Gebelikte göğüs kanserinin belirtileri, hamile olmayan kadınlardakinden çok farklı değildir. En sık görülen bulgu, çoğunlukla ağrısız bir göğüs kitlesidir. Meme başı akıntısı, göğüste ödem, cilt çekintileri üzere kimi diğer değişiklikler de görülebilmektedir. Bu sebeple gebelik yahut emzirme periyodunda göğüste fark edilen bir kitle kesinlikle değerlendirilmelidir. Ayrıyeten, hamilelik düşünüldüğünde göğüs muayenesinin de hamilelik öncesinde yaptırılması uygun olacaktır.
Gebeyken ultrason ve mamografi çekimi mümkün
Anne adaylarının en fazla tasa duyduğu hususlardan biri görüntüleme formüllerinin bebeğe ziyan verip vermeyeceğidir. Gebelik sırasında göğüste kuşkulu bir bulgu olduğunda birinci tercih edilen görüntüleme usulü göğüs ultrasonografisidir. Ultrason radyasyon içermez; göğüsteki kitlenin özelliklerinin kıymetlendirilmesine, lenf bezlerinin incelenmesine ve gerektiğinde biyopsiye rehberlik edilmesine yardımcı olmaktadır. Mamografi konusunda da gereksiz bir endişeye kapılmamak gerekmektedir. Gerekli olduğu durumlarda karnı radyasyondan kollayıcı kıyafetlerle fetüs korunarak mamografi çekilebilmektedir. Meme dokusunun gebelikte yoğunlaşması manzaraların değerlendirilmesini güçleştirebilse de mamografi gerekli hastalarda teşhisin kıymetli bir modülü olabilmektedir. O sebeple hamilelikte görüntüleme yaptırılmaz fikriyle kuşkulu bir göğüs bulgusunun araştırılması ertelenmemelidir.
Gebelik, biyopsi yapılmasına pürüz değildir
Memede kuşkulu bir lezyon saptandığında kesin teşhisin konulabilmesi için biyopsi gerekebilmektedir. Biyopsi sırf kanser teşhisini doğrulamak için değil, muhtemel tümörün özelliklerinin belirlenmesi ve uygun tedavinin seçilebilmesi için de son derece kıymetlidir. Bu sebeple gebelik, gerekli bir göğüs biyopsisinin yapılmasına mani değildir. “Biyopsi bebeğe ziyan verir” tasası sebebiyle teşhisin geciktirilmesi, hastalık açısından daha değerli sonuçlara yol açabilmektedir.
Hem annenin tercihleri hem de kanserin özellikleri titizlikle yönetilmeli
Gebelik sırasında tedavi planı, hamile olmayan bir hastaya nazaran birtakım değerli değişiklikler gerektirmektedir. Tedavi; kanserin evresine, tümörün biyolojik özelliklerine, gebeliğin hangi devrinde olunduğuna ve hastanın tercihlerine nazaran kişiselleştirilmelidir. Bu sebeple gebelikte göğüs kanseri tedavisi tek bir tabibin kararıyla değil; göğüs cerrahisi, medikal onkoloji, bayan hastalıkları ve doğum/perinatoloji, radyoloji, patoloji ve gerektiğinde öbür uzmanlık alanlarının birlikte çalıştığı multidisipliner bir takım tarafından planlanmalıdır.
İlk 3 aylık devirde kemoterapiden kaçınılmalı
Gebelik sırasında göğüs kanseri cerrahisi uygulanabilmektedir. Cerrahi tedavi, gebeliğin farklı devirlerinde anne ve fetüsün uygun halde izlenmesi şartıyla gerçekleştirilebilmektedir. Hastaya ve gebeliğin devrine nazaran göğüs kollayıcı cerrahi yahut mastektomi yani göğüs dokusunun tamamının alınması seçenekleri değerlendirilebilmektedir. Hangi ameliyatın daha uygun olduğuna tümörün özellikleri, gebelik haftası ve ameliyat sonrasında gerekli olabilecek öteki tedaviler birlikte kıymetlendirilerek karar verilmektedir. Her hamilede direkt cerrahi tedavi uygulanması gerekmeyebilir. Tümörün özelliklerine nazaran önceliğin kemoterapi tedavisi olması durumunda ise gebeliğin hangi periyodunda olunduğu, tedavi planlamasında kritik ehemmiyet taşımaktadır. Bebeğin organlarının oluştuğu birinci üç aylık(trimester) devirde kemoterapiden kaçınılmalıdır. Buna karşılık gerekli hastalarda belli kemoterapi rejimleri ikinci ve üçüncü trimesterde uygulanabilmektedir. Hangi ilacın, gebeliğin hangi devrinde ve hangi hastaya uygulanacağının gerçek belirlenmesi gereklidir. Kemoterapinin doğuma çok yakın periyotta verilmesi ise anne ve bebek açısından kanama ve enfeksiyon üzere problemlerin ortaya çıkma riskini artırabileceğinden tedavinin zamanlaması ve son kür uygulama tarihi dikkatle planlanmalıdır.
Bazı tedaviler doğum sonrasına bırakılmalı
Meme kanseri tedavisi sırf ameliyat ve kemoterapiden oluşmaz. Radyoterapi, hormon tedavileri ve HER2’ye yönelik tedaviler, imünoterapiler üzere farklı seçenekler de tümörün özelliklerine nazaran gerekebilmektedir. Fakat bu tedavilerin hepsi gebelik sırasında uygun değildir. Radyoterapi, hormon tedavileri ve gayeye yönelik birtakım tedaviler doğum sonrasına bırakılmalıdır.
Meme kanseri tanısı gebeliğin devam etmesine mani değil
Bu, teşhis alan bayanların ve ailelerinin en çok tasa duyduğu mevzulardan biridir. Meme kanseri tanısı tek başına gebeliğin sonlandırılması gerektiği manasına gelmez. Bu hususta yapılan araştırmalar, gebeliğin sonlandırılmasının göğüs kanserinin prognozunu yani gidişatını güzelleştirdiğini göstermemektedir. Elbette ileri evre yahut çok agresif hastalık üzere özel durumlarda annenin gereksinim duyduğu tedavinin zamanlaması sebebiyle gebeliğin geleceği ferdî olarak kıymetlendirilmek zorunda kalabilmektedir. Bu türlü bir karar sadece kanserin özellikleri değil, gebelik haftası, uygulanması gereken tedaviler ve hastanın kendi tercihleri birlikte ele alınarak verilmelidir.
Şüphe edin, gecikmeyin!
Gebelikte göğüs kanseri azdır; fakat az olması görülmeyeceği manasına gelmez. Gebelik ve emzirme periyodundaki bayanların göğüslerinde ortaya çıkan her değişiklik kanser değildir. Tersine, bu devirde karşılaşılan göğüs sıkıntılarının büyük çoğunluğu uygun huyludur. Fakat geçmeyen bir kitle, kuşkulu göğüs başı akıntısı yahut göğüste olağan dışı ve kalıcı bir değişiklik “gebeliğe bağlıdır” denilerek aylarca bekletilmemelidir. Zira gebelikte göğüs kanserinde karşılaşılan temel problemlerden biri hastalığın gebelik sebebiyle daha berbat olması değil, teşhisin gecikebilmesidir. Yaş ve hastalık evresi dikkate alındığında hamile ve hamile olmayan bayanların hayat sonuçları emsal olabilmektedir. Gebeliğin kendisi kanserin berbat seyretmesinin sebebi olarak görülmemelidir.
Bugün gebelikte göğüs kanseri tedavisindeki yaklaşım üç temel amaç üzerine heyetidir:
* Annenin hayatını korumak,
* Bebeği korumak,
* Mümkün olduğunca gelecekteki doğurganlığı korumak.
Her hamileye direkt cerrahi tedavi uygulanmayabilir. Şayet tümörün özelliklerine nazaran öncelik kemoterapi alınması ise bu mevzuda da gebeliğin hangi devrinde olduğu kritik ehemmiyet taşımaktadır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
