İzmir Büyükşehir Belediyesi, hafriyat toprağını denetimli alanlarda yönetirken kullanım ömrünü tamamlayan döküm alanlarını da tekrar tabiata kazandırıyor. Kent genelinde bugüne kadar 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidanı toprakla buluşturan Büyükşehir, hafriyatın etrafa ziyan vermesinin önüne geçerek eski alanları yeşil alanlara dönüştürüyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentsel gelişim ve altyapı çalışmalarından kaynaklanan hafriyat toprağının denetimsiz biçimde tabiata bırakılmasını önlemek emeliyle çalışmalarını sürdürüyor. Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü uyumunda yürütülen çalışmalar kapsamında hafriyat toprağı, belirlenen alanlara kayıtlı, denetimli ve kontrollü formda taşınıyor. Çalışmalarla hafriyatın boş yerlere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık alanlara yüzeysel dökülmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Kontrolsüz dökümler sadece imaj ve etraf kirliliğine sebep olmakla kalmıyor, hafriyatın farklı atıklarla karışması durumunda toprak ve su kaynaklarının da kirlenmesine yol açabiliyor.
42 bin araç denetimli giriş yaptı
Orman Genel Müdürlüğü’nden 5 yıllığına devralınan Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin en geniş ve faal kullanılan depolama alanı olarak öne çıkıyor. 154 bin 743 metrekare kapasiteye sahip alana Kasım 2025’ten bu yana 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat toprağı kabul edildi. Birebir devirde alana 42 bin 263 araç giriş yaptı. Günlük ortalama 250 ila 400 aracın giriş yaptığı alanda kontrol, araç daha alana ulaşmadan başlıyor.
Plaka tanınıyor, yük kamerayla denetim ediliyor
Hafriyat üreticileri ve nakliyeciler, Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi’ne kayıt yaptırıyor. Taşınacak gerecin kaynağı, ada-parsel bilgisi, ölçüsü ve kullanılacak araçlar sisteme işleniyor. Belgeler İzmir Büyükşehir Belediyesi takımlarınca denetim edildikten sonra taşıma süreci başlatılıyor. Plaka tanıma sistemi sayesinde araçlar, sisteme kayıtlı doküman numaralarıyla eşleştiriliyor. Kantar üzerinde bulunan kameralarla da araçların taşıdığı materyal denetim ediliyor. Kamyonların dorselerindeki brandalar açılarak yükün niteliği inceleniyor. Alana giren kamyondaki toprağın altında sakıncalı olduğu belirlenen bir materyal tespit edilmesi durumunda, kamyon alandan çıkmadan iş makineleri ve kepçelerle materyal yüklenerek geri gönderiliyor. Böylelikle depolama alanına sadece uygun nitelikteki hafriyat toprağının alınması, farklı atıkların ise alana kabul edilmemesi sağlanıyor.
“Amacımız kaçak dökümleri engellemek”
Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, alanın kapasitesinin 5 milyon metreküpün üzerinde olduğunu ve kapasitenin yaklaşık yarısının kullanıldığını belirterek, İzmir’in farklı alanlarında yeni saha arayışlarının sürdüğünü söyledi. Kontrollü depolama alanlarının kent açısından kıymetli bir fonksiyon üstlendiğini vurgulayan Çok, çalışmaların iki temel emeline dikkat çekerek, “Bu alanlar epeyce kıymetli. Hedefimiz kaçak dökümleri engellemek, vatandaşı yasal alanlara yönlendirmek. İkincisi dijital bilgi altlığı hazırlamak istiyoruz. Kentin hangi bölgesinden ne kadar ölçüde geliyor, bunu belirleyebilmek istiyoruz. Kurumsal bellek oluşturmak istiyoruz” dedi.
“Kaçak döküm yalnızca molozun boş alana bırakılması değil”
Sinem Çok, kaçak dökümlerin birden fazla vakit sadece imaj kirliliği yaratan bir sorun olarak değerlendirildiğini lakin bahsin bundan çok daha kapsamlı olduğunu belirterek, şunları söyledi: “Bu atıklar evvel dere yataklarına, orman alanlarına yahut kullanılmayan tarım topraklarına dökülüyor. Başta manzara kirliliği ve etraf kirliliği oluşturuyor. Bu yalnızca hafriyat toprağı değil, inşaat yıkıntı atığı, asbest derdi var. Karışık materyal geldiğinde yer altı sularına, hasebiyle günlük kullandığımız şebeke suyuna, deniz sularına varana kadar her şeyi etkileyebilecek durumda. Hasebiyle kaçak döküm kentler açısından büyük bir badire. Kaçak döküm konusunda hepimizin şuurlu olması gerekiyor.”
Eski maden alanları yine tabiata kazandırılacak
Sütçüler’de yürütülen çalışmanın bir başka değerli boyutunu ise alanın kullanım sonrasında tekrar tabiata kazandırılması oluşturuyor. Çok, Sütçüler’deki alanın geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanıldığını belirterek, gayelerini şöyle anlattı: “Sahanın kapasitesi dolduğunda yahut müddeti bittiğinde, bahçe toprağı döküp ağaçlandırıp Orman Bölge Müdürlüğü’ne bir orman alanı olarak teslim edeceğiz. Daha önceden taş ocağı, maden ocağı olan alanları böylece geri kazandırmış olacağız. Aslında koca bir obruk halinde devralıyoruz biz burayı. Orası eski haline geri dönsün diye oradayız. Dolumlar da Orman Bölge Müdürlüğü’nden aldığımız müsaadeler doğrultusunda yapılıyor. Nihayetinde obruk üzere açılmış, muhteviyatı bozulmuş alanı biz tekrar ağaçlandırarak halkın, vatandaşın kullanımına geri sunmuş oluyoruz.”
İzmir genelinde depolama ağı genişliyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Sütçüler’in yanı sıra farklı ilçelerdeki hafriyat toprağı depolama alanlarıyla da denetimli depolama faaliyetini sürdürüyor. Menderes Küner Hafriyat Toprağı Depolama Sahası 73 bin metrekare, Ataköy 24 bin 750 metrekare, Dikili Deliktaş Hafriyat Toprağı Depolama Sahası ise 16 bin metrekare kapasiteye sahip. Dikili Deliktaş alanı 4 Mayıs 2026’da faal hale getirildi. Bergama’da da 122 bin metrekarelik bir alan bulunuyor. Belirlenen depolama alanlarının aktif kullanılmasıyla bir yandan kentteki inşaat ve altyapı faaliyetlerinden çıkan hafriyatın inançlı biçimde yönetilmesi, öbür yandan denetimsiz dökümlerin etraf üzerinde oluşturabileceği olumsuz tesirlerin azaltılması amaçlanıyor.
Döküm alanları yeşil alana dönüşüyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kullanım ömrünü tamamlayan döküm alanlarını ağaçlandırma çalışmalarıyla tekrar tabiata kazandırıyor. Kent genelinde bugüne kadar toplam 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan toprakla buluşturuldu. Ağaçlandırma çalışmaları; Kasım 2012’de Evka-7 Döküm Sahası’nda 23 bin 748 metrekarelik alana 1.449 fidan dikilmesiyle başladı. Kırıklar Döküm Sahası’nda 51 bin 292 metrekareye 2 bin 655, Bornova Gökdere Döküm Sahası’nda 189 bin 205 metrekareye 18 bin 325, Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki Döküm Sahası’nda 43 bin 60 metrekareye 10 bin 300, Fatmacık Kayası Döküm Sahası’nda 150 bin 236 metrekareye 4 bin 170, Şeytanderesi Döküm Sahası’nda 281 bin 865 metrekareye 46 bin 947, Berbersalih Tepesi Döküm Sahası’nda 99 bin 15 metrekareye 2 bin 752 ve son olarak Şubat 2026’da Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası’nda 125 bin 203 metrekarelik alana 19 bin 792 fidan dikildi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
