Göğüs kanseri dünyada her yıl 2,3 milyondan fazla bayanı etkilerken, Türkiye’de de 25 binden fazla yeni olay görülüyor. Göğüste yahut koltuk altında ele gelen kitle, göğüs başındaki değişiklikler ve ciltte ortaya çıkan farklılıklar hastalığın kıymetli belirtileri arasında yer alıyor. Erken teşhis ve tümörün biyolojik özelliklerine nazaran planlanan tedaviler, hastaların ömür mühleti ve kalitesi açısından değerli avantajlar sağlıyor. Memorial Ankara Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Prof. Dr. Ramazan Yıldız, göğüs kanserinde risk faktörleri, teşhis teknikleri ve şimdiki tedavi yaklaşımları hakkında bilgi veriyor.
Meme kanseri bayanlarda en sık görülen kanser çeşitlerinden biri
Meme kanseri, bayanlarda görülen kanserlerin yaklaşık dörtte birini oluşturmaktadır. Süt bezlerini yahut süt kanallarını oluşturan hücrelerin denetimsiz çoğalmasıyla gelişen hastalık, dünyada ve Türkiye’de değerli bir halk sıhhati sorunu olmayı sürdürmektedir. Son 50 yılda göğüs kanseri görülme sıklığında besbelli bir artış yaşanırken, teşhis konulan hastaların yaş dağılımında da değişimler dikkat çekmektedir.
Memede ve koltuk altında ele gelen kitleyi önemseyin
Meme kanserinde belirtilerin erken fark edilmesi, teşhis sürecinin gecikmemesi açısından değer taşımaktadır. Dikkat edilmesi gereken esas belirtiler şunlardır:
- Meme yahut koltuk altında ele gelen sertlik, yumru ya da şişlik
- Meme başında içe çekilme, form değişikliği, akıntı yahut yara oluşması
- Meme cildinde kızarıklık, çökme, şişlik, yara ya da portakal kabuğu görünümü
- Memenin boyutunda yahut iki göğüs arasındaki simetride değişiklik
Memede ele gelen her kitlenin kanser manasına gelmediği unutulmamalıdır. Fibroadenom ve kist üzere düzgün huylu göğüs hastalıkları da kitle yahut sertlik formunda ortaya çıkabilmektedir. Fakat daha evvel bulunmayan yeni bir kitle, geçmeyen kızarıklık yahut olağan dışı göğüs başı akıntısı fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurulması gerekmektedir.
Yaş, genetik yatkınlık ve ömür biçimi riski etkiliyor
Meme kanserinde yaş, genetik yatkınlık ve ömür uzunluğu östrojene maruz kalma mühleti değerli risk faktörleri arasında yer almaktadır. 12 yaşından evvel adet görmeye başlamak, 55 yaşından sonra menopoza girmek, hiç doğum yapmamış olmak yahut birinci doğumunu 35 yaşından sonra gerçekleştirmek riski etkileyebilen faktörler arasındadır. Menopoz sonrasında uzun vadeli hormon tedavileri, ailede göğüs kanseri hikayesi, bilhassa BRCA1 ve BRCA2 genlerindeki birtakım mutasyonlar, daha evvel göğüs kanseri geçirmiş olmak ve göğüste atipik hiperplazi bulunması da risk değerlendirmesinde önem taşımaktadır. Birtakım hormonal doğum denetim teknikleriyle göğüs kanseri riski arasında da alaka bulunabilmektedir. Hayat stili da risk üzerinde tesirli olabilmektedir. Bilhassa menopoz sonrasında obezite, alkol kullanımı ve hareketsiz hayat göğüs kanseri riskiyle ilişkilendirilmektedir. Sigara kullanımı ve beslenme alışkanlıkları da genel sıhhat ve kanser riskinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken ögeler arasındadır. Bununla birlikte, risk faktörlerinin bulunmaması göğüs kanseri gelişmeyeceği manasına gelmemektedir.
Tanıda görüntüleme prosedürleri ve biyopsi birlikte değerlendiriliyor
Meme kanserinin teşhisinde fizik muayene, radyolojik görüntüleme ve gerekli durumlarda biyopsi temel sistemleri oluşturmaktadır. Mamografi, düşük doz röntgen ışını kullanarak göğüs dokusunu kıymetlendirmekte; bilhassa taramalarda ve mikrokalsifikasyonların saptanmasında kıymetli rol oynamaktadır. Göğüs ultrasonografisi, ses dalgalarıyla göğüs dokusunu inceleyerek kist ve katı kitlelerin birbirinden ayrılmasına yardımcı olmaktadır. Bilhassa yoğun göğüs dokusuna sahip bayanlarda ve muhakkak şikâyetlerin değerlendirilmesinde kullanılabilmektedir. Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ise bilhassa yüksek riskli hastalarda yahut belli kuşkulu durumlarda ek bilgi sağlamak emeliyle tercih edilmektedir. Dijital tomosentez, üç boyutlu görüntüleme özelliğiyle üst üste binen göğüs dokularının daha detaylı kıymetlendirilmesine katkıda bulunmaktadır. Görüntüleme formüllerinde kuşkulu bir bulgu saptandığında kesin teşhis için biyopsi gerekebilmektedir. Hangi metodun kullanılacağı hastanın yaşı, şikâyetleri, göğüs dokusunun özellikleri ve klinik kıymetlendirme doğrultusunda belirlenmektedir.
Tedavi, tümörün biyolojik özelliklerine nazaran planlanıyor
Meme kanseri tanısı sonrasında tedavi planının oluşturulması için tümörün biyolojik özelliklerinin belirlenmesi büyük kıymet taşımaktadır. Biyopsi örneğinde östrojen ve progesteron reseptörleri (ER ve PR), HER2 durumu ve Ki-67 indeksi kıymetlendirilerek tümörün özellikleri ortaya konulmaktadır. Hastalığın sırf göğüste mi bulunduğu, koltuk altı lenf bezlerine yahut uzak organlara yayılıp yayılmadığı da araştırılmaktadır. Hastanın durumuna nazaran bilgisayarlı tomografi, MR, kemik sintigrafisi yahut PET-BT üzere görüntüleme prosedürlerinden yararlanılabilmektedir. Yaş, genel sıhhat durumu, eşlik eden hastalıklar ve aile hikayesi de tedavi planında dikkate alınmaktadır. Gerekli görülen hastalarda BRCA1 ve BRCA2 üzere genlere yönelik testler değerlendirilebilmektedir. Tüm bu bulgular genel cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarının yer aldığı multidisipliner takım tarafından kıymetlendirilerek hastaya özel tedavi planı oluşturulmaktadır. Göğüs kanserinin evresine ve tümörün biyolojik özelliklerine nazaran cerrahi, kemoterapi, hormon tedavileri, gayeye yönelik tedaviler, immünoterapi ve radyoterapi tek başına yahut birlikte uygulanabilmektedir. Birtakım hastalarda ameliyat öncesinde uygulanan sistemik tedavilerle tümörün küçültülmesi hedeflenirken, birtakım hastalarda ameliyat sonrasında hastalığın tekrarlama riskini azaltmaya yönelik tedavilere başvurulmaktadır.
Memenin tamamının alınması her hasta için gerekmiyor
Meme kanseri cerrahisinde her hastada göğsün tamamının alınması, yani mastektomi, mecburî değildir. Tümörün boyutu ve göğse oranı uygun olduğunda sadece kanserli dokunun ve etrafındaki inançlı cerrahi sonun çıkarıldığı göğüs gözetici cerrahi uygulanabilmektedir. Erken evre göğüs kanserlerinin değerli bir kısmında göğüs hami cerrahi mümkün olmaktadır. Uygun hastalarda göğüs esirgeyici cerrahi ve mastektomi arasında uzun devir sağkalım açısından benzeri sonuçlar elde edilebilmektedir. Göğüs hami cerrahi sonrasında ise hastalığın özelliklerine nazaran radyoterapi tedavinin kıymetli bir kesimini oluşturmaktadır. Tümörün büyüklüğü, göğüste birden fazla odak bulunması, yaygın mikrokalsifikasyonlar, lenf bezi durumu, ameliyat öncesi tedaviye verilen karşılık ve genetik riskler cerrahinin kapsamını etkileyebilmektedir. Hastanın beklentileri ve tercihleri de karar sürecinde dikkate alınmaktadır. Uygun hastalarda göğüs tamiratı, yani rekonstrüksiyon, kanser cerrahisiyle tıpkı seansta yahut daha sonraki bir periyotta gerçekleştirilebilmektedir.
Erken teşhis ömür mühleti ve hayat kalitesini artırıyor
Meme kanserinde teşhis ve tedavi alanındaki gelişmeler, hastaların hayat mühleti ve hayat kalitesinin artırılmasına katkı sağlamaktadır. Mamografi ve öbür görüntüleme prosedürleri sayesinde birtakım tümörler şimdi belirti vermeden saptanabilmektedir. Gayeye yönelik tedaviler, çağdaş hormon tedavileri ve uygun hastalarda kullanılan immünoterapi üzere formüller, bilhassa ileri evre hastalıkta tedavi seçeneklerini genişletmektedir. Genomik testler de muhakkak hasta kümelerinde kemoterapiden fayda görme mümkünlüğünün kıymetlendirilmesine yardımcı olabilmektedir. Böylelikle tedavinin gerekliliği ve kapsamı hakkında daha detaylı kararlar alınabilmektedir. Günümüzde göğüs kanseri tedavisinde maksat sırf hastalığı denetim altına almak değil, tedavi sırasında ve sonrasında ömür kalitesini de korumaktır. Göğüs esirgeyici ve onkoplastik cerrahi, gelişmiş radyoterapi teknikleri ve tümörün özelliklerine nazaran belirlenen tedaviler bu yaklaşımın kıymetli modüllerini oluşturmaktadır. Bayanların göğüs sıhhatleri konusunda farkındalık kazanmaları, göğüslerinde daha evvel olmayan bir değişiklik fark ettiklerinde sıhhat kuruluşuna başvurmaları ve yaşlarına ve şahsî risklerine uygun tarama programlarını takip etmeleri, göğüs kanserinde erken teşhis açısından büyük kıymet taşımaktadır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
