Kaspersky’nin kendi pazar araştırma merkezi tarafından dünya genelinde 7.200 iştirakçiyle gerçekleştirilen yeni araştırmaya nazaran; Z nesli internette başka kuşaklardan çok daha fazla vakit geçirmesine ve dijital dünyada kendine güvenmesine karşın, taşınabilir aygıtlarda antivirüs yazılımı kullanma ya da şifre değiştirme mevzularında başka yaş kümelerinin gerisinde kalıyor.
Z nesli, vaktinin büyük bir kısmını çevrim içi geçirme konusunda tüm jenerasyonların önünde yer alıyor. Araştırma sonuçları, Z neslinin %57’sinin vaktini çevrim dışı yerine daha çok çevrim içi ortamlarda geçirdiğini gösteriyor; bu oran, ankete dahil edilen tüm jenerasyonlar arasındaki en yüksek düzeye işaret ediyor. Akıllı telefonlar ise bu neslin dijital ömrünün merkezinde bulunuyor; iştirakçilerin %67’si nizamlı internet erişiminde birincil aygıt olarak akıllı telefonlarını tercih ettiğini belirtiyor.
Sürekli çevrim içi olma durumu, besbelli bir öz güveni de beraberinde getiriyor. Z jenerasyonu iştirakçilerinin yaklaşık altıda biri (%59), dijital ortamda kendinden emin olduğunu söz ediyor. Buna rağmen, dijital marifetlerini “ileri düzey” olarak nitelendirenlerin oranı sadece %28’de kalıyor. Bu tablo, internet ortamında rahat hareket etmek ile dijital riskleri aktif bir halde yönetebilmek için gereken bilgi birikimine sahip olmak arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor.
Bahsi geçen öz güven her vakit kollayıcı tedbirlere dönüşmüyor. Z neslinin sadece %27’si taşınabilir aygıtlarında antivirüs yazılımı kullanıyor; bu da öteki jenerasyonlara kıyasla kayda paha ölçüde düşük bir orana karşılık geliyor. Ayrıyeten Z nesli, şifrelerini nizamlı olarak güncelleme konusunda da daha utangaç davranıyor.
Oluşan bu güvenlik açığının sonuçları şimdiden hissedilmeye başlandı. Z jenerasyonu iştirakçilerinin yarısından fazlası (%52); aygıtlarını, çevrim içi hesaplarını yahut datalarını amaç alan bir siber taarruza maruz kaldığını belirtiyor. İştirakçilerin %17’si sosyal medya hesaplarının ele geçirildiğini, %12’si ise oyun hesaplarına erişimini kaybettiğini aktarıyor.
Akıllı telefonlar Z neslinin en değerli verilerini barındırıyor, ancak muhafaza yetersiz kalıyor
Araştırma, akıllı telefonların Z nesli için en değerli dataları barındırdığını da ortaya koyuyor. İştirakçilerin %38’i fotoğrafları, tekrar %38’i ise şahsî dokümanları kritik kıymete sahip görüyor. Z nesli, aygıtlarında sakladığı şahsî dokümanları öteki kuşaklara kıyasla çok daha değerli buluyor. Şifreler ve hesap giriş bilgileri ise iştirakçilerin %30’u tarafından kritik kıymette bedellendiriliyor.
Bu bilgilerin taşıdığı kıymete rağmen, akıllı telefonlardaki datalar birden fazla vakit gereğince korunmuyor. Kişisel dijital hayatı muhafazaya yönelik güvenlik araçlarının kullanımı, bilhassa Z neslinde epeyce sonlu kalırken; akıllı telefonundaki kritik bilgileri sistemli olarak yedekleyenlerin oranı sadece %28.
Bu durum, sırf tek bir aygıtın kaybedilmesinin çok ötesinde riskler doğuruyor. Güvenliği ihlal edilen bir akıllı telefon; saldırganların ferdî fotoğraflara, kimlik evraklarına, e-posta hesaplarına, sosyal medya profillerine, finansal hizmetlere ve kişinin dijital ömrünün öbür kritik alanlarına direkt erişmesine taban hazırlayabiliyor.
Günlük dijital alışkanlıklar, günlük müdafaa refleksleriyle desteklenmeli
Siber tehditlere yönelik farkındalığın artırılması kritik bir değer taşıyor. Kaspersky, bilhassa Z nesline hitap etmek maksadıyla “Case 404” isimli interaktif bir çevrim içi oyun geliştirdi. Bu siber dedektiflik macerasında oyuncular, gerçek dijital tehditlerden ilham alan kurgusal olayları çözerek; dolandırıcılıkları, kimlik avı (phishing) teşebbüslerini ve oyun dünyasında sıkça görülen hesap ele geçirme taktiklerini nasıl tespit edeceklerini öğreniyor. “Case 404”, oyunculara sevdikleri şeyleri yaparken inançta kalmalarını sağlayacak bilgi birikimini ve doğru güvenlik reflekslerini kazandırıyor.
Kaspersky, siber güvenliğin bir kriz anından sonra başvurulan süreksiz bir tedbir değil; günlük dijital rutinin ayrılmaz bir modülü olarak konumlandırılmasını tavsiye ediyor. Kaspersky Premium gibi kapsamlı bir güvenlik tahlili; aygıtları ziyanlı yazılımlara, kimlik avı tuzaklarına ve öteki çevrim içi tehditlere karşı müdafaaya yardımcı oluyor. Z jenerasyonu için artık birincil aygıtın akıllı telefonlar olduğu göz önüne alındığında, güvenlik önlemlerinin masaüstü bilgisayarlar kadar taşınabilir trafiği de kapsaması gerekiyor. Kaspersky Password Manager gibi özel bir araç kullanmak, farklı hesaplar için güçlü ve eşsiz şifreler oluşturulmasını ve bunların inançla saklanmasını sağlıyor. Bu yol, tek bir şifrenin çalınması yahut bir data ihlalinde ifşa olması durumunda doğabilecek zincirleme riskleri en aza indiriyor.
Dolandırıcılık hedefli ve istenmeyen aramaların yarattığı riskleri azaltmak ismine ise Kaspersky Who Calls, kuşkulu aramaları tespit ederek kullanıcıları spam yahut potansiyel dolandırıcılıkla ilişkilendirilen numaralar hakkında anlık olarak bilgilendiriyor.
Kaspersky Tüketici Ürünleri Yönetiminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Irina Ermilova, araştırma sonuçlarını şöyle pahalandırıyor: “Z nesli internetin merkezinde büyüdü; bu sebeple dijital servisleri son derece doğal ve sezgisel bir biçimde kullanıyorlar. Fakat bu aşinalık, güvenlik uzmanlığıyla karıştırılmamalı. Uygulamalarda, platformlarda ve aygıtlarda rahatça gezinebilmek; dolandırıcılık yollarını fark edebilmek, şifreleri inançla yönetebilmek yahut şahsî bilgileri koruyabilmek manasına gelmiyor. Araştırma sonuçları, siber güvenlik araçlarının ve reflekslerinin; iletileşmek, oyun oynamak ya da sosyal medyada gezinmek kadar günlük dijital hayatın doğal bir kesimi haline gelmesi gerektiğini gösteriyor.”
Bu çalışma, Kaspersky’nin pazar araştırma merkezi tarafından 2026 yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 18 ülkeden (Almanya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, Kolombiya, Mısır, Malezya, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, İspanya, Tayland, Türkiye, Vietnam) toplam 7.200 kişi katılmıştır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
