Yapay zekanın bilgiye erişimi dönüştürdüğü yeni periyotta üniversite eğitimi de yeniden şekilleniyor. Acıbadem Üniversitesi Eğitimde İyi Uygulamalar Sempozyumu-II’de, öğrencinin öğrenmede faal rol üstlendiği, öğretim üyesinin rehberlik ettiği ve teknolojinin eleştirel düşünme ile gerçek öğrenmeyi desteklemek için kullanıldığı yeni eğitim modeli ele alındı. “Öğrenci Merkezli Öğrenme Yaklaşımları ve Yenilikçi Uygulamalar” temasıyla eğitimde yaşanan dönüşümün farklı boyutlarını akademisyenler ve eğitimcilerle buluşturan iki günlük sempozyumda; eğitimde yeni roller, öğrenci merkezli öğretim prosedürleri, faal ve akrandan öğrenme, dijital öğrenme ortamları, yapay zeka, ölçme-değerlendirme, disiplinlerarası ve mesleklerarası eğitim, simülasyon ve akademik yayıncılık üzere başlıklar gündeme taşındı…
Eğitimin geleceğini şekillendiren dönüşüm aslında üç temel başlıkta öne çıkıyor: Sorgulayan, teknolojiyle bilhassa yapay zekayla üreten yeni öğrenci; rehberlik eden, yol gösteren yeni öğretim üyesi ve öğrenci merkezli, tecrübe odaklı yeni eğitim anlayışı… Bilgiye dijital araçlar ve yapay zeka üzerinden süratle ulaşabilen yeni kuşak öğrencinin, bilgiyi sorgulaması, doğrulaması ve gerçek yaşam problemlerine uygulaması kıymet kazanıyor. Bu değişimle birlikte öğretim üyesi sırf bilgi aktaran kişi olmaktan çıkarak öğrenmeye rehberlik eden bir role geçerken; eğitim anlayışı da ezbere ve tek yönlü anlatıma dayalı yapıdan öğrencinin faal iştirakini, eleştirel düşünmesini, üretmesini ve iş birliği yapmasını destekleyen bir modele gerçek dönüşüyor.
Sempozyumun birinci gününde “Eğitimde Dönüşüm ve Yeni Roller” başlıklı sunumu gerçekleştiren Acıbadem Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Levent Altıntaş, teknolojik gelişmeler, yapay zeka ve dijital dönüşümün iş gücü piyasasını süratle değiştirdiğine dikkat çekiyor. Geleceğin çalışma hayatında sırf teknik bilgiye sahip olmanın kâfi olmayacağını; analitik düşünme, yaratıcı düşünme, merak, hayat uzunluğu öğrenme, liderlik, bağlantı, dayanıklılık ve değişime ahenk üzere insani ve bilişsel maharetlerin de kritik değer taşıyacağını vurgulayan Prof. Dr. Levent Altıntaş, “Geleceğin eğitiminde sırf daha fazla bilgi aktarmaya odaklanamayız. Öğrencilerimizin bilgiyi kullanabilen, yeni bilgi üretebilen, analitik ve yaratıcı düşünebilen, teknolojiyle birlikte çalışabilen ve değişen şartlara ahenk sağlayabilen bireyler olarak yetişmesi gerekiyor” şeklinde konuşuyor.
Prof. Dr. Levent Altıntaş’a göre üniversitelerin rolü de bu dönüşümle birlikte yine tanımlanıyor. Üniversite eğitiminin sırf mesleksel bilgi kazandıran bir süreç olmaktan çıkması gerektiğini belirten Prof. Dr. Levent Altıntaş; öğrencilerin gerçek sorunlarla müsabakaları, tahlil üretmeleri, grup çalışması yapmaları, sorumluluk almaları ve hayat uzunluğu öğrenme hüneri geliştirmeleri gerektiğine dikkat çekiyor.
Öğrenci Yapay Zekayı Kullanıyor; Eğitim Sistemi Bu Yeni Gerçekliğe Uyum Sağlamalı
Sağlık eğitiminin bilim temelli müfredattan simülasyona, soruna dayalı öğrenmeden yetkinlik temelli eğitime hakikat geçirdiği dönüşümü pahalandıran Prof. Dr. Levent Altıntaş, yapay zekanın eğitimde yeni bir devrin kapısını açtığını söyledi. Sanal hastalar, şahsileştirilmiş öğrenme ve öğrenme süreçlerinin desteklenmesi üzere uygulamaların eğitim ortamına girmeye başladığına dikkat çeken Prof. Dr. Levent Altıntaş, asıl sorunun yapay zekayı eğitime dahil etmek değil, onu öğrenmeyi destekleyecek şekilde kullanmak olduğunu vurguluyor: “Bugün artık soru, ‘Yapay zekayı eğitime nasıl sokacağız?’ değil. Asıl soru, ‘Yapay zekayı öğrenmeyi nitekim destekleyecek formda nasıl kullanacağız?’ olmalı. Zira yapay zeka artık geleceğin teknolojisi değil; bugünün çalışma ortamının bir parçası”…
Bu dönüşümün öğretim üyesinin rolünü de değiştirdiğini belirten Prof. Dr. Levent Altıntaş, öğretim üyesinin artık sırf bilgi aktaran kişi olarak konumlandırılamayacağını tabir ediyor. Öğretim üyesinin; öğrencinin gerçek soruyu sormasına, bilgiyi değerlendirmesine, yapay zeka tarafından üretilen çıktıları sorgulamasına ve bilgiyi gerçek sorunlara uygulamasına rehberlik etmesi gerektiğini söylüyor.
Öğrenci Merkezli Eğitim Önemli
Sempozyumun ikinci kıymetli eksenini öğrenci merkezli öğretim yolları oluşturdu. “Öğrenci Merkezli Öğrenme Ekosistemi: Aktif Yöntemler, İş Birliği ve Dijital Dönüşüm” oturumunda Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlhan Cem Sungur, öğrenci merkezli öğretim yol ve tekniklerini ele aldı. Öğrenci merkezli yaklaşımın, öğrenciyi sırf eğitim sürecinin alıcısı olmaktan çıkararak öğrenmenin etkin bir modülü haline getirdiğine dikkat çeken Prof. Dr. İlhan Cem Sungur, öğrencinin soru sorması, tartışması, üretmesi, iş birliği yapması ve öğrendiğini gerçek durumlara uygulamasının kıymetli olduğunu vurguladı: “Öğrenci merkezli eğitim, öğrencinin yalnızca sınıfta daha fazla konuşması değil; öğrenme sürecinde daha fazla sorumluluk almasıdır. Öğrenciyi öğrenmenin etkin öznesi haline getirdiğimizde, bilgi transferinden öğrenme tecrübesine geçiyoruz. Bu yaklaşımın, bilhassa sıhhat eğitiminde değerli bir karşılığı var. Simülasyon, akrandan öğrenme, grup çalışması ve gerçek sorunlara dayalı uygulamaların, öğrencinin bilgiyi anlamlandırmasına katkısı büyük”…
Eğitimde İyi Uygulama, Paylaştıkça Çoğalan Bir Deneyim
Sempozyumda sadece kuramsal yaklaşımlar değil, farklı disiplinlerden güzel uygulama örnekleri ve tecrübeler de paylaşıldı. “İyi Uygulama Örnekleri ve Deneyim Paylaşımı” oturumlarına Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Melike Ayşe Şahiner başkanlık etti. Oturumlarda sağlık eğitiminde mesleklerarası ekip çalışması, simülasyon, klinik beslenme danışmanlığı, yapay zeka dayanaklı öğrenci değerlendirmesi, simüle ortamlarda kendi kendine öğrenme ve süratli döngülü geri bildirim üzere farklı uygulamalar ele alındı.
Bu uygulamaların, öğrenci merkezli eğitimin sadece bir pedagojik yaklaşım değil, farklı disiplinlerde hayata geçirilebilen somut bir eğitim modeli olduğunu ortaya koyduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Melike Ayşe Şahiner, “Eğitimde yeterli uygulamaların en kıymetli pahası, tek bir sınıfta ya da tek bir programda kalmamasıdır. Deneyimlerimizi paylaşabildiğimiz, birbirimizden öğrenebildiğimiz ölçüde eğitimde dönüşümü sürdürülebilir hale getirebiliriz. Eğitimde dönüşüm, öğrenciyi öğrenme sürecinin faal öznesi haline getirmekle başlıyor. Sempozyumda simülasyondan yaratıcı üretime, mesleklerarası iş birliğinden yapay zeka takviyeli değerlendirmeye uzanan, öğrencinin deneyimleyerek öğrenmesini destekleyen düzgün uygulama örneklerini bir araya getirdik” biçiminde konuşuyor.
Yapay Zeka Artık Geleceğin Değil, Bugünün Çalışma Ve Öğrenme Ortamının Bir Parçası
Prof. Dr. Levent Altıntaş, yapay zeka ile performans ve gerçek öğrenme arasındaki ayrıma dikkat çekiyor. Öğrencinin yapay zeka kullanarak daha uygun bir sonuç ortaya koymasının tek başına öğrenmenin gerçekleştiğini göstermediğini belirten Prof. Dr. Levent Altıntaş, bu sebeple ölçme ve kıymetlendirme yollarının tekrar düşünülmesi gerektiğini söylüyor: “Yapay zeka kullandı ve gerçek yanıtı verdi demekle, yapay zeka sayesinde hakikaten öğrendi demek tıpkı şey değil. Eğitimin önündeki en kıymetli sorulardan biri, bu ikisi arasındaki farkı nasıl ortaya koyacağımız olacak”…
Prof. Dr. Levent Altıntaş, yapay zekanın eğitim ve çalışma hayatındaki süratli yayılımını farklı araştırmalardan elde edilen bilgilerle ortaya koyuyor. Birleşik Krallık’ta 2026’da yapılan bir araştırmaya nazaran, öğrencilerin yüzde 95’i yapay zekadan yararlanıyor. Bu öğrencilerin yarısından azı ise yapay zekanın kullanımı konusunda öğretim üyelerinden dayanak alabiliyor. Öğretim üyelerinin yüzde 40’ı yapay zeka okuryazarlığında şimdi yolun başında olduğunu belirtirken, sırf yüzde 4’ü kurumunun yapay zeka kullanım yönergelerine tam olarak hâkim ve yüzde 54’ü mevcut ölçme-değerlendirme usullerinin yetersiz kaldığını düşünüyor. Yapay zekanın öğrenme üzerindeki tesirine ait araştırmalar ise hakikat pedagojik dizaynla kullanılan yapay zeka araçlarının öğrenme kazanımlarını artırabildiğini, lakin sadece performansı yükselten kullanımın gerçek öğrenmeyi garanti etmediğini gösteriyor.
İş dünyasında kurumların yüzde 88’i yapay zeka kullanırken, kurum ölçeğinde gerçek bir entegrasyon sağlayabilenlerin oranının yüzde 7’de kalması da kullanım ile faal dönüşüm arasındaki farkı ortaya koyuyor. Sıhhat alanında ise yapay zeka kullanan ABD’li doktorların oranının 2023’te yüzde 39’dan 2026’da yüzde 81’e yükselmesi, sıhhat profesyonellerinin çalışma biçiminin süratle değiştiğini gösteriyor. Prof. Dr. Levent Altıntaş, bu bilgilerin ortak bir gerçeğe işaret ettiğini belirterek, “Yapay zeka artık geleceğin değil, bugünün çalışma ve öğrenme ortamının bir modülü. Üniversitelerin vazifesi, öğrencileri sırf bu teknolojiyi kullanan değil; onu sorgulayan, yanlışsız pahalandıran ve insan merkezli biçimde kullanabilen profesyoneller olarak yetiştirmek” diyor.
Yapay Zekayı Yasaklamak Değil, Doğru Kullanmayı Öğretmek Gerekiyor
Prof. Dr. Levent Altıntaş’ın sunumundaki bir öteki dikkat alımlı başlık ise yapay zekaya itimat ile eleştirel düşünme arasındaki bağlantı oldu. Yapay zekaya duyulan itimat arttıkça bireyin aldığı karşılığı sorgulama ve doğrulama eğiliminin azalabildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Levent Altıntaş, kişinin kendi bilgi ve yetkinliğine duyduğu itimadın ise eleştirel düşünmeyi destekleyebileceğini tabir ediyor: “Yapay zeka çağında eleştirel düşünme ortadan kalkmıyor; biçim değiştiriyor. Artık problem sırf bilgiyi üretmek değil, yapay zekanın ürettiği bilgiyi doğrulamak, pahalandırmak ve ortaya çıkan sonucun sorumluluğunu üstlenmek”…
Yapay zekayı yasaklamak yerine şuurlu ve sorumlu kullanım kültürünün geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Levent Altıntaş, “Öğrenciler yapay zekayı zati günlük hayatlarının bir modülü haline getirdi. Üniversiteler bu yeni gerçekliğe eğitim siyasetleri, ölçme-değerlendirme sistemleri ve öğretim yaklaşımlarıyla cevap vermesi gerekiyor. Öğrencinin yapay zeka kullanmasını yasaklamak yerine, ona yapay zekayı nasıl hakikat kullanacağını öğretmeliyiz. Öğrenci yapay zekanın verdiği karşılığı kabul eden değil, o yanıtın doğruluğunu sorgulayan kişi olmalı” diyerek bu çerçevede üniversitelerin önünde üç temel dönüşüm alanı bulunduğunu belirtiyor ve öğrencilerin yapay zekayı yanlışsız kullanmayı öğrenmesi, ölçme-değerlendirme sistemlerinin tekrar tasarlanması ve öğretim üyesinin rolünün yine tanımlanması gerektiğini vurguluyor.
Eğitimde Farklı Disiplinlerin Ortak Akılla Hareket Etmesi Önemli
Sempozyumun ikinci gününde eğitimde disiplinlerarası ve mesleklerarası yaklaşımlar da gündeme geldi. “Ortak Akıl: Farklı Disiplinlerin Kesişiminde Eğitim” başlıklı oturumda farklı disiplinlerin birlikte üretmesinin eğitim süreçlerine katkısı tartışılırken, akademik yayıncılığın da bir öğrenme ortamı olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ele alındı.
Simülasyon temelli öğrenme, süratli döngülü geri bildirim, LEGO Serious Play, eser geliştirme projeleri ve bakım verenlere yönelik eğitim modülleri üzere uygulamalar ise öğrencinin sırf bilgi edinmesini değil, bilgiyi uygulamasını, üretmesini, iş birliği yapmasını ve gerçek ömür sorunlarına uyarlamasını hedefleyen yaklaşımların somut örneklerini oluşturdu. Prof. Dr. Melike Ayşe Şahiner, “Eğitimde dönüşüm tek bir metodun ya da tek bir teknolojinin sonucu değil. Farklı disiplinlerin, farklı tecrübelerin ve farklı öğrenme prosedürlerinin ortak akılla bir araya gelmesi gerekiyor” halinde konuşuyor.
Yapay Zeka Öğrencinin Yerine Geçmemeli
Geleceğin üniversitesinin sadece bilgi aktaran değil; öğrencinin düşünmesini, üretmesini, sorgulamasını, iş birliği yapmasını ve gerçek sorunlar üzerinden öğrenmesini destekleyen bir eğitim ekosistemi olması gerektiği vurgulayan Prof. Dr. Levent Altıntaş, “Üniversitelerin, öğrenci merkezli öğrenme yaklaşımını yapay zeka, dijital dönüşüm, simülasyon, ölçme-değerlendirme ve disiplinlerarası eğitim üzere yenilikçi uygulamalarla destekleyerek bilgi ve tecrübe paylaşımını teşvik eden, birlikte öğrenmeyi öne çıkaran dinamik eğitim ortamları oluşturması değer taşıyor. Geleceğin eğitiminde soru artık ‘Yapay zeka öğrencinin yerine ne yapabilir?’ olmamalı. Asıl soru, ‘Yapay zeka sayesinde öğrenci daha güzel nasıl düşünebilir, daha yeterli nasıl öğrenebilir ve daha düzgün nasıl bir sıhhat profesyoneli olabilir?’ olmalı” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
