Bir dolandırıcılık iletisini gerçek üzere gösteren, kusursuz bir yazım, düzgün bir logo ya da gerçeğine benzeyen bir irtibat adresi olabilir. Bunların hepsi kolay kolay taklit edilebilen dış görünüş detaylarıdır. Asıl ikna edici olan, iletinin içeriğidir: İsminizin gerçek yazılması, hakikaten alışveriş yaptığınız bir markanın isminin kullanılması ya da talep edilen fiyatın makul görünmesi.
ESET Türkiye Ürün ve Pazarlama Müdür Can Erginkurban, dolandırıcıların bu bilgileri iddia etmediğini ve ellerindeki listelerden yararlandıklarını paylaştı. Bu listeler birçok vakit, gündeme geldiğinde dikkat çekse de kısa müddette unutulan data sızıntılarının akabinde dolanıma giriyor. Sızdırılan ferdî bilgiler, daha sonra geçersiz faturalar üzere gayeli dolandırıcılık teşebbüslerinde kullanılabiliyor.
Veri sızıntıları iktisadın ve iş yapış biçimlerinin dijitalleşmesi ile birlikte dünya genelinde yaşanan değerli problemler içerisinde yer alıyor. Sızıntı haberinin birinci günlerinde herkes tetikte; markalar ikaz gönderiyor, beşerler kuşkulu iletilere daha dikkatli bakıyor. Aylar geçtikçe bu dikkat dağılıyor, liste ise eskimiyor. Telefon numarasını kimse her yıl değiştirmiyor, e-posta adresi on yıl tıpkı kalıyor.
ESET bilgileri uydurma sayfanın öne geçtiğini gösteriyor
ESET Tehdit Raporu H1 2026‘ya nazaran Aralık 2025 ile Mayıs 2026 arasında ESET’in tespit ettiği tüm ziyanlı yazılımlar içinde birinci sırada HTML/Phishing.Agent var: tespitlerin yüzde 16,2’si. Bu, ziyaretçiden bilgi isteyen uydurma bir web sayfasına götüren kolay bir oltalama belgesi. Üçüncü sırada ise yüzde 6,1 ile DOC/Fraud geliyor, yani düzmece doküman ve fatura kılığına girmiş dolandırıcılık evrakları. Listenin doruğunda bilgisayarı ele geçiren karmaşık bir yazılım değil, sizden kendi isteğinizle bilgi girmenizi bekleyen bir sayfa duruyor. Sızan müşteri listeleri de bu sayfanın en kıymetli eksiğini kapatıyor: kime, hangi marka ismine gönderileceğini.
Aynı raporda dikkat çeken bir terslik daha var. Tek tek aygıtlardan parola ve oturum bilgisi çalan bilgi hırsızı (infostealer) tespitleri bir evvelki periyoda nazaran yüzde 26 azaldı. Bunun birden fazla açıklaması olabilir, fakat Eylül’deki tablo şu yorumu destekliyor: Milyonlarca kişinin bilgisi tek tek bilgisayarlara bulaşarak değil, tek bir sunucudaki data sızıntısı yoluyla toplu hâlde alınabiliyor. Dolandırıcı açısından bir altyapı sağlayıcısındaki tek bir açığı istismar etmek, yüz binlerce aygıtı tek tek gaye almaktan daha verimli.
Free Mobile’da data sızıntısı iki yıl sonra uydurma faturaya dönüştü
Bu gecikmenin nasıl işlediğini Fransa’dan bir örnek düzgün gösteriyor. Fransız taşınabilir operatörü Free Mobile’ın müşteri bilgileri Ekim 2024’te sızdı; banka hesap bilgileri de sızan datalar arasındaydı. Fransız veri koruma kurumu CNIL Ocak 2026’da şirkete 27 milyon euro ceza verdi. Öykü burada kapanmış üzere görünüyordu. 30 Eylül 2026’da ise Free Mobile müşterilerine “ödenmemiş 9,99 euro faturanız var, sınırınız askıya alınacak” diyen e-postalar gelmeye başladı. Malwarebytes’ın incelemesine nazaran e-postadaki link, birbirine yönlendiren birkaç düzmece alan isminden geçip kusursuz bir Free Mobile giriş sayfasına çıkıyordu ve sonunda kart bilgisi istiyordu. Bu örnekteki en öğretici detay meblağın kendisi. 9,99 euro, kimsenin uzun uzun düşünmeyeceği kadar küçük ve gerçek bir faturaya benzeyecek kadar sıradan. İleti, sızıntıdan iki yıl sonra, gerçek müşterilere, gerçek marka ismiyle ve gerçek bir fatura fiyatına benzeyen bir sayıyla geldi. Alıcının o sızıntıyı hatırlaması için hiçbir neden yoktu.
Mesaj sizi ne kadar yeterli tanıyorsa o kadar şüphelenin
Bir bilgi sızıntısı sonrası gelen oltalama bildirisinde bildiğimiz ikaz işaretlerinin birden fazla işe yaramıyor. İletide isminiz yanlışsız yazılı, marka sahiden alışveriş yaptığınız marka, meblağ makul. Gönderen isminin ya da yazım kusurlarının peşine düşmek, dolandırıcının aslında üstün olduğu bir alanda onunla yarışmak demek. Bu yüzden ölçütü bilakis çevirmek gerekiyor: bir iletinin sizi tanıması, gerçek olduğunun değil, bilgilerinizin bir yerde dolaştığının işaretidir.
Dolandırıcının denetim edemediği tek nokta, iletisi nereden doğruladığınız. İletinin içeriğini, gönderen ismini, linkin görünen hâlini ve hatta isminizi o belirliyor. Siz ise faturayı bildirideki linkten değil, markanın kendi uygulamasından ya da adres çubuğuna kendi yazdığınız adresten denetim ettiğinizde, bildirinin ne kadar inandırıcı olduğunun hiçbir kıymeti kalmıyor. Telefonla doğrulamak isterseniz de bildirideki numarayı değil, kartınızın arkasındaki ya da markanın sitesindeki numarayı arayın.
Hangi listelerde yer aldığınızı bilmek de bu kararı kolaylaştırıyor. KVKK, kendisine bildirilen ihlalleri şirket ismi, etkilenen kişi sayısı ve sızan data çeşidiyle birlikte veri ihlali bildirimleri sayfasında yayımlıyor. Alışveriş yaptığınız bir marka orada görünüyorsa, önümüzdeki aylarda o marka ismine gelen her iade, kargo ya da fatura bildirisini doğrulanana kadar kuşkulu saymak için düzgün bir nedeniniz var demektir. SMS ya da e-postadaki linke çoktan tıkladıysanız, bir oltalama linkine tıkladıktan sonra yapılması gerekenleri ayrı bir yazıda adım adım anlatmıştık. Benzeri bir endişe kurgusunu sahte iCloud ödeme e-postalarında da görmüştük; fark şu ki orada ileti kimseyi tanımıyordu, burada sizi tanıyor.
Bir data sızıntısının ziyanı, haberin yayımlandığı gün değil, listenin kullanıldığı gün ortaya çıkıyor. O güne gelindiğinde haber birçok vakit çoktan unutulmuş oluyor. Hangi listede olabileceğinizi ise evvelce görmek mümkün: KVKK’nın data ihlali bildirimleri sayfasında alışveriş yaptığınız markaları aratmak birkaç dakikanızı alır. Bulduğunuz her isim, bir sonraki “ödenmemiş faturanız var” bildirisinde linke tıklamadan evvel duraksamanız için kâfi sebep.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
