Mantar zehirlenmelerinin bilhassa sonbahar ve ilkbahar aylarında arttığını belirten Prof. Dr. Ahmet Aydın, “Zehirli ve yenilebilir mantarları görünüşlerine, renklerine yahut kokularına bakarak ayırt edemezsiniz. Tıpkı bölgede farklı tipleri yetişebilir. Zehirli ve yenilebilir mantarlar birbirine benzeyebilir. Zehirli mantarın pişirilmesiyle zehri ortadan kalkmaz” dedi.
Yeditepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, tabiattan toplanan mantarların ölümcül zehirlenmelere yol açabileceği ihtarında bulundu. Birtakım mantarların tüketildikten kısa mühlet sonra, kimilerinin ise günler sonra belirti verebildiğini belirten Aydın, zehirlenmenin karaciğer yetmezliğine ve mevte sebep olabileceğini söyledi. Aydın, tabiattan toplanan mantarlar yerine marketlerde satılan kültür mantarlarının tercih edilmesi gerektiğini kaydetti.
‘Mantar Zehirlenmeleri Sonbahar ve İlkbaharda Artıyor’
Mantar zehirlenmelerinin Türkiye’de çoklukla muhakkak periyotlarda arttığını tabir eden Prof. Dr. Ahmet Aydın, “Bu devirler çoğunlukla havaların nemli ve yağışlı olduğu sonbahar ve ilkbahar aylarıdır. Zira mantarlar nemli ortamları sever ve uygun şartlarda süratle büyür. Halkımız da tabiatta yetişen mantarların lezzetli olduğunu düşündüğü yahut bu mantarları tanıdığını sandığı için onları toplayıp tüketiyor. Bunun sonucunda maalesef her yıl ülkemizde zehirlenme olayları görülüyor” diye konuştu.
‘Görünüşüne ve Rengine Bakarak Ayırt Edemezsiniz’
Zehirli ve yenilebilir mantarların birbirine çok benzeyebildiğine dikkati çeken Aydın, mantarların zehirli olup olmadığının görünüşlerine, renklerine, kokularına yahut dokularına bakılarak anlaşılamayacağını söyledi.
Prof. Dr. Aydın, “Bildiğinizi zannetseniz bile mantarlar birbirine o kadar çok benzeyebilir ki yenilebilir ve zehirli olanları ayırt etmek hayli zorlaşır. Vatandaşlarımız televizyonda yahut bir fotoğrafta gördüğü mantarın yenilebilir olduğunu düşünüp ‘Bu mantara benziyor, bunu toplayıp yiyeyim’ dediğinde çok önemli problemlerle karşılaşabilir” tabirlerini kullandı.
Mantar tüketiminde risk alınmaması gerektiğini vurgulayan Aydın, “Ben daima şunu söylerim: Mantar yemezseniz ölmezsiniz. Lakin zehirli bir mantar yerseniz maalesef hayatınızı kaybedebilirsiniz” dedi.
‘Bazı Mantarlarda Belirtiler Saatler Sonra Ortaya Çıkıyor’
Mantar zehirlenmesinin belirtilerinin tüketilen mantarın çeşidine nazaran değiştiğini belirten Prof. Dr. Aydın, bazı mantarların tüketildikten yaklaşık 30-45 dakika sonra bulantı, kusma ve ishal üzere şikâyetlere sebep olabildiğini söyledi. Bu belirtilerin erken ortaya çıkmasının kişinin hastaneye başvurmasını sağlayabildiğini söz eden Aydın, birtakım zehirli mantarların ise birinci saatlerde belirti vermediğine dikkat çekti.
Ölümcül olabilen mantar zehirlenmelerinde belirtilerin geç ortaya çıkabildiğini belirten Aydın, “Kişi tabiattan topladığı mantarı tüketiyor lakin birinci gün, bazen 16 saat boyunca hiçbir belirti görülmüyor. İkinci gün yahut tüketimden 18-19 saat sonra bulantı, kusma ve ishal üzere şiddetli mide-bağırsak belirtileri ortaya çıkabiliyor. Bedende önemli halsizlik gelişiyor ve hücreler ziyan görüyor. En tehlikeli sonuçlardan biri de karaciğer yetmezliği” diye konuştu.
‘Köygöçüren Mantarı Karaciğer Yetmezliğine Yol Açabilir’
Türkiye’de de bulunan Amanita phalloides cinsinin köygöçüren mantarı olarak bilindiğini belirten Prof. Dr. Aydın, bu mantarın ölümcül zehirlenmelere sebep olabildiğini söyledi. Belirtilerin tüketimden sonra gecikmeli olarak ortaya çıkabildiğini ve tedavi sürecinin zorlaşabildiğini söz eden Aydın, kimi hadiselerde karaciğer naklinin gerekebildiğini kaydetti.
Bazı mantar çeşitlerinde ise belirtilerin çok daha geç ortaya çıkabildiğine dikkati çeken Aydın, “Bir başka mantar grubu daha var ki bunların belirtileri 14 gün sonra ortaya çıkabiliyor. Tabiattan mantar toplayıp yediniz ve aradan 14 gün geçmesine karşın hiçbir belirti görülmedi. Fakat 14’üncü günün sonunda bulantı, kusma üzere belirtilerle karşılaştığınızda, iki hafta evvel tükettiğiniz mantarın da buna sebep olabileceğini unutmamalısınız” tabirlerini kullandı.
‘Zehir Pişirmekle Ortadan Kalkmaz’
Zehirli mantarların pişirilmesinin yahut konserve yapılmasının zehirlenme riskini ortadan kaldırmadığını vurgulayan Prof. Dr. Aydın, “Vatandaşlarımız, ‘Pişirdim, zehri geçti’ diyebiliyor. Fakat zehirli mantarların zehri pişirmeyle ortadan kalkmaz. Konserve yapmak yahut mantarı daha sonra tüketmek üzere saklamak da bu riski ortadan kaldırmaz. Mantar zehirliyse toksik tesiri devam edebilir ve tüketildiğinde bedende önemli ziyanlara yol açabilir” dedi.
Doğadan toplanan mantarların görünüşlerinin aldatıcı olabileceğini belirten Aydın, mantar tüketmek isteyenlerin marketlerde satılan kültür mantarlarını tercih etmesi gerektiğini söyledi.
‘Aynı Bölgede Farklı Mantar Türleri Yetişebilir’
Daha evvel mantar topladığı bir bölgeyi tanıyan bireylerin de dikkatli olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Aydın, aynı yerde farklı yıllarda farklı mantar tiplerinin yetişebileceğini ve bunların birbirine karıştırılabileceğini söyledi.
Kültür mantarlarıyla birtakım zehirli mantarların görünüşlerinin birbirine benzeyebildiğine dikkati çeken Aydın, “Bir yıl muhakkak bir bölgede yetişen mantarı tanıdığınızı ve zehirsiz olduğunu düşünebilirsiniz. Lakin sonraki yıllarda birebir bölgede öbür bir mantar çeşidi de yetişebilir. Bu mantar, bildiğiniz mantara çok benzeyebilir ve ikisini karıştırarak tüketebilirsiniz. Bu sebeple tabiattan mantar toplayıp yemek, alınabilecek en büyük risklerden biridir. Bu riski almayın” diye konuştu.
‘Çocuklar Zehirlenmelerden Daha Fazla Etkilenebiliyor’
Mantar zehirlenmesinin birebir aileden birden fazla kişiyi etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Aydın, çocukların zehirlenmeden daha ağır etkilenebileceğine dikkati çekti.
Çocukların beden tartılarının daha düşük olması sebebiyle mantarlardaki zehirli maddelere karşı daha hassas olabildiğini tabir eden Aydın, “Anne ve baba kalıcı bir hasarla da olsa hayatta kalabilirken çocuklar daha ağır etkilenebiliyor” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
