Dünyada her yıl yaklaşık 2,64 milyon bireye akciğer kanseri tanısı konulurken, 1,86 milyon kişi bu hastalık sebebiyle hayatını kaybediyor. Akciğer kanserinin en değerli sebebi olan sigara kullanımı, hastalığın önlenebilir risk faktörlerinin başında geliyor. Bilhassa uzun yıllar sigara içen şahıslarda sistemli sıhhat denetimleri ve risk durumuna uygun tarama programları erken teşhis açısından büyük önem taşıyor. Memorial Antalya Hastanesi Göğüs Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Abdullah Erdoğan, “1-30 Kasım Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı” kapsamında akciğer kanserinde erken teşhis, korunma yolları ve yeni tedavi teknikleri hakkında bilgi verdi.
Akciğer kanseri erken devirde belirti vermeyebiliyor
Uluslararası Kanser Araştırma Kurumu’nun GLOBOCAN 2024 varsayımlarına nazaran, dünyada bir yılda yaklaşık 2,64 milyon yeni akciğer kanseri olayı görülmekte ve yaklaşık 1,86 milyon kişi bu hastalık sebebiyle ömrünü yitirmektedir. Türkiye’de ise son bir yılda yaklaşık 31 bin bireye akciğer kanseri tanısı konulmuş, yaklaşık 25 bin kişi hastalık sebebiyle hayatını kaybetmiştir. Hadiselerin kıymetli bir kısmının ileri evrede tespit edilmesi, erken teşhisin ehemmiyetini ortaya koymaktadır. Akciğer kanseri birden fazla vakit başlangıçta bariz şikayetlere sebep olmadan ilerleyebilmekte, belirtiler ortaya çıktığında hastalık ileri evreye ulaşabilmektedir.
Akciğer kanserinin en büyük sebebi sigara
Akciğer kanserinin en değerli ve önlenebilir risk faktörü tütün ve tütün eserlerinin kullanımıdır. Bilhassa uzun yıllar sigara içen, 50 yaş üzerindeki bireylerde hastalık riski bariz formda artmaktadır. Türkiye’deki bilgiler, erkeklerde akciğer kanseri hadiselerinin yaklaşık yüzde 90’ının, bayanlarda ise yüzde 43’ünün tütün kullanımıyla alakalı olduğunu göstermektedir. Pasif içicilik de akciğer kanseri riskini artıran değerli etkenler arasında yer almaktadır.
Bununla birlikte akciğer kanseri sırf sigara içenlerde görülmemektedir. Radon gazı, asbest, silika, ağır metaller, dizel egzoz dumanı, hava kirliliği ve birtakım mesleksel kimyasallara maruz kalmak da hastalık riskini artırabilmektedir. Genetik yatkınlık, aile hikayesi ve kronik akciğer hastalıkları da öteki risk faktörleri arasında bulunmaktadır.
Sigarayı bırakmak akciğer kanseri riskini azaltıyor
Akciğer kanserinden korunmanın en tesirli yolu sigaraya hiç başlamamak ve tütün eserlerinden büsbütün uzak durmaktır. Sigara kullanan bireyler için bırakmak, hastalık riskinin azaltılması açısından büyük kıymet taşımaktadır. Bunun yanında pasif içicilikten korunmak, sağlıklı ve istikrarlı beslenmek, sistemli fizikî aktivite yapmak ve mesleksel maruziyetlere karşı gözetici ekipman kullanmak da kıymetlidir. Kapalı ortamların nizamlı havalandırılması ve hava kirliliğine maruziyetin azaltılması da korunmaya katkı sağlamaktadır.
Geçmeyen öksürük ve ses kısıklığına dikkat!
Akciğer kanserinde erken devirde ortaya çıkan belirtiler öbür hastalıklarla karıştırılabilmektedir. Bu sebeple bilhassa uzun müddet devam eden yahut karakter değiştiren şikayetlerin dikkate alınması gerekmektedir. Akciğer kanserinde görülebilen esas belirtiler şunlardır:
- Uzun müddet geçmeyen yahut karakter değiştiren öksürük
- Balgamda kan görülmesi
- Nefes darlığı
- Göğüs ağrısı
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik
- Ses kısıklığı
- Yutma güçlüğü
Özellikle uzun yıllar yoğun sigara kullanmış yahut sigarayı bırakmış, yüksek risk kümesindeki bireylerin nizamlı tabip denetiminden geçmesi kıymet taşımaktadır. Uygun risk kümesindeki bireylerde düşük doz bilgisayarlı tomografi (LDCT) ile tarama yapılması, akciğer kanserinin erken evrede saptanmasına ve hastalığa bağlı mevt riskinin azaltılmasına katkı sağlamaktadır.
Erken evrede cerrahi tedaviyle muvaffakiyet bahtı yükseliyor
Akciğer kanserinde tedavi; hastalığın evresine, tümörün hücresel özelliklerine, moleküler yapısına ve hastanın genel sıhhat durumuna nazaran planlanmaktadır. Bilhassa erken evrede teşhis konulan küçük hücreli dışı akciğer kanserinde cerrahi tedavi değerli bir seçenek olarak öne çıkmaktadır. Tümörün lenf bezlerine yahut uzak organlara yayılmadığı uygun hastalarda cerrahi müdahale ile uzun vadeli hastalık denetimi ve tam düzgünleşme talihi artmaktadır. Akciğer kanserinde en sık uygulanan cerrahi formüllerden biri lobektomi, yani akciğerin tümörün bulunduğu lobunun çıkarılmasıdır. Tümörün boyutuna ve pozisyonuna nazaran segmentektomi yahut kama rezeksiyonu üzere daha sonlu cerrahi süreçler de tercih edilebilmektedir. Günümüzde uygun hastalarda kapalı cerrahi sistemler uygulanarak daha küçük kesilerle ameliyat yapılabilmekte, ameliyat sonrası ağrı ve hastanede kalış müddeti azaltılabilmektedir. Böylelikle hastaların günlük hayatlarına daha kısa müddette dönmeleri hedeflenmektedir. Hastalığın evresine ve özelliklerine nazaran cerrahiye ek olarak kemoterapi ve radyoterapi de uygulanabilmektedir. İleri evre hastalıkta ise kemoterapi, maksada yönelik tedaviler ve immünoterapi, tek başına yahut birlikte kullanılabilmektedir.
Akciğer kanserinde erken teşhis, tedavi seçeneklerini artırmakta ve ömür müddetine değerli katkı sağlamaktadır. Sigara ve tütün eserlerinden uzak durmak, risk kümesindeki şahısların tarama programlarına katılması ve kuşkulu belirtilerde vakit kaybetmeden tabibe başvurmak hastalıkla gayrette büyük ehemmiyet taşımaktadır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
