Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, atipik depresyonun belirtileri, risk faktörleri, günlük yaşama tesirleri ve tedavi yaklaşımları hakkında bilgi verdi.
Atipik depresyon, duygudurumun olaylara tepkisel olmasıyla ayırt ediliyor!
Atipik depresyonun, depresyonun muhakkak özgün belirtilerle seyreden bir alt tipi olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin “Klasik (majör) depresyondan en kıymetli farkı, duygudurumun çevresel olaylara tepkisel olmasıdır.” dedi.
Kişinin iç dünyasında ağır bir çökkünlük yaşarken, dışarıdan vakit zaman enerjik ve âlâ görünebileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Olumlu bir gelişme karşısında kısa müddetli bir düzgünlük hali oluşabilir; fakat bu düzelme kalıcı değildir ve yine depresif his durumuna dönülür. Bu tabloda sıklıkla çok ahenge, iştah artışı, kilo alma, kollar ve bacaklarda ‘kurşun ağırlığı’ olarak tanım edilen ağırlaşma hissi ve kişilerarası ilgilerde reddedilmeye bariz hassaslık görülür.” açıklamasını yaptı.
Depresyon tanısı alan bireylerin yaklaşık yüzde 15 ila 29’unda atipik özellikler görülebilir!
‘Atipik’ sözünün ‘tipik olmayan’ manasına geldiğini fakat ismine karşın az bir tablo olmadığını lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, “Depresyon tanısı alan bireylerin yaklaşık yüzde 15 ila 29’unda atipik özellikler görülebilir.” dedi.
Halk ortasında ‘kurşun ağırlığı’ ya da ‘kurşun paralizi’ olarak tabir edilen bu belirtinin, kişinin kollarında ve bacaklarında gerçek bir fizikî tartı varmış üzere hissetmesi olduğuna değinen Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, şunları söyledi:
“Bu durum ağır yorgunluk ve harekete geçmede zorlanma yaratır. Hem biyolojik hem ruhsal boyutu vardır. Beyindeki serotonin, dopamin ve noradrenalin seviyelerindeki değişiklikler ile gerilim hormonu dengesizlikleri biyolojik yeri oluştururken; motivasyon kaybı, ümitsizlik ve isteksizlik de hareketi zorlaştıran ruhsal faktörlerdir. Bu belirti kişinin iradesizliği ya da ‘numara yapması’ olarak değerlendirilmemelidir.”
Atipik depresyonda güç düşüklüğü ve çok ahenge, günlük hayatı zorlaştırıyor!
Atipik depresyonda güç düşüklüğü ve çok ahenge eğiliminin, işe ya da sorumluluklara başlamayı ve sürdürmeyi zorlaştırdığına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, “Zamanla erteleme, kaçınma ve toplumsal geri çekilme artabilir.” dedi.
Artmış iştah ve bilhassa karbonhidrat isteğinin kilo değişimlerine ve vücut algısı problemlerine yol açabileceğine de işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Kişilerarası alakalarda ise reddedilmeye hassaslık ön plandadır. Küçük bir tenkit ya da ilgisizlik işareti ağır değersizlik hislerini tetikleyebilir. Gün içinde duygusal iniş çıkışlar yaşanması da bağları zorlaştırabilir.” formunda konuştu.
Atipik depresyon bayanlarda daha sık görülüyor!
Atipik depresyonun çoklukla ergenlik sonu ve erken yetişkinlik periyodunda başladığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, bayanlarda daha sık görüldüğünü söyledi.
Ergenlerde tablonun çabuk sonlanma, aileye karşı öfke, alınganlık ve anlaşılmadığını düşünme üzere belirtilerle daha besbelli hale gelebileceğine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, reddedilmeye hassaslığın bu yaş kümesinde daha dramatik yaşanabileceğini söz etti.
Atipik depresyonun ortaya çıkışı birçok nedene bağlı!
Atipik depresyonun ortaya çıkışının tek bir nedene bağlı olmadığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, şöyle devam etti:
“Ailesinde depresyon, bipolar bozukluk ya da anksiyete bozukluğu bulunan bireylerde risk artar. Beyin kimyasındaki değişiklikler ve gerilim hormonu dengesizlikleri tesirli olabilir. Erken devir ebeveyn bağları, baş etme biçimleri ve şimdiki gerilim faktörleri tabloyu şekillendirebilir.”
Atipik depresyon tedavisinde temel yaklaşım ilaç, psikoterapi ve hayat biçimi düzenlemeleri!
Atipik depresyon tedavisinde temel yaklaşımın ilaç tedavisi, psikoterapi ve ömür stili düzenlemeleri olduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Ancak belirtilerin yapısı nedeniyle birtakım farklılıklar olabilir.” dedi.
Aşırı ahenge ve güç düşüklüğünün ön planda olduğu durumlarda daha aktive edici özellikte antidepresanlar tercih edildiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Psikoterapide ise duygudurumun çevresel olaylara bağlı değişkenliği, bağlantılarda kırılganlık ve reddedilme hassaslığı üzerinde bilhassa durulur. Müracaatlar çoğunlukla, ilgi problemleri ve terk edilme korkusu, tenkide çok hassasiyet, özsaygı ve değersizlik hisleri, motivasyon eksikliği ve erteleme ile duygusal yeme davranışları halinde olur.” tabirlerini kullandı.
Erken müdahale kronikleşme riskini azaltır!
Atipik depresyon tedavi edilmediğinde yıllarca sürebilen, dalgalı lakin kalıcı bir seyir gösterebileceğinin altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, “Erken müdahale kronikleşme riskini azaltır.” dedi.
Hangi belirtiler ciddiye alınması gerektiği hakkında bilgi paylaşan Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Küçük olaylara karşı çok duygusal yıkım, günde 10–12 saatten fazla ahenge ve yataktan çıkmakta zorlanma, bariz iştah artışı ve kilo değişimi, reddedilmeye çok hassasiyet, iki haftadan uzun süren çökkünlük, fonksiyonellikte bariz düşüş, daima değersizlik, ümitsizlik ya da hayatın anlamsız olduğu kanıları günlük hayatı ve bağlantıları besbelli biçimde etkiliyorsa bir psikiyatri uzmanına başvurmak değerlidir. Erken takviye, düzgünleşme sürecini kolaylaştırır ve uzun vadeli riskleri azaltır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
