Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL HASTANESİ Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, bağımlılık tedavisinde hastane sürecinden sonra başlayan gündelik hayata ahenk kademesinde, nüks riskleri, aile tavrı ve psikoterapinin rolü hakkında bilgi verdi.
Tedavi sonrası hayata ahenk, bağımlılık tedavisinin en kritik evresi!
Bağımlılık tedavisinin en kuvvetli ve birebir vakitte en kritik evrelerinden birinin, kişinin tedavi sonrasında gündelik hayata tekrar ahenk sağlaması olduğunu aktaran Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Bu süreç, hem hasta hem de tabip açısından çeşitli zahmetler barındırmakla birlikte, tedavinin ayrılmaz bir modülüdür. Zira bu kademede birtakım durumlar öngörülebilirken, kimileri beklenmedik formda ortaya çıkabilir.” dedi.
Kişinin davranış örüntüleri, kişilik özellikleri ve hastalık farkındalığının bu sürecin seyrini belirleyen temel ögeler ortasında yer aldığını tabir eden Çevirir, “Yataklı servislerde bağımlılık tedavisi genel olarak üç evrede ele alınır: akut periyot, idame periyot ve denetim periyodu. Akut devir, bağımlılığın en alevli olduğu, kişinin mesleksel, toplumsal ve ailesel fonksiyonelliğinin önemli biçimde bozulduğu süreci kapsar. Ağır kullanım döngüsünün, mahrumluk belirtilerinin ve isteğin tepede olduğu bu evrede, kişinin yataklı serviste tedavi altına alınması birçok vakit kaçınılmazdır. Bu karar bazen hastanın isteğiyle, bazen de hastalık şuurunun gereğince gelişmemiş olması nedeniyle hastanın isteği dışında alınabilir.” halinde konuştu.
Kişi tedaviyi erteledikçe, zihinsel olarak hastalıktan kaçtığını düşünüyor!
Bağımlılığın tabiatı gereği, her hastanın ‘tedavi olmalıyım’ farkındalığına sahip olmayabileceğine değinen Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Kişi tedaviyi erteledikçe, zihinsel olarak hastalıktan kaçtığını düşünür ve bu durum kısa vadede kendisine avantajlıymış üzere gelebilir.” dedi.
Bu noktada hastalık şuuru, içgörü ve farkındalığın birçok vakit sonlu olduğuna işaret eden Çevirir, “Sosyal ilgilerde yaşanan bozulmalar, evlilik meseleleri, mesleksel kayıplar ya fark edilmez ya da ertelenir. Meğer tüm bu ögeler, bağımlılığın kişinin hayatında yarattığı çok istikametli tahribatın göstergesidir.” sözlerini kullandı.
Hastane süreci idman, gündelik hayat asıl sınav!
Akut periyotta temel müdahalelerin ilaç tedavisi, psikoterapi ve toplumsal takviye olduğunu aktaran Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Uyku ve iştah bozuklukları, his durum meseleleri ve algısal bozulmalar bu periyotta sıklıkla görülür.” dedi.
İlaçların sadece mahrumluk belirtilerini yönetmek için değil, beynin nörokimyasal istikrarını yine düzenlemek ve bilişsel fonksiyonları koruyabilmek için de kritik kıymete sahip olduğunu vurgulayan Çevirir, şunları söyledi:
“Psikoterapi ise hastalık şuurunun gelişmesi ve kişinin yaşadıklarını anlamlandırabilmesi açısından vazgeçilmezdir. Lakin akut devirde belirtiler yatışsa bile, hastalığın büsbütün denetim altına alındığından hiçbir vakit emin olunamaz. Altta kalan risk, uygun şartlarda tekrar alevlenebilir. Bu nedenle taburculuk sonrası ayakta tedaviye geçiş, tedavinin en kıymetli basamaklarından biridir. Hastanede yürütülen süreç bir manada idman, asıl imtihan ise kişinin gündelik hayata döndüğü devirdir.”
Hastanede sağlanan izolasyon, mesken ortamında da sürdürülmeli!
Ayakta tedavi sürecinde ilaçların tertipli kullanımının, çoklukla en az altı ay müddetle devam ettirildiğini kaydeden Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “İlaçların beyindeki tesirleri vakitle ortaya çıkar. Bu süreç, kırık bir kolun alçıya alınmasına benzetilebilir; alçı güzelleştirmez, güzelleşme için uygun ortamı sağlar.” dedi.
Hastanede sağlanan izolasyon ortamının, mümkün olduğunca konut ortamında da sürdürülmesi gerektiğine dikkat çeken Çevirir, “Aksi hâlde dış tetikleyiciler süratle devreye girebilir. Bilhassa sanal kumar, unsur ya da alkol bağımlılığında telefon, toplumsal medya ve eski toplumsal etraf önemli risk ögeleridir.” ihtarında bulundu.
Erken sorumluluk, bağımlılıktan uzak kalmayı güçlendiriyor!
Taburculuk sonrası kişinin günlük ömründe muhakkak bir rutin oluşturmasının büyük ehemmiyet taşıdığının altını çizen Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Uyku düzeni, beslenme, sorumluluk alma ve disiplinin korunması tedavinin temel yapı taşlarıdır.” dedi.
Kişinin ‘hasta’ kimliğine sığınıp sorumluluklardan kaçmasının güzelleşmeyi geciktirdiğini aktaran Çevirir, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Kişi ne kadar erken sorumluluk alır ve hayata adapte olursa, bağımlılıktan uzak kalma ihtimali o kadar artar. Psikoterapinin sürdürülmesi bu noktada kritik bir rol oynar. Zira bağımlılığı besleyen temel ögeler; içsel çatışmalar, duygusal boşluklar, gerilimle baş etme zahmetleri ve dürtüselliktir. Kişi birçok vakit acıdan kaçmak için hazza yönelir. Terapide hedef, bu döngüyü fark etmek, isteği yönetebilmek ve kişinin içgörüsünü güçlendirmektir.”
Sinyallerin erken fark edilmesi, nüksün önlenmesi açısından önemli!
Bağımlılıkta sık karşılaşılan durumlardan birinin de kayma olduğunu lisana getiren Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Kayma, kişinin bir mühlet unsur yahut davranıştan uzak kaldıktan sonra yine kullanıma yönelmesidir.” dedi.
Bu sürecin ekseriyetle ani olmadığını açıklayan Çevirir, “Öncesinde düşler, tetikleyici fikirler, çevresel uyaranlar ve duygusal dalgalanmalar görülür. Yağmurdan evvel havanın kapatması üzere, kaymanın da öncü işaretleri vardır. Bu sinyallerin erken fark edilmesi, nüksün önlenmesi açısından hayati kıymete sahiptir. Ailenin ve toplumsal etrafın tavrı, tedavinin seyrini direkt tesirler. Çok denetimci, suçlayıcı yahut baskılayıcı yaklaşımlar tedaviye direnci artırabilir. Tıpkı halde ‘iyi polis–kötü polis’ tavırları da sağlıklı değildir. Değerli olan, hastayı daima sorgulamak yerine, kullanım davranışına taban hazırlayan nedenler üzerinde durmaktır.” açıklamasını yaptı.
Bağımlılıkta en çok ziyan gören ve en geç onarılan alan: Güven!
Bağımlı bireylerin geçmişte yaşadıkları ağır haz tecrübelerini hasretle anımsamalarının doğal olduğunu aktaran Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Bu durum, bir çeşit yas süreci olarak da kıymetlendirilebilir. Kişi, artık eskisi kadar ağır haz alamadığını fark ettiğinde hayal kırıklığı yaşayabilir.” dedi.
İyileşme mühletinin bireyden bireye değiştiğini hatırlatan Çevirir, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bu süreç kişinin hastalık farkındalığına, toplumsal takviyesine, beynin maruz kaldığı hasara ve bağımlılığın kronikleşme seviyesine bağlıdır. Bu nedenle bağımlılık için kesin bir güzelleşme mühleti tanımlamak mümkün değildir. Ailelerin bu süreçte sevgi, şefkat ve sabır göstermesi; fakat tıpkı vakitte sağlıklı hudutlar koyabilmesi gerekir. Çok telaş bulaşıcıdır ve kişiyi baskı altında hissettirebilir. İtimat, bağımlılık sürecinde en çok ziyan gören alanlardan biridir ve tekrar inşası vakit alır. Güvenememek anlaşılabilir bir durumdur; lakin güvensizliği daima hastaya yansıtmak, güzelleşmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle bir adım geriden, dikkatli lakin sakin bir izleme daha sağlıklı bir yaklaşımdır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
