ABD’nin 2025–2030 yeni beslenme rehberiyle birlikte güncellenen beslenme piramidi, “daha az işlenmiş besin, daha fazla gerçek besin” iletisiyle geniş yankı uyandırdı. Lakin piramidin görsel ve içerik önceliklerindeki değişim, birtakım besin kümelerinin biyolojik tesirlerinin yanlış yorumlanabileceği telaşını de beraberinde getiriyor. Bilhassa protein ve hayvansal besinlerin öne çıkması, lif kaynaklarının görsel olarak geri planda kalması ve beslenmenin kişisel biyolojiden bağımsız ele alınması, uzun vadeli metabolik ve inflamatuvar tesirler açısından daha temkinli bir kıymetlendirme gerektiriyor. Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Kumsal Kurucu, yeni piramidin değerli bir adım olmakla birlikte, kritik 3 riskine dikkat çekiyor.
Tahılları Hayatımızdan Çıkaralım mı?
ABD’nin 2025–2030 yılları için yayınlanan yeni beslenme rehberinde verilen ana bildirinin daha az işlenmiş besin, daha fazla gerçek besin olduğunu belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Kumsal Kurucu, “Ancak beslenme sırf bir piramit görselinden ibaret değil; bağırsak, bağışıklık, beyin ve hormonların tıpkı anda konuştuğu canlı bir biyolojik lisan. Bu nedenle her yeni rehberi alkışlamadan evvel durup bakmak ve detayları sorgulamak gerekiyor. Yeni piramit birinci bakışta metabolik hastalıklarla uğraş maksadı taşısa da tahılların geri plana çekilmesi, protein ve yağ kümelerinin daha geniş temsil edilmesi besin kümelerinin biyolojik rollerinin yanlış yorumlanma riskini de beraberinde getiriyor” diyor.
O Besinler Büsbütün Dışlandı
Yeni piramidin en güçlü istikametlerinden birinin ultra-işlenmiş besinlerin net biçimde dışlanması olduğuna dikkat çeken Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Kumsal Kurucu, “Bu yaklaşım; obezite, tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve metabolik sendrom riskinin azaltılması açısından bilimsel datalarla desteklenmektedir. Ultra-işlenmiş besinlerin metabolik dengeyi bozduğu, inflamatuvar yükü artırdığı ve uzun vadede çoklu sistemleri olumsuz etkilediği düzgün bilinmektedir. Bu tarafıyla yeni yaklaşım, “gerçek besine dönüş” açısından olumlu bir paradigma değişimi sunuyor” tabirlerini kullanıyor.
Beslenme Piramidinde Protein Tartışması
Piramitte protein ve hayvansal besinlerin daha merkezi bir pozisyona taşınmasının dikkatli yorumlanması gerektiğini belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Kumsal Kurucu, “Buradaki risk protein alımının kendisi değil; uzun mühlet kırmızı et yüklü ve yüksek seviyede hayvansal protein tüketimidir. Bu cins bir beslenme modeli, hücresel büyüme ve çoğalma sinyallerini yöneten mTOR yolunun daima etkin kalmasına neden olabilir. mTOR, çocukluk periyodunda, kas tamirinde ve kısa müddetli güzelleşme süreçlerinde gerekli olan bir düzenek olsa da uzun periyodik ve çok uyarımı inflamatuvar yükü artırarak kardiyometabolik risklerin yükselmesine yer hazırlayabilir” ihtarında bulunuyor.
Yetersiz Lif Bağırsakları Nasıl Etkiliyor?
Lifin metabolik sıhhat ve bağışıklık sistemi açısından taşıdığı kritik role dikkat çeken Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Kumsal Kurucu, “Yeni piramitte tahılların görsel olarak küçültülmesi yetersiz lif riskini beraberinde getiriyor. Halbuki lif sadece sindirimle bağlantılı bir bileşen değil; metabolik istikrar ve inflamasyon denetiminde de temel bir oyuncudur. Bağırsaklardaki yararlı bakteriler için ana besin kaynağı olan lif, bu bakteriler tarafından kısa zincirli yağ asitlerine dönüştürülür. Bu bileşikler ise bağırsak, beyin ve bağışıklık sistemi ortasında sağlıklı bir irtibat kurulmasını dayanaklar. Yetersiz lif alımı metabolik esnekliğin azalmasına, inflamasyonun artmasına ve insülin direncine yatkınlığa taban hazırlayabilir. Bu nedenle lif kaynaklarının beslenme planlarında bireyin toleransı ve muhtaçlığına nazaran yer alması değer taşır” diyor.
Fonksiyonel tıp perspektifinde ülkü beslenme modelinin zerzevat yüklü, renkli ve polifenolden güçlü; lif ve prebiyotik içeriği güçlü; protein kalitesi ön planda olan (balık, baklagil, fermente eserler gibi); zeytinyağı ve omega-3 merkezli yağ profili içeren, ultra-işlenmiş besinlerden uzak ve bireyin mikrobiyota yapısı, insülin direnci ve inflamasyon seviyesi üzere biyolojik özelliklerine nazaran şahsileştirilmiş bir yaklaşımı gerektirdiğini belirten Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Kumsal Kurucu, “Yeni piramit değerli bir adım olsa da, beslenme rehberlerinin tek tip teklifler yerine biyolojiyle uyumlu, ferdî farklılıkları gözeten ve görsel bildirisi bilimsel istikrarla sunan bir çerçevede hazırlanması gerektiğine inanıyoruz” tabirlerini kullanıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
