Çocukluk devrinde çok sık karşılaşılan yürüyüş bozukluklarından biri olan içe basma, ailelerin en çok merak ettiği bahisler arasında yer alıyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Salih Söylemez “İçe basma, çocuklarda sık görülen ve ekseriyetle büyümeyle birlikte zaten düzelen bir durumdur. Fakat bazen sinir-kas hastalığından kaynaklanıyor olabilir. Aileler çocuklarını âlâ gözlemlemeli ve içe basma sorunu varsa kesinlikle çocuk ortopedi uzmanına başvurmalıdır. Zira ailelerin içe basma konusunda en sık yaptığı yanılgılardan biri, çocuklarına gereksiz tabanlıklar yahut özel ayakkabılar satın almaktır. İçe basma farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve nedeni ortaya koyulduktan sonra gerekli tedavi uygulanabilir” diyor. Doç. Dr. Söylemez, çocuklarda içe basmanın 5 nedenini ve içe basmaya karşı neler yapılabileceğini anlattı, değerli ikazlar ve tekliflerde bulundu.
- Kalçadan kaynaklanan içe basma
Kalça eklemine ilişkin uyluk kemiğinin doğuştan içe dönük olmasıyla ortaya çıkar. Çocuk yürürken ayak uçları içe dönüktür, genelde “W” formunda otururlar ve koşarken sık düşebilirler. Bu durum fizyolojik kabul edilir ve 6–8 yaşlarına kadar zaten düzelme eğilimindedir.
Ne yapılabilir?
Ailelerin sık yaptığı ayak yönlendirici aygıtlar, özel ayakkabılar yahut oturuşu zorlayan aparatların hiçbir bilimsel yararı yoktur. Sistemli takip ve kalça etrafı kaslarını güçlendirici oyunlar destekleyici olabilir. Deformite 9–10 yaş sonrası hala barizse, çocuğun yürümesini ya da ruhsal durumunu olumsuz etkiliyorsa cerrahi müdahale ile uyluk kemiği denetimli halde dışa döndürülerek olağan eksene getirilir ve plak ya da çiviyle sabitlenir. Ameliyat sonrası kısa vadeli yük sınırlaması ve fizik tedavi ile başarılı sonuçlar elde edilir.
- Baldır kemiğine bağlı içe basma
Ayaklar ve dizler içe doğrudur, yürüyüşte sık takılma ve dengesizlik olabilir. Aileler bazen bacağın da içeriden geldiğini fark ederler. Sorun çoklukla 4–6 yaş civarında düzelme potansiyeline sahiptir zira bacakların dönme gelişimi devam eder.
Ne yapılabilir?
Ayakkabı değişiklikleri ve tabanlıklar bu durumun düzelmesine katkı sağlamaz. Çocuğun etkin bir ömür sürmesi desteklenmelidir, bu sayede güçlenen kaslar yürüyüşünü olumlu istikamette tesirler. Şayet sorun çok besbelli olup 8–9 yaşından sonra da devam ederse cerrahi tedavi uygun seçenek haline gelir. Cerrahi metotta, tibia denetimli bir halde ayakbileğinin üst kısmından dışa döndürülerek anatomik hatta getirilir, kemik tespiti ile kalıcı düzeltme sağlanır. Ameliyatın akabinde ortalama 6 haftalık düzgünleşme süreci sonrası çocuklar inançlı halde yürüyüşe dönebilir.
- Ayak ön kısmının içe dönmesi
Bebeklerde en sık rastlanan içe basma nedenidir ve ayak ön kısmı içe dönük görünürken topuk olağan pozisyonda kalır. Muayenede ayak ön kısmı esnekse ayak pasif hareketle düzeltilebilirken, sert tipte direnç hissedilir.
Ne yapılabilir?
İlk 6–12 ay içinde zaten kıymetli oranda düzelir. Esnek tiplerde ailelere ayak istikametini düzeltmeye yönelik çok nazik germe antrenmanları öğretilir. Sert deformitelerde alçı uygulamaları ile ayağın kademeli düzeltilmesi gerekebilir. Lakin tüm gayretlere karşın ayak ön kısmında bariz kalıcı sapma, yürüyüş bozukluğu yahut ayakkabı kullanımında sorun varsa; ilerleyen yaşlarda cerrahi müdahale ile ayak kemiklerinin istikameti yine düzenlenir ve kalıcı bir biyomekanik istikrar sağlanır.
- Düz tabanlık nedeniyle içe basma
Çocukluk çağında çok sık karşılaşılan düz tabanlık çoklukla tedavi gerektirmez. Esnek düz tabanlık birden fazla vakit ağrıya yol açmaz, yürüyüşü yahut aktiviteleri olumsuz etkilemez. Birtakım çocuklarda ise düz tabanlık sert yapıda olup hareket kısıtlılığı ve ağrı daha barizdir.
Ne yapılabilir?
Esnek düz tabanlık ağrı ve yorgunluğa yol açıyorsa bireye özel tabanlık yaptırılabilir. Yaşla birlikte ayak kavsinin doğal olarak oluşması beklenir. Sert düztabanlıkta ise; özel ayakkabı yahut bireye özel hazırlanmış tabanlık takviyesi kullanılabilir; lakin yapısal bozukluk ve yürüyüş bozukluğu barizse, şiddetli ağrıya yol açıyorsa ve konservatif tedavilere karşılık alınamamışsa cerrahi tedavi gerekebilir. Ameliyat sonrası yaklaşık beş hafta alçıda tutulur. Alçı çıkarıldıktan sonra fizik tedavi ve antrenmanlarla olağan yürüyüş sağlanır.
- Kas ve bağ gevşekliğine bağlı içe yönelik
Bazı çocuklarda bağların gevşekliği ve kasların kâfi kuvvet oluşturamaması, ayakların içe gerçek yönelmesine neden olur. Çocuklar kolay yorulur ve yoruldukça içe basma barizleşir, uzun yürüyüşlerde bacak ağrısı artar.
Ne yapılabilir?
Gereksiz aygıt ve sert ortopedik ayakkabılar kasların gelişimini engelleyebileceğinden ötürü önerilmez. Tedavide temel yaklaşım, kas güçlendirme ve istikrar uyumunu artırmaktır. Çocuğun hareketli ömür stili teşvik edilmeli, bilhassa çıplak ayak yerde istikrar idmanları yapılmalıdır. Vakit içinde besbelli güzelleşme sağlanabilir. Şayet bağ gevşekliği düz tabanlıkla birlikte seyrediyor ve ağrıya yol açıyorsa bireye özel tabanlık takviyesi tedaviye eklenebilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
