Dijital bağlantı araçlarının hayatın merkezine yerleştiği günümüzde, yalnızlık ferdi bir his olmanın ötesine geçerek global bir toplumsal probleme dönüşüyor. Üsküdar Üniversitesi Toplumsal Bilimler Enstitüsü Yeni Medya ve Bağlantı Doktora Programı kapsamında yürütülen bir doktora çalışması, dijital çağda yalnızlığın nesiller ortası farklılıklar gösteren çok katmanlı bir olgu haline geldiğini ortaya koydu.
Dr. Yağmur Tanrıverdi tarafından hazırlanan ve danışmanlığını Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay’ın yürüttüğü doktora tezinde, toplumsal medya kullanımının insan münasebetlerinin niteliğini dönüştürdüğü ve bu dönüşümün giderek daha yalnız bireylerden oluşan bir toplumsal yapıyı beslediği belirlendi.
Araştırma, nitel metotla yürütüldü; X, Y ve Z nesillerinden faal toplumsal medya kullanıcılarıyla yapılan derinlemesine görüşmeler üzerinden dijital çağda toplumsal bağlantıların dönüşümü ve yalnızlık tecrübesi incelendi. Görüşmelerden elde edilen bilgiler MAXQDA programı kullanılarak tematik tahlille değerlendirildi; jenerasyonlar ortası duygusal tabir farklılıklarını karşılaştırmak maksadıyla LIWC-22 yazılımından yararlanıldı.
Nitelikli ilgilerin yerini yüzeysel bağlar aldı
Araştırma bulguları, toplumsal medya platformlarının bağlantısı hızlandırmasına karşın ilgilerin derinliğini zayıflattığını gösteriyor. Bilhassa X nesli iştirakçiler, geçmişte emek ve süreklilik gerektiren “nitelikli ilişkilerin” yerini yüzeysel ve süreksiz bağların aldığını vurguluyor. İştirakçiler, toplumsal medyadaki kalabalık arkadaş listelerinin gerçek hayattaki duygusal yakınlığı karşılamadığını ve bunun dijital yalnızlığı derinleştirdiğini söz ediyor.
Sosyal medyada “görmek”, sahiden görüşmek mi?
Çalışma, sanal ortamda daima haberdar olma halinin yüz yüze görüşme muhtaçlığını azalttığını ortaya koyuyor. X ve Y jenerasyonlarına nazaran toplumsal medya, insan bağlarını canlı tutan “merak duygusunu” zayıflatarak fizikî buluşmaları erteliyor. İştirakçiler, birbirlerinin hayatlarını toplumsal medya üzerinden takip etmenin “zaten görüşülüyormuş” hissi yarattığını, bunun da güçlü bir yalnızlık hissine yol açtığını belirtiyor. Bu durum, dijital çağın “birlikte yalnızlık” olgusunu güçlendiriyor.
Kıyas kültürü yalnızlığı derinleştiriyor
Araştırmada öne çıkan bir öteki bulgu ise toplumsal medyada yaygın olan kıyas kültürü. Bilhassa Y ve Z jenerasyonları, diğerlerinin “en keyifli ve mükemmel” anlarının paylaşıldığı içeriklerden olumsuz etkileniyor. İştirakçiler, bu paylaşımların kendilerinde yetersizlik, mutsuzluk ve yalnızlık hislerini artırdığını söz ediyor. “Herkes birlikte, ben neden yalnızım?” sorusu, bireylerin toplumdan uzaklaşmasına ve fizikî izolasyona sürüklenmesine neden olabiliyor.
Dijital etkileşimler değersizlik hissi yaratabiliyor
Sosyal medya etkileşimlerinin günlük hayatın kıymetli bir modülü haline geldiği bilhassa Z jenerasyonu iştirakçiler, iletilere geç cevap verilmesi ya da hiç karşılık alınamaması durumunda kendilerini bedelsiz ve yalnız hissettiklerini lisana getiriyor. Jest ve mimiklerden mahrum dijital irtibat ortamlarının yanlış anlaşılmalara açık olması, duygusal kırılganlığı daha da artırıyor.
Kuşaklar ortasında yalnızlığa bakış farklılaşıyor
Araştırma sonuçları, yalnızlığın jenerasyonlar ortasında farklı manalar taşıdığını gösteriyor. X ve Y jenerasyonları yalnızlığı hüzün, dışlanma ve anlaşılmama hisleriyle ilişkilendirirken; Z nesli yalnızlığı şahsî gelişim için bir fırsat olarak değerlendirebiliyor. Lakin Z jenerasyonu da toplumsal medyada beklediği ilgiyi göremediğinde yalnızlık hissinden olumsuz etkileniyor.
Yalnızlık kişisel değil, yapısal bir sorun
Çalışma, dijital çağda yalnızlığın sırf kişisel bir sorun değil, bağlantı biçimlerinin ve platform kültürünün şekillendirdiği yapısal bir toplumsal problem olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, dijital bağlantının insan bağlantılarında nicelik değil nitelik üzerinden tekrar düşünülmesi gerektiğine işaret ediyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
