Ramazan ayında diyabet hastalarının en sık sorduğu soru “Oruç tutabilir miyim?” oluyor. Diyabet; kan şekeri dalgalanmalarına bağlı olarak hipoglisemi, hiperglisemi ve diyabetik koma üzere önemli riskler barındırabilen kronik bir hastalık olduğu için oruç kararı bireye özel tıbbi kıymetlendirme gerektiriyor. Kimi hasta kümelerinde riskler hayati boyuta ulaşabiliyorken uygun hastalarda, hakikat planlama ve sistemli takip ile oruç süreci inançlı bir şekilde yürütülebiliyor. Memorial Göztepe Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Serap Yavuzer, Ramazan ayında oruç tutmak isteyen diyabet hastalarının dikkat etmesi gereken kıymetli noktalar hakkında bilgi verdi.
1️. Oruç kararı doktor kontrolüyle verilmeli
Her diyabet hastası, takip edildiği tabibin mevcut durumunu kıymetlendirerek onay vermesi ve daha değerlisi inançlı oruç tutma sorumluluğunu alacak formda eğitim alması şartıyla oruç tutabilir. Bu karar kesinlikle kişinin durumu kıymetlendirilerek özel olarak verilmelidir. Kişi sağlıklı bir biçimde oruç tutmak istiyorsa öncelikle hekimine başvurmalıdır. Yaş, diyabet tipi, ek hastalıklar, kullanılan tüm ilaçlar, hastalığın denetim seviyesi ve hatta hastanın ömür şartları birlikte değerlendirilmelidir. Denetimsiz diyabeti olan, HbA1c pahası 9’un üzerinde seyreden, sık hipoglisemi yaşayan yahut yakın vakitte diyabet koması geçiren hastalar yüksek risk kümesinde kabul edilir ve bu hastaların ekseriyetle oruç tutması önerilmez.
2️. Kan şekerinin kritik sonları aşmamasına dikkat edilmeli
Kan şekerinin 70 mg/dl’nin altına düşmesi ya da 300 mg/dl’nin üzerine çıkması diyabet hastaları açısından önemli risk oluşturur. Bu nedenle oruç sürecinde kan şekeri kıymetlerinin inançlı aralıkta seyretmesine bilhassa dikkat edilmelidir. Hipoglisemi; titreme, soğuk terleme, çarpıntı, bulanık görme, konuşma bozukluğu ve şuur kaybı üzere belirtilerle kendini gösterebilir. Bu cins şikayetlerin ciddiye alınması ve kan şekeri takibinin ihmal edilmemesi gerekir. Kan şekeri ölçümü gün içinde muhtaçlık duyulan her an ölçüm yapılması, mümkün risklerin erken fark edilmesi açısından kıymet taşır.
3️. İlaç ve insülin dozları yine planlanmalı
Oruç tutmayı planlayan diyabet hastalarında ilaç saatleri iftar ve sahura nazaran tekrar düzenlenmelidir. İnsülin kullanan hastalarda bilhassa sahur dozu hipoglisemi riskine karşı azaltılabilir, iftar dozu ise alınan kaloriye nazaran ayarlanmalıdır. Doz ayarlaması yapmadan oruç tutmak önemli risk oluşturabileceği için dikkat edilmelidir.
4️. Sahurda protein, iftarda istikrarlı karbonhidrat
Sahur, uzun açlık sürecine geçiş öğünü olduğu için içeriği büyük değer taşır. Böbrek işlevleri uygunsa; süt, yoğurt, kefir ve peynir üzere süt eserleri, yumurta, az tuzlu zeytin, tavuk üzere protein açısından güçlü besinler tercih edilmelidir. Bu öğüne domates ve salatalık üzere lif oranı yüksek sebzeler ile gereğinde tam tahıllar eklenebilir. Protein içeren besinler midede daha uzun mühlet kaldığı için tokluk müddetini uzatır ve hipoglisemi riskini azaltmaya yardımcı olur.
İftarda ise uzun süren açlık sonrası süratli ve çok karbonhidrat tüketimi kan şekerinin ani yükselmesine neden olabilir. Pide, hamur işleri, pirinç pilavı ve şerbetli tatlılar sonlandırılmalıdır. İftara çorbayla başlamak hem sıvı muhtaçlığını karşılamaya yardımcı olur hem de daha denetimli bir geçiş sağlar. Zerzevat ve zeytinyağlı yemeklere yük verilmesi, kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur pilavı üzere glisemik indeksi düşük besinlerin tercih edilmesi gün içindeki kan şekeri istikrarına katkı sağlar. Büyük porsiyonlar yerine daha küçük ve istikrarlı öğünler önerilir. Tatlı tüketilecekse küçük porsiyonlu sütlü tatlılar tercih edilmelidir.
5️. İftardan sahura kadar sıvı gereksinimini sağlanmalı
Diyabetli hastada gün içi su ve sıvı alımının azalması ile oluşan sıvı açığı kan şekerinde dengesizlik yaratabilir. Sıvı açığı hipoglisemi, hiperglisemi ve ketoasidoz dahil tüm diyabetik komaların gelişimi için risk oluşturabilir. Bu nedenle iftara bol su ile başlamak, iki ana öğün ve ortalarda gereğince su ve şekersiz içecekler ile bedenin sıvı istikrarını düzenlemek gerekir. Ayrıyeten kahve ve çay üzere idrar söktürücü tesir ile sıvı kaybını arttıran ve şeker ilave edilmiş meyve suyu, komposto, şurup üzere kan şekerini süratlice arttıran içecekler en aza indirilmelidir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
