Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, işlevselliğin sürdürülebilmesine karşın işe ve ortama duygusal olarak bağlanılamamasıyla ilerleyen ve fark edilmesi güç olan ‘sessiz çatlama’ süreci hakkında bilgi verdi.
Dışarıdan her şey olağan görünse de, kişi işine duygusal olarak bağlanamaz!
Günümüzde gitgide yaygın kullanılmaya başlanan ‘sessiz çatlama’ teriminin, kişinin fonksiyonelliğini sürdürmesine karşın iş hayatında; mana, aidiyet ve duygusal bağlarını yitirmesiyle gelişen bir süreç olduğunu söz eden Klinik Psikolog İpek Erol, “Bu durum ani bir kırılma ya da açık bir tükenme haliyle değil, daha çok fark edilmeden ilerleyen bir iç kopuş halinde yaşanır.” dedi.
Kişinin işine devam ettiğini ve sorumluluklarını yerine getirdiğini aktaran Erol, “Hatta birçok vakit dışarıdan bakıldığında rastgele bir sorun varmış üzere görünmez. Lakin iç dünyada, yapılan işle kurulan duygusal bağ zayıflamış, mana duygusu aşınmış ve kişinin kendisini işe ilişkin hissetme hali bariz biçimde azalmıştır.” biçiminde konuştu.
Kişi ne işi bırakmayı ne de açıkça geri çekilmeyi düşünür!
Bu tarafıyla sessiz çatlamanın, klasik tükenmişlikten ayrıldığına işaret eden Klinik Psikolog İpek Erol, şunları söyledi:
“Tükenmişlikte duygusal bitkinlik, güç kaybı ve fonksiyonellikte gözle görülür bir düşüş daha erken devirde ortaya çıkar. Sessiz istifada ise kişi şuurlu olarak geri çekilir ve asgarî gayretle çalışmayı tercih eder. Sessiz çatlamada durum daha meçhuldür; kişi ne işi bırakmayı ne de açıkça geri çekilmeyi düşünür. Sorun davranıştan çok, kişinin yaptığı işle ve bulunduğu ortamla kurduğu içsel bağın giderek kopmasıdır.”
Sessiz çatlamanın temelinde uzun müddet göz gerisi edilen ruhsal muhtaçlıklar var!
Bu süreci yaşayan şahıslarda sıklıkla tanım edilmesi güç bir huzursuzluk hali görüldüğünü lisana getiren Klinik Psikolog İpek Erol, “İçsel boşluk, anlamsızlık hissi, duygusal donukluk ya da bastırılmış öfke eşlik edebilir.” dedi.
Zihinsel olarak daima ‘idare etme’ modunda olmak, otomatikleşmiş bir biçimde çalışmak ve yapılan işten eskisi kadar tatmin olmamak durumlarının yaygın olduğunu kaydeden Erol, “Kişi birçok vakit neyin yanlış gittiğini tam olarak adlandıramaz; zira yaşanan durum tek bir olaydan değil, uzun müddet göz arkası edilen ruhsal gereksinimlerden beslenir. Sessiz çatlamanın dışarıdan fark edilmesinin sıkıntı olmasının temel nedeni budur. Bu bireyler çoklukla sorumluluklarını aksatmaz, şikâyet etmez ve beklentileri karşılamaya devam eder. Hislerini tabir etmekte zorlanan ya da yük olmamayı öğrenmiş bireylerde süreç daha da görünmez hâle gelir. Bu nedenle etraf tarafından ‘her şey yolunda’ algısı oluşurken, iç dünyada önemli bir kopuş yaşanıyor olabilir.” açıklamasını yaptı.
Önce içsel bağ zayıflar, akabinde motivasyon ve performans düşer!
Performans açısından bakıldığında, sessiz çatlamanın her vakit direkt bir düşüşle ilerlemediğine dikkat çeken Erol, “Çoğu vakit evvel içsel bağ zayıflar, akabinde motivasyon azalır ve lakin daha ileri basamaklarda performans etkilenmeye başlar.” dedi.
Bu süreçte asıl kaybın, kişinin işe kattığı duygusal yatırım, yaratıcılık ve aidiyet hissi olduğuna değinen Erol, “Bu kayıp sayısal bilgilerle ölçülmediği için uzun müddet gözden kaçabilir. Sessiz çatlamayı tetikleyen etkenler hem kişisel hem de örgütsel seviyede ele alınabilir. Kişisel seviyede hudut koyamama, daima sorumluluk alma, onaylanma gereksiniminin yüksek olması ve hisleri bastırma eğilimi öne çıkar. Örgütsel seviyede ise patronlar tarafından görülmeme hissi, takdir eksikliği, bilinmeyen beklentiler, ruhsal güvenliğin zayıf olması ve yapılan işin mana boyutunun göz gerisi edilmesi bu süreci besleyebilir.” sözlerini kullandı.
Sessiz çatlamayı ferdî yetersizlik değil, bir ikaz sinyali olarak görmek gerekir!
Sessiz çatlamayla başa çıkabilmek için tekliflerde bulunan Klinik Psikolog İpek Erol, sözlerini şöyle tamamladı:
“İlk adım, yaşanan durumu şahsî bir yetersizlik olarak değil, bir ikaz sinyali olarak ele almaktır. Bu noktada; kişi kendi duygusal durumunu fark etmeye ve isimlendirmeye çalışmalı, yaptığı işle kendi pahaları ortasındaki ilgiyi yine kıymetlendirmeli, iş ve özel hayat sonlarını daha net hâle getirmeli, hislerini tabir edebileceği inançlı alanlar oluşturmalı ve gerekli durumlarda ruhsal dayanak almaktan kaçınmamalı.
Sessiz çatlama birden fazla vakit yüksek sesle lisana getirilmeyen, hatta kişinin kendisinin bile tam olarak fark edemediği bir süreçtir. Lakin görmezden gelindikçe derinleşir. Bu nedenle erken fark edilmesi, hem bireyin ruhsal sıhhati hem de uzun vadeli fonksiyonelliği açısından belirleyici bir ehemmiyete sahiptir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
