Kolorektal kanserler ekseriyetle 50 yaş üzeri hastalığı olarak kabul ediliyor ve tarama stratejileri buna nazaran şekillendiriliyor. Lakin günümüzde 50 yaş altı bireylerde de kolorektal kanser görülme sıklığı süratle artıyor. Bu değişen epidemiyoloji doğrultusunda birçok memleketler arası kılavuz, tarama başlangıç yaşını 50’den 45’e çekiyor. Kolorektal kanserlerin genç yaşta görülme riskini artıran sebeplerin başında işlenmiş besin tüketiminin artması, obezite ve kronik gerilim geliyor. Taramalarla önlenebilen kolorektal kanserin tedavisinde erken teşhis büyük avantaj sağlıyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Doç. Dr. Ersan Eroğlu, kolorektal kanserinin nedenleri, teşhisi ve tedavi prosedürleri hakkında bilgi verdi.
Kolorektal kanser gençlerde daha ileri evrede kendini belirli ediyor
Kolorektal kanserler tarama ve erken teşhis ile önlenebilen bir kanser tipidir. Bu nedenle 45 yaş üstü bireylerin 2 yılda bir gaitada bilinmeyen kan testi ve 10 yılda bir kolonoskopi tetkiki yaptırması kolon kanserinin %90’lık kısmının tedavisinde başarılı sonuç alınmasını sağlayabilmektedir. Aile hikayesinde kanser hastalığı bulunmayan, bilinen genetik sendromu saptanamayan bireylerde de kolorektal kanserin görülmesi bu hastalığın sırf yüksek riskli bireylere has bir hastalık olmadığı gerçeğini de gündeme getirmektedir. Kolorektal kanserler geçmişte 50 yaş üstü bir hastalık olarak biliniyordu. Lakin günümüzde gençlerde de daha yaygın olarak görülmeye başlandı. Kolorektal kanserler gençlerde daha ileri evrede teşhis aldığı için tedavi süreçleri de uzayabilmektedir. Gençlerdeki bu artışın kesin nedeni bilinmese de bu faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir;
- İşlenmiş besin tüketimi
- Obezite, kırmızı et tüketiminin artması
- Hareketsiz ömür, alkol ve sigara tüketimi
- Mikrobiyota değişiklikleri
- Kronik inflamasyon (stres)
Güncel tedavi usulleri şahsa özel belirleniyor
Kolon kanserinin tedavi planı cerrahi, kemoterapi ve amaca yönelik tedavi (immünoterapi) metotlarını içermektedir. Hangi tedavi prosedürünün kullanılacağı kanserinin evresi ve hastanın genel durumu dikkate alınarak planlanmaktadır. Şahsa özel planlanan kolon kanseri tedavisi süreci, multidisipliner bir yaklaşım gerektirmektedir. Kolon kanserinde cerrahi prosedür kanserli kolon bölgesini ve lenf bezlerini onkolojik prensiplere uygun olarak temizlemeyi içermektedir. Bu cerrahi müdahaleler, kolon kanseri tedavisi kapsamında hastalığın yayılımını durdurmak ve sonlandırmak için en temel prosedür olarak kabul edilmektedir. Kanserli kolon bölgesi çıkarıldıktan sonra geriye kalan sağlıklı kolon ağızları birleştirilmektedir. Anastamoz ismi verilen bu süreç düzgünleşme vaktini belirlemektedir. Bazen riskli olduğu düşünüldüğü durumlarda süreksiz olarak ostomi denilen bağırsak karın duvarındaki bir açıklığa taşınarak atıklar bir torba içinde toplanmaktadır.
Yaşam değişikliği kolon kanseri güzelleşme sürecini hızlandırıyor
Modern cerrahi teknikler sayesinde kolon kanseri tedavisi sırasında bağırsak işlevlerinin korunması ve hastanın ömür kalitesinin en üst seviyede tutulması hedeflenmektedir. Kolon kanseri tedavisi yalnızca cerrahi müdahale ile hudutlu kalmayıp, operasyon sonrası rehabilitasyon ve takip sürecini de kapsayan uzun soluklu bir devirdir. Kolon kanseri tedavisi sonrası düzgünleşme suratı; hastanın genel sıhhat durumu, uygulanan cerrahi teknik ve ek kemoterapi/radyoterapi gereksinimine nazaran değişkenlik gösterir. Kolon kanseri tedavi süreci ve sonrasında hastaların dikkat etmesi gereken kritik noktalar şunlardır:
- Cerrahi müdahale: Kolon kanseri ameliyatı, hastalığın evresine ve tümörün bağırsaktaki pozisyonuna nazaran kişiselleştirilen bir cerrahi süreçtir. Günümüzde kolon kanseri ameliyatı operasyonları; açık cerrahi, laparoskopik (kapalı) cerrahi yahut robotik cerrahi yollarıyla gerçekleştirilebilmektedir. Kolon kanseri ameliyatı sırasında temel maksat, kanserli dokunun etrafındaki sağlıklı sonlarla ve ilgili lenf nodlarıyla birlikte büsbütün temizlenmesidir ve etraf dokulara ziyan vermemektir.
- Minimal invaziv yaklaşımlar: Laparoskopik teknikle yapılan kolon kanseri ameliyatı, küçük kesiler üzerinden ilerlediği için hastanın operasyon sonrası ağrısını azaltır ve güzelleşme suratını artırır.
- Anastomoz ve Rekonstrüksiyon: Kanserli kısım çıkarıldıktan sonra bağırsağın sağlıklı uçlarının birbirine dikilmesi sürecidir. Şayet bu birleşme tıbbi olarak riskliyse, kolon kanseri ameliyatı kapsamında süreksiz yahut kalıcı stoma (torba) uygulamasıdır.
- Beslenme disiplini: Operasyonun çabucak akabinde sindirim sistemini yormayan, düşük lifli ve yumuşak besinlerle başlayan beslenme sistemi, vakitle uzman denetiminde olağana döner. Kolon kanseri tedavisi sonrası kâfi sıvı alımı, doku tamiri için hayati kıymet taşır.
- Düzenli takip ve denetim: İlk iki yıl boyunca 3-6 aylık dönemlerle yapılan CEA (karsinoembriyonik antijen) testleri ve görüntüleme tetkikleri, kolon kanseri tedavisi muvaffakiyetinin sürdürülebilirliği için kaidedir.
- Fiziksel aktivite: Hastanın tolere edebildiği ölçüde yaptığı hafif yürüyüşler, kolon kanseri tedavisi sonrası bağırsak hareketliliğinin yine kazanılmasına yardımcı olur.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
