Son on yılda Türkiye’de girişimcilik hareketliliği ivme kazanmış olsa da datalar teşebbüslerin sürdürülebilirliği konusunda önemli bir sıkıntıyla karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) datalarına nazaran, 2015–2024 yılları ortasında ülkemizde yaklaşık 384 bin yeni şirket kuruldu. Fakat birebir devirde 80 binden fazla şirket kapandı. 2024 yılı prestijiyle ise her dört yeni kuruluşa karşı bir şirket kapanıyor.
TÜİK’in şimdiki raporlarına nazaran, kurulan teşebbüslerin sırf yüzde 41,6’sı beşinci yılı görebiliyor. Yani her on teşebbüsten altısı beş yıl içinde faaliyetlerine son veriyor. Bilhassa erken etap teşebbüslerin birinci iki yılda kapanma oranı yüzde 43’ü buluyor. Bu durum, ülke genelinde hem girişimcilik kültürünü hem de ekonomik dinamizmi direkt etkileyen bir sorun olarak karşımıza çıkıyor.
Doç. Dr. Ahmet Turan: “Fikir var, ancak sistematik dönüşüm eksik”
Yeditepe Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Müdürü Doç. Dr. Ahmet Turan, verileri şöyle pahalandırıyor:
“Ülkemizde çok parlak fikirler çıkıyor, bilhassa üniversiteler bu manada büyük bir potansiyele sahip. Lakin bu fikirlerin start-up’a dönüşmesi ve hayatta kalması için gereken sistematik yapı, birçok vakit eksik kalıyor. Teşebbüsçüler teknik olarak güçlü lakin pazarlama, finansal planlama, kadro kurma ve iş modeli oluşturma bahislerinde zorluk yaşıyor.”
Girişimciler En Çok Nerelerde Zorlanıyor?
Doç. Dr. Turan’a göre, bir teşebbüsün yalnızca güzel bir fikirle kurulması kâfi değil. Teşebbüsçüler çoğunlukla şu alanlarda başarısız oluyor:
İş Modeli Yetersizliği: Girişimcilerin büyük kısmı, fikirlerini nasıl gelir getiren ve sürdürülebilir bir yapıya dönüştüreceğini bilmiyor. Ürün-pazar ahengi, fiyatlandırma stratejisi, müşteri segmentasyonu üzere temel kavramlarda eksiklik yaşanıyor.
Ekip Kurma ve Yönetme: Farklı yetkinliklere sahip şahıslardan oluşan bir grup kurmak birçok vakit göz arkası ediliyor. Birçok teşebbüs, tek bir alana sıkışmış, homojen takım yapısı nedeniyle zayıf düşüyor.
Finansal Okuryazarlık Eksikliği: Bütçe idaresi, yatırım planlaması ve finansal projeksiyonlar üzere kritik alanlarda teşebbüsçüler takviye almakta geç kalıyor. Yatırımcı sunumları zayıf hazırlanıyor, yatırımcının itimadı kazanılamıyor.
Psikolojik Dayanıklılık: Ret almak, belirsizlikle başa çıkmak ve uzun vadeli motivasyon üzere bahislerde kişisel dayanıklılık da bir sorun. Sabır, esneklik ve tekrar deneme cüreti olmadan teşebbüslerin ilerlemesi zorlaşıyor.
Üniversiteler Bu Meselelere Nasıl Cevap Veriyor?
Yeditepe Üniversitesi’nin Teknoloji Transfer Ofisi, bu problemlere yönelik çok katmanlı tahliller sunuyor:
Mentorluk ve İş Geliştirme Takviyesi: Fikirden eser geliştirmeye, pazarlama stratejisinden yatırımcı görüşmelerine kadar farklı evrelerde birebir mentorluk hizmeti sunuluyor.
Çapraz Disiplinli Gruplaşma: Farklı fakültelerden öğrencilerin ve akademisyenlerin bir ortaya gelerek çok istikametli teşebbüs grupları kurması destekleniyor.
Fon ve Teşvik Yönlendirmesi: TÜBİTAK BİGG, Horizon Europe, Erasmus+ üzere ulusal ve memleketler arası takviye programlarına müracaat konusunda rehberlik sağlanıyor.
Girişimcilik Eğitimi ve Atölyeler: Pitch hazırlama, iş modeli tasarımı, MVP oluşturma ve finansal idare üzere bahislerde uygulamalı atölyeler düzenleniyor.
Uluslararasılaşma Stratejisi: Üniversite bünyesinden çıkan teşebbüslerin yurtdışına açılması için hızlandırıcı programlar, yatırımcı buluşmaları ve çevrimiçi mentorluklarla takviye veriliyor.
Neden Kapanıyorlar? Üniversiteler Ne Yapmalı?
Doç. Dr. Ahmet Turan, üniversitelerin yalnızca fikir üretimiyle sonlu kalmaması gerektiğini vurgulayarak şunları söylüyor:
“Girişimlerin kapanma nedenlerinin başında yanlış zamanlama, müşteri gereksinimini gerçek tahlil edememe ve sürdürülebilir iş modeli kuramama geliyor. Üniversiteler bu süreçte yalnızca bilgi değil, yapılandırılmış bir ekosistem sunmalı. Girişimcilik artık seçmeli bir husus değil; eğitim, takviye, finans ve ağ boyutunda entegre bir sistem olarak kurgulanmalı.”
Başarılı Teşebbüslerin gerisinde Güçlü Üniversiteler Var
“Girişimcilik ekosisteminde başarıyı sadece yeni kurulan şirket sayısıyla değil, bu şirketlerin uzun vadeli yaşama oranlarıyla ölçmek gerekiyor” diyen Doç. Dr. Turan, şunları kaydetti:
“Yeditepe Üniversitesi üzere güçlü ve vizyoner üniversiteler, sundukları çok katmanlı takviye modelleriyle girişimcilik ekosisteminin en kritik aktörleri ortasında yer alıyor. Yeditepe Üniversitesi olarak bizler, fikir basamağındaki adaylardan başlayarak; hızlandırıcı programlar, gelişmiş Ar-Ge altyapısı, patentle korunan teknolojiler ve finansal dayanak sistemleriyle girişimciliği çok istikametli destekliyor, bu süreci sürdürülebilir hale getiriyoruz.
Üniversitemizde, Teknoloji Transfer Ofisimiz aracılığıyla bugüne kadar 168 iş fikrine ve 403 girişimciye mentorluk sağladık; bu fikirlerin kıymetli bir kısmını muvaffakiyetle şirketleştirdik. 2024 yılı prestijiyle, mezunlarının en çok teşebbüs firması kurduğu birinci 10 üniversite ortasında yer almaktan gurur duyuyoruz.
‘Girişimcilik Yeditepe’nin Ruhunda Var!’ mottosuyla ve birebir kararlılıkla, girişimciliği desteklemeye devam edeceğiz.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
