Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Kısım Lideri Prof. Dr. Süleyman İrvan, Google’ın birçok ülkede geçen yıl uygulamaya soktuğu ve 7 Mart 2026 prestijiyle Türkiye’de de tam kapasiteyle kullanıma sunduğu “AI Bakışı” (AI Modu) özelliğini kıymetlendirdi.
Arama motorundan içerik üreticisine
Şimdiye kadar arama motoru olarak çalışan Google’ın, kullanıcıları ilgili haber sitelerine yönlendirirken; yeni uygulamayla birlikte artık bilgiyi şahsen özetleyerek sunduğunu lisana getiren Prof. Dr. İrvan, “Ben Google’ı dünyanın en büyük medyası olarak tanımlıyordum. Zira medya kuruluşlarının içerikleri büyük ölçüde Google üzerinden dağıtılıyordu fakat artık platformun internet trafiğini yalnızca yönlendirme yapmaktan çıkıp direkt içerik üreten bir pozisyona geçtiğini görüyoruz” dedi.
Prof. Dr. İrvan, Google’ın medya kuruluşlarının ürettikleri özgün içerikleri ve haberleri “bedava” kullanmaya başladığını söz etti.
“Sıfır tıklama” dönemi
Google AI uygulamasının kullanıcıların sorularına direkt arama sayfasında karşılık verdiği için haber sitelerine giden trafiğin önemli oranda azalacağı korkusunun kelam konusu olduğunu söyleyen Prof. Dr. İrvan, “İngiltere üzere ülkelerde yapılan araştırmaların, bu “sıfır tıklama” modelinin yaratacağı tesirleri şöyle özetliyor; Kullanıcıların yüzde 60’ı karşılığı Google sayfasında bulduğu için diğer hiçbir siteye tıklamadan aramayı sonlandırıyor. İngiltere’de internet trafiği artış suratı %26,3’ten %3,7’ye gerilemiş durumda.” diye konuştu.
Dijital gazeteciliğin gelir modeli sarsılıyor
Prof. Dr. Süleyman İrvan, Türkiye’de şimdiye kadar haber sitelerinin büyük ölçüde tıklamaya ve Google reklamlarından hisse almaya dayalı bir gelir modeline sahip olduklarını, ABD’deki ve Avrupa ülkelerindeki üzere dijital aboneliğe dayalı bir gelir modelini yerleştiremediklerini lisana getirerek, bu gelir modelinin yeni periyotta kökten sarsılacağını ve işlemez hale geleceğini vurguladı.
Google AI uygulamasının yaygınlaşması sonrasında internet trafiğinin en az yüzde 50 oranda azalmasının kelam konusu olduğunu belirten Prof. Dr. İrvan, bu durumun gazeteciliği çok önemli bir krize sokacağını tabir etti.
“Haber siteleri esasen zar sıkıntı ayakta duruyordu. Reklam gelirlerindeki düşüşle birlikte kapanma noktasına gelebilirler” diyen Prof. Dr. Süleyman İrvan, geçen yıl Google algoritmasındaki değişikliklerle krize giren Duvar gazetesi örneğini unutmamamız gerektiğini söyledi.
Google medya kuruluşlarına telif ödemelidir
Türkiye’de gazeteciliğin “yok olma sürecine” girmemesi için dünyadaki yeterli örneklere bakılması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Süleyman İrvan, yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:
“Google AI’nın haber içeriklerini müsaadesiz ve bedelsiz kullanmasının önüne geçilmeli, Google medya kuruluşlarına telif ödemelidir. Bunun için Türkiye’nin bir an evvel Google ile masaya oturması gerekir. Bunun dünyada örnekleri var. İkinci olarak, medya kuruluşları sürdürülebilir bir gelir kaynağı oluşturmak için fiyatlı abonelik uygulamasına geçmeliler. Doğal ki bunu yaptıklarında SEO haberciliği üzere, tık haberciliği üzere saçmalıkları bir kenara bırakıp özgün ve kaliteli habercilik yapmalılar.”
Resmi ilan yayımlama kriterleri gözden geçirilmeli
Prof. Dr. Süleyman İrvan, gazetecilik meslek örgütlerinin bu süreçte daha etkin rol alması gerektiğini belirterek, mevcut yapının bu haliyle sürdürülebilir olmadığını söyledi.
“2022 yılından bu yana, kriterleri karşılayan bilhassa mahallî haber sitelerini resmi ilanlarla destekleyen Basın İlan Kurumu’nun da kriterlerinde bu yeni gelişmeyi dikkate alarak revizyona gitmesinde yarar var” diyen Prof. Dr. Süleyman İrvan, bu yapılmadığı takdirde internet trafiğinde yaşanacak düşüş nedeniyle lokal haber sitelerinin kısa müddette kriterleri karşılayamaz noktaya geleceklerini savundu
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
