İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay, İzmir Körfezi’nin kirlilikten arındırılması için liman, tersane ve Gediz Nehri’nin olumsuz tesirlerinin önlenmesi gerektiğini ve bu bahislerde merkezi yönetimle iş birliğine muhtaçlık olduğunu söyledi. Memleketler arası İzmir Körfez Konferansı’nda konuşan Lider Tugay “Bize taban paklığı için gerekli yetkiyi vermezseniz, kil uygulamasına mani olursanız, Gediz Nehri’nin kirliliğini durdurmazsanız, davet ettiğimiz toplantılara gelmezseniz, bu probleme nasıl katkı vermiş olacaksınız?” dedi.
İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay, Büyükşehir Belediyesi’nin “Sağlıklı Körfez” maksadı doğrultusunda “Körfez İçin Bir Adım Daha” başlığıyla düzenlediği Memleketler arası İzmir Körfez Konferansı’nın ikinci gün oturumlarının açılışına katıldı. İzmir Büyükşehir Belediyesi Etraf Muhafaza ve Denetim Dairesi Başkanlığı uyumunda; İZSU, İZPA ve İZDENİZ iş birliğiyle Tarihi Havagazı Fabrikası’nda gerçekleştirilen konferansta konuşan Lider Tugay, kamuoyunun İzmir Körfezi’nin yaşamış olduğu durum hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olmadığını söyledi. Merkezi hükümet de dahil olmak üzere farklı bölümlerden farklı şeyler söylendiğini vurgulayan Tugay, “İzmir’de bir sorun var lakin bu sorunu kimse sahiplenmiyor ve tahlil için de kâfi gayret gösterilmiyor. Birbirilerinin üstüne sorumluluk atıyorlar üzere bir fikir içindeler. Haklılar; maalesef bu bilgi kirliliği bu türlü bir algının ortaya çıkmasına neden oluyor” diye konuştu.
“Yoğun nüfusun direkt körfezle yakın temasta olduğu bir şehir”
İzmir Körfezi’nin yapısına değinen Lider Tugay, “İzmir Körfezi, dünyada çok az olan körfezlerden birisi. Kentin metropolü körfez etrafına yerleşmiş. Ağır bir nüfusun direkt körfezle yakın temasta olduğu bir kent. Benzeri sorun çok yerde var lakin insanların yerleşim yerlerinden uzak olduğu için bu formda gündeme gelmiyor. En uç kısmında bir liman olan bir körfez bu. Farklı havzalardan gelen tam 33 tane akarsu bu körfeze boşalıyor. Bunların içinde Gediz Irmağı de var” dedi.
“Gediz, körfezi kirletmiyor demek arka niyetli”
Gediz Nehri’nin körfezi kirletmediği tezlerinin arka niyetli olduğunu lisana getiren İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay, “Gediz’in kirli suyu muhakkak körfeze giriyor. Gediz’in dışında da hepimizin bildiği birçok akarsu, pek çok yerden topladığı atıkları körfeze boşaltıyor. Bir kısmı kentsel ve sanayi atıkları, bir kısmı da doğal alüvyonlar. Dün hocamızın da söylediği üzere, körfez artık bir depolama alanı. En hakikat sözlerden birisi bu. Bu derelerden gelen atıklar körfezde tabana çöküyor ve birikiyor. Efes Antik Kenti’nin bir liman kentiyken bin yıllar içinde Küçük Menderes’in taşıdığı alüvyonlarla nasıl dolduğunu görüyorsunuz. Akarsu yataklarının yanında bu kaçınılmaz bir şey” halinde konuştu.
“Koku ve balık vefatları travmatize etti”
İklim krizinin tesiriyle bilhassa yaz aylarında sıkça görülen alg patlamasına bağlı koku ve balık vefatları hakkında konuşan Lider Tugay, konferansın temel maksatlarından birinin bu sıkıntıya biyolojik tahlil bulmak olduğunu belirtti. Lider Tugay, “Çok rahatsız edici bir sıkıntıyla karşı karşıyayız. Körfezde ‘alg patlaması’ olarak isimlendirilen biyolojik bir sorun var. Yaz aylarında ortaya çıkan koku ve balık vefatları, insanları adeta travmatize etti. İzmir Körfezi’nin kanalizasyon atıklarıyla kirletildiği ve bu durumun belediye hizmetlerinin yetersizliğinden kaynaklandığı istikametinde suçlamalar yapılıyor. Ben 59 yaşındayım; kendimi bildim bileli İzmir Körfezi’nde koku ve kirlilik vardı lakin balık vefatları yaşanmıyordu. Bu durumda şu soruyu sormalıyız: Sorun, son devirde artan kentsel atık kirliliğinin bir sonucu mu, yoksa öbür bir nedeni mi var? Karşılık çok açık; bu durum farklı bir nedene dayanıyor. Alg patlaması yeni bir olgu. Üstelik sadece İzmir Körfezi’ne has değil, dünyanın birçok bölgesinde görülüyor. Avustralya’nın güney kıyılarında da bu durumun yaşandığını biliyoruz. İstanbul’a yaptığım seyahat sırasında Karadeniz kıyılarında da alg oluşumlarını gözlemledim. Bu durum hem denizlerde hem de tatlı sularda ortaya çıkıyor. Bu, çağımızın yeni meselelerinden biri. Temel nedeni ise iklim krizi, artan hava sıcaklıkları ve deniz suyunun ısınması. İzmir Körfezi’nde de karasal alanlarda olduğu üzere sıcaklık rekorları kırılıyor. Yaz aylarında su sıcaklığı 30 dereceye kadar yükseldi. Bu çok sıcaklık, alglerin çok süratli ve ağır halde çoğalmasına neden oluyor” dedi.
“Alg patlaması çözmemiz gereken ağır ve ağır bir sorun”
Sıcaklığın yanı sıra körfez tabanında biriken atıkların da alg patlamasını tetiklediğini belirten Lider Tugay, şunları söyledi: “Bu toplantının düzenlenme gayesi da, alg patlamasına biyolojik bir tahlil bulup bulamayacağımız sorusuna karşılık aramak. Zira biyolojik sıkıntılara kalıcı tahliller de tekrar biyolojik yollarla geliştirilebilir. Fakat bugün prestijiyle alg patlamasıyla aktif halde çaba edebilecek kesin bir sistem bulunmuyor. Biz bu hususa dikkat çekmek ve İzmir’i bu alanda değerli bir bilimsel çalışma merkezi haline getirmek istiyoruz. Kentimizdeki bilim insanlarının ve deniz biyologlarının bu probleme daha fazla odaklanmasına muhtaçlık var. Vatandaşlarımız şunu bilsin ki, İzmir Büyükşehir Belediyesi bu mevzuyu son derece ciddiye alıyor. Bu, bizim en öncelikli gündem unsurlarımızdan biri.”
“Arıtma nedenli kirliliği durdurduk, 1 ton çamur çıkardık”
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin “sağlıklı körfez” amacı doğrultusunda yürüttüğü çalışmalara değinen Lider Tugay, arıtma kaynaklı kirliliğin büsbütün önlendiğini vurguladı. Körfezde kapsamlı paklık çalışmalarının sürdüğünü belirten Tugay, “İzmir tarihinde yapılan en büyük taban paklığını gerçekleştiriyoruz ve bu çalışmalara kararlılıkla devam edeceğiz. Şu ana kadar 1 milyon tondan fazla taban çamuru çıkarıldı. Bakanlıktan alınan 4 milyon tonluk müsaade kapsamında çalışmalarımız sürecek” tabirlerini kullandı.
Körfezin yapısal özelliklerine de dikkat çeken Tugay, “Körfezin güney kesiti daha derinken, kuzey kesitinde önemli bir sığlık kelam konusu. Hatta körfezin orta bölümündeki derinlik yer yer 2 metreye kadar düşüyor. Bu durum, körfez suyunun açık denizle gereğince sirkülasyon yapmasını engelliyor. Su adeta bir göl üzere durağan, hareket çok hudutlu. Bu düşük sirkülasyon da alg patlamasını kolaylaştırıyor” diye konuştu.
“Körfezin en düşünceli yerinde tersane ve yük limanı işletemezsiniz”
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin körfez paklığı kapsamında müdahale edemediği alanlara dikkat çeken Lider Tugay, yetki sınırlamalarına vurgu yaptı. Tugay, “Müdahale edemediğimiz en değerli noktalardan biri Gediz Irmağı. Murat Dağı’ndan pak çıkan su, Manisa ve İzmir’e ulaştığında kirlenmiş halde geliyor. Gediz Irmağı, körfezin kirlenmesinde kıymetli bir etken” dedi.
Körfezin yapısal özelliklerine uygun olmayan faaliyetlere de değinen Tugay, “Bu kadar sığ bir körfezin en uç ve en sığ noktasına tersane kurulamaz. Tersane kaynaklı kirlilik, takımlarımız tarafından tekraren ortaya kondu. Tıpkı formda, ağır yük gemilerinin atıklarını denetimsiz formda bırakabildiği bir sisteme de müsaade verilmemeli. Körfezin en hassas bölgesinde bu tıp faaliyetlerin yürütülmesi yanlışsız değil” tabirlerini kullandı. Bu mevzularda belediyenin yetkisinin bulunmadığını belirten Tugay, “Ne yazık ki bu alanlarda karar verme yetkisi bizde değil. Belediye olarak gemi atıklarını izleyebileceğimiz bir sistem kurma konusunda kararlıyız. Fakat bu sistemle sadece tespit yapabiliriz; yaptırım uygulama yetkimiz yok” diye konuştu. Kamuoyunun gerçek bilgilendirilmesinin değerine de değinen Tugay, “Bazı çevreler mevzuyu çarpıtarak farklı taraflara çekmeye çalışıyor. Halbuki biz kamuoyunun gerçek ve şeffaf biçimde bilgilendirilmesini çok önemsiyoruz” dedi.
“Körfezin daima bir paklığa gereksinimi var”
Başkan Tugay, konuşmasının devamında körfezde sürdürülebilir paklık muhtaçlığına dikkat çekerek şunları söyledi: “Körfezde daima ve sistemli bir paklığa gereksinimimiz var. Bunun için özel donanımlı bir paklık gemisi edinilmeli. Bu yatırımı ya biz yapmalıyız ya da bakanlık üstlenmeli. Bakanlığın İzmit Körfezi’nde yürüttüğü çalışmanın gibisi kesinlikle İzmir Körfezi’nde de hayata geçirilmeli. Vakumlu sistemlerle tabanda biriken çamuru çekmeli ve etrafa ziyan vermeden bertaraf etmeliyiz. Bu mevzuyu bakanlıkla tekraren, hatta bakan düzeyinde görüştük. Ancak ne yazık ki beklediğimiz takviyesi alamıyoruz. Rastgele bir tahlil önerisi sunulmadığı üzere, daima suçlamalara maruz bırakılıyoruz. Gerekli yetkiler verilmezse, taban paklığı çalışmalarımız engellenirse, kil uygulamasına müsaade verilmezse, Gediz Nehri’ndeki kirlilik durdurulmazsa ve düzenlediğimiz toplantılara dahi iştirak sağlanmazsa bu sorunu nasıl çözeceğiz? Biz inanıyoruz ki bu süreçte halkın hakikat bilgilendirilmesi, bilinçlenmesi ve hassaslığı büyük ehemmiyet taşıyor. Bilim insanlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve ilgili tüm kurumların tahlil sürecine faal katkı sunması gerekiyor. Biz de belediye olarak bugüne kadar olduğu üzere bundan sonra da daha fazla ne yapabiliriz sorusuna cevap aramaya, çalışmaya devam edeceğiz. Öte yandan İzmit Körfezi’nde uygulanan sistemlerin İzmir’de de hayata geçirilmesi, sorunun tahlilini hızlandırabilir. Körfezde daima paklık yapılmazsa vakitle dolma, karasallaşma ve doğal yapının kaybolması riskiyle karşı karşıya kalabiliriz.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
