Yaşlanma araştırmalarında son yıllarda dikkat çeken başlıklardan biri, bedende biriken ve halk ortasında “zombi hücreler” olarak isimlendirilen senesans hücreleri. Bu hücreler, çoğalma yeteneğini kaybetmesine karşın dokuda kalmaya devam ediyor. Pekala bu hücreler bizi koruyor mu, yoksa yaşlandırıyor mu? Acıbadem Life Danışmanı, İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız bu belirsizliğe dikkat çekerek, “Senesans hücreleri bugün için ne büsbütün ‘’iyi’’ ne de büsbütün ‘kötü’ olarak tanımlanabilir. Asıl problem bu hücrelerin yaşlanma sürecinde nasıl, ne vakit ve ne ölçüde devreye girdiğini yanlışsız anlamak ve süreci abartıdan uzak, bilimsel datalar ışığında yönetmektir” değerlendirmesinde bulunuyor.
Hücreler Ölmezse Ne Olur?
Her gün bedenimizde milyonlarca hücremizin DNA hasarı, çevresel gerilim, toksinler ve yaşa bağlı süreçler nedeniyle yıprandığını belirten Dr. Erkan Sarıyıldız, “Sağlıklı işleyen bir sistemde bu hücreler ya onarılır ya da denetimli bir biçimde devre dışı bırakılarak yerlerini yeni hücrelere bırakır. Zombi hücreler olarak da isimlendirilen senesans hücreleri ise bu doğal döngünün dışında kalır; çoğalma yeteneklerini kaybetmelerine karşın ölmezler ve sağlıklı hücreler üzere fonksiyon görmezler. Yani olağanda hayat döngüsünü tamamlaması gereken bir hücrenin sistem içinde tutunmaya devam etmesidir. Başlangıçta bu düzeneğin, tümör oluşumunu engelleyen ve doku bütünlüğünü koruyan bir savunma refleksi olduğu düşünülür. Lakin bu hücrelerin vakitle dokularda birikmesi, yaşlanma sürecini hızlandıran ve çeşitli sıhhat meselelerine taban hazırlayan bir tabloya dönüşebilir” diyor.
Yaşlanmanın Nedeni mi Yoksa Düzgünleştirici Güç mü?
SASP (Senescence-Associated Secretory Phenotype) olarak isimlendirilen süreçte, zombi hücrelerin bulundukları dokuda iltihaplanmayı artıran unsurlar, doku yıkımına yol açabilen enzimler ve hücreler ortası sinyalleşmeyi etkileyen büyümeyi düzenleyici proteinler salgılayabildiğini söyleyen Dr. Erkan Sarıyıldız, “Bu durum, etraftaki sağlıklı hücrelerin yapısını ve olağan fonksiyonlarını bozabiliyor. Klinik çalışmalarda bu hücrelerin bedende uzun müddet kalmasının; kalıcı iltihaplanma, doku yenilenmesinde yavaşlama, bağışıklık sistemi performansında düşüş, metabolik istikrarın bozulması ve insülin direnci ile yaşla alakalı hastalık risklerinde artış üzere süreçlerle alakalı olabileceği gösterildi” diyor.
Zombi Hücreler Yok Edilmeli mi?
Bununla birlikte senesans hücrelerinin sadece olumsuz süreçlerle ilişkilendirildiğini söylemenin de gerçek olmadığını tabir eden Acıbadem Life Danışmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Araştırmalar, bazı şartlarda bu hücrelerin doku bütünlüğünün korunmasına katkı sağlayabildiğini, ani gerilim durumlarında hasarın sonlandırılmasına yardımcı olabildiğini ve yara güzelleşmesinin düzenlenmesinde rol oynayabildiğini ortaya koymaktadır. Ayrıyeten senesans hücrelerinin, denetimsiz hücre çoğalmasını baskılayarak tümör gelişimine karşı kollayıcı sistemleri desteklediği de bilinmektedir. Bu nedenle kelam konusu hücrelerin “tamamen yok edilmesi” yaklaşımı, aktüel bilimsel bilgiler ışığında tartışmalı kabul edilmektedir. Mevcut çalışmalar, senesans hücrelerinin gayeli, denetimli ve şahsa özel biçimde düzenlenmesinin, daha istikrarlı ve gerçekçi bir yaklaşım sunduğuna işaret etmektedir” sözlerini kullanıyor.
Panik Olmalı mıyız?
Bugün için klinik pratikte kabul görmüş bir ‘zombi hücre tedavi rehberi’ bulunmadığını söyleyen Dr. Erkan Sarıyıldız, “Buna rağmen nizamlı fizikî aktivite, kâfi ve kaliteli uyku, iltihaplanmayı azaltmaya yönelik beslenme modelleri ve metabolik risklerin denetim altına alınması üzere hayat stili temelli yaklaşımlar, senesans hücreleri üzerinde dolaylı ve destekleyici tesirde bulunabilir. Bugün için ise senesans hücreleri panik yaratacak bir tıbbi başlık olmadığı üzere göz arkası edilmemesi gereken kıymetli bir biyolojik gerçekliktir” diyor.
Bilim Zombi Hücreleri Araştırırken…
Bugün için en uygulanabilir sağlıklı ve uzun ömür yaklaşımının sistemli klinik izlem, metabolik risklerin idaresi ve iltihaplanmayı azaltmayı hedefleyen sürdürülebilir ömür üslubu stratejileri olduğunu söz eden Acıbadem Life Danışmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Zombi hücrelerin tedavi edilip edilmemesi gerektiği ile ilgili yaklaşım standart kılavuzlara girecek mi? Bunu vakit gösterecek. Mevcut bilgiler ışığında en gerçekçi gaye, yaşlanma sürecini daha denetimli, daha sağlıklı ve daha az hasarla yönetebilmek” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
