Adet düzensizliği, kilo verememe, bilhassa karın etrafında yağlanma, akne, tüylenme artışı, saç dökülmesi ve daima yorgunluk… Birbirinden bağımsız üzere görünen bu şikâyetler, aslında tek bir sorunun habercisi olabilir. Dünya genelinde milyonlarca bayanı etkileyen Polikistik Over Sendromu’nda (PKOS) altta yatan temel sistemlerden birinin insülin istikrarının bozulması olduğuna dikkat çeken Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can Hastanesi) Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Filiz Candan Topuz, “İnsülin direnci Polikistik Over Sendromu’nun gelişimini kolaylaştırırken Tip 2 diyabetin oluşma riskini artırır, metabolik problemlerin derinleşmesine taban hazırlar” ikazında bulunuyor.
Sadece yumurtalıkları değil tüm bedeni etkiliyor
Üreme çağındaki bayanlarda en sık görülen hormonal bozukluklardan biri olan Polikistik Over Sendromu (PKOS) yalnızca yumurtalıkları değil, tüm bedeni etkiliyor. Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Filiz Candan Topuz, PKOS’un dünya genelinde üreme çağındaki bayanların yüzde 6 – 19’unu etkilediğini belirtiyor ve “PKOS, yumurtlama düzensizliği, adet sorunları ile yumurtalıklarda çok sayıda küçük kist görünümüyle tanımlansa da, temelinde hormon dengesizliği ve birçok vakit insülin direnci yer alır. Münasebetiyle, PKOS sadece doğurganlıkla ilgili değil; metabolik sıhhat, kilo denetimi ve uzun vadeli hastalık riskleri açısından yakından takip edilmesi gereken bir hormon bozukluğudur. PKOS’a bağlı olarak insülin direnci gelişebilir, bu da tip 2 diyabet riskini artırır ve kilo alma eğilimine yol açar. Ciltte akne, tüylenme artışı, saç dökülmesi üzere belirtiler ortaya çıkabilir. Yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalıkları riskinin yanı sıra depresyon ve anksiyete üzere ruhsal meseleler da tekrar bu sendroma bağlı olarak gelişebilir. PKOS ömür kalitesini önemli manada düşebilir” diyor.
PKOS’da bâtın tehlike: İnsülin direnci!
PKOS ile insülin direnci ortasındaki bağlantının hem sendromun ortaya çıkışında hem de ilerlemesinde kilit rol oynadığına dikkat çeken Dr. Filiz Candan Topuz, “Vücut insülini tesirli kullanamadığında kandaki insülin düzeyi yükselir; bu durum yumurtalıklarda androjen (erkeklik hormonu) üretimini artırarak yumurtlamayı bozar ve adet düzensizliklerine yol açar. Tıpkı vakitte yüksek insülin seviyesi yağ depolanmasını kolaylaştırır, bilhassa karın etrafında kilo artışına neden olur ve metabolik meselelerin derinleşmesine taban hazırlar. Öte yandan, PKOS’a bağlı hormonal dengesizlikler de insülin direncini daha da artırabilir. Bu karşılıklı etkileşim, bir kısır döngü oluşturarak hem belirtilerin şiddetlenmesine hem de uzun vadede diyabet ve kalp-damar hastalıkları riskinin yükselmesine neden olabilir” diye konuşuyor.
Kesin tedavisi yok lakin denetimi mümkün!
Polikistik Over Sendromu’nda yanlışsız ve vaktinde teşhisin değerine dikkat çeken Dr. Filiz Candan Topuz, “Bu sendrom tüm metabolizmayı etkileyen bir sıhhat problemidir. Bu nedenle, belirtiler farklı hallerde kendini gösterebilir. Bazı şahıslarda belirtiler hafif, kimi şahıslarda ise ağır seyredebilir. Teşhis konulduktan sonra PKOS’un büsbütün tedavi edilmesi mümkün değildir. Beslenmeden ömür şartlarına, kilodan metabolizmaya uzanan geniş bir yelpazede tesirlerini azaltmaya yönelik bir plan çerçevesinde hareket edilir. Bu kapsamda sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılması, kilo denetimi ve sistemli yapılan spor metabolizmanın düzenlenmesinde yardımcı olur. Bunların yanı sıra ilaç tedavileri ile yumurtlama ve hormon döngüsünde düzenleme sağlanır” sözlerini kullanıyor.
Tedavide 4 altına kural
Küçük adımlarla değerli ilerleme sağlanabileceğini belirten Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Filiz Candan Topuz, “Bu sendromun idaresinde süreklilik değerlidir. Yani, hastanın kendisine güzel gelen değişimleri ömür uzunluğu alışkanlık haline getirmesi gerekir” diyor. Dr. Filiz Candan Topuz, dikkat edilmesi gereken kuralları şöyle özetliyor:
Beslenme sistemi: Rafine şeker ve beyaz un içeren eserlerden uzak durmak; tam tahıllar, sebzeler, baklagiller, kaliteli protein kaynakları ve zeytinyağı üzere sağlıklı yağlara tartı vermek, kan şekerinin daha istikrarlı seyretmesine yardımcı oluyor. Öğün atlamadan, nizamlı ve istikrarlı beslenmek insülin dalgalanmalarını azaltıyor.
Fiziksel aktivite: Egzersizin metabolizmayı destekleyen en güçlü araçlardan biri olduğunu söyleyen Dr. Filiz Candan Topuz, “Masa başında çalışanlar için gün içinde kısa yürüyüş molaları bile değer taşırken, günde 15–20 dakikalık tempolu yürüyüş, esneme yahut hafif idmanlar insülin hassaslığını artırır” diyor.
Kilo denetimi: Fazla kilonun sadece yüzde 5–10’unun verilmesi bile adet sisteminin güzelleşmesine ve insülin direncinin azalmasına katkı sağlayabiliyor.
Yeterli ve kaliteli uyku: Her gece 7–8 saat kaliteli uyumak hormon istikrarının korunması ve metabolik sıhhatin desteklenmesi açısından vazgeçilmez kurallar ortasında yer alıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
