Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Günay Hajiyeva, psikiyatrik rahatsızlığı olanların Ramazan’da oruç tutma kararını nasıl vermesi gerektiği ve ilaçlarının kullanımını nasıl planlaması gerektiği hakkında açıklamalarda bulundu.
Oruç kararı tabip değerlendirmesiyle verilmeli!
Ramazan ayının, birçok kişi için manevi açıdan son derece değerli bir periyot olduğunu tabir eden Dr. Günay Hajiyeva, “Ancak kelam konusu sıhhat olduğunda niyet tek başına kâfi değildir. Bu nedenle Ramazan’da oruç tutma kararı ferdi, dikkatli ve kesinlikle tabip değerlendirmesiyle verilmelidir.” dedi.
Tıbbi açıdan riskli durumlarda kişinin kendini muhafazasının hem dini hem de insani açıdan en yanlışsız yaklaşım olduğunu aktaran Dr. Hajiyeva, “Psikiyatrik rahatsızlığı olanların oruç tutup tutamayacağı konusunda hakikat bir karşılık yok. Her hasta kendi klinik durumu, hastalığın şiddeti, kullanılan ilaçlar ve son periyot seyri açısından farklı başka değerlendirilmeli. Uzun periyodik açlık, susuzluk, uyku tertibindeki değişiklikler ve ilaç saatlerinin kayması kimi hastalarda klinik tabloyu olumsuz etkileyebilir.” formunda konuştu.
Oruç, birtakım psikiyatrik hastalarda alevlenme riskini artırabilir!
Özellikle birtakım durumlarda daha dikkatli olunması gerektiğine vurgu yapan Dr. Günay Hajiyeva, “Hastalık faal devirdeyse, son 6 ay içinde atak geçirilmişse, ilaç dozları yeni ayarlanmışsa, bilhassa son bir yılda hastaneye yatış hikayesi varsa, intihar ve diğerlerine ziyan verme riski mevcutsa, oruç tutmak hastalığın alevlenme riskini artırabilir.” dedi.
Bazı psikiyatrik hastalıklarda sistemli biyolojik ritmin hayati kıymet taşıdığına dikkat çeken Dr. Hajiyeva, şunları söyledi:
“Beyin ritmi sever; sirkadiyen tertip sık değiştiğinde ise bu biyolojik istikrarsızlık klinik tabloya yansıyabilir. Uyku nizamındaki bozulma ve biyolojik ritmin kayması bipolar bozukluktaki mani ya da depresyon atağını tetikleyebilir. Bilhassa geçmişte mevsimsel atak hikayesi olan hastalarda dikkatli olunmalıdır. Majör depresyonda uzun süren açlık, güç düşüklüğü ve kan şekeri dalgalanmaları kimi hastalarda çökkünlüğü artırabilir. Aslında düşük seyreden bir güç seviyesine fizyolojik gerilim eklemek tabloyu ağırlaştırabilir. Psikotik bozukluklarda tedaviye ahengin bozulması yahut ilaç saatlerinin kayması belirtilerin tekrar ortaya çıkmasına neden olabilir. Anksiyete bozuklukları ve panik bozukluklarda açlık ve susuzluğa bağlı çarpıntı, titreme üzere bedensel belirtiler anksiyete belirtilerini artırabilir. Beden alarm verdiğinde, zihin bunu ekseriyetle ‘tehlike var’ biçiminde yorumlar. Yeme bozukluklarında oruç süreci, birtakım hastalarda yeme davranışı üzerindeki denetimi olumsuz etkileyebilir.”
Oruç tutarken ilaç kesilmemeli ve doz nizamı tabip denetiminde planlanmalı!
Oruç tutarken en kritik hususun, ilacın kesilmemesi ve doz tertibinin doktor denetiminde planlanması olduğunu kaydeden Dr. Günay Hajiyeva, “İlacın farmakokinetik özellikleri (yarı ömrü, tesir müddeti, kan seviyesi dengesi) dikkate alınmadan yapılan değişiklikler tedavi aktifliğini azaltabilir.” dedi.
Birçok psikiyatrik ilacın günde bir yahut iki doz halinde kullanıldığını hatırlatan Dr. Hajiyeva, “Günde tek doz kullanılan ilaçlar, uygun görülürse iftar sonrasına kaydırılabilir. Ancak günde üç doz kullanılan, kısa yarı ömürlü yahut kan seviyesi izlem gerektiren ilaçlar ise ferdî ve detaylı bir klinik kıymetlendirme yapılmadan düzenlenmemeli. Örneğin lityum kullanan hastalarda dehidrate kalmak kan seviyesini yükselterek toksisite riskini artırabilir. Misal formda kimi antipsikotikler tansiyon düşüklüğüne yol açabilir; uzun vadeli açlık bu etkiyi artırabilir.” ihtarında bulundu.
Psikiyatrik ilaçlar ‘iyileşince bırakılan’ ilaçlar değil!
Psikiyatrik ilaçların ‘iyileşince bırakılan’ ilaçlar olmadığının altını çizen Dr. Günay Hajiyeva, “Çoğu vakit muhakkak bir mühlet stabil güzellik hali sağlandıktan sonra, yeniden doktor denetiminde ve kademeli azaltılarak kesilir.” dedi.
Ani ilaç kesilmesinin doğurabileceği risklere işaret eden Dr. Hajiyeva, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Hastalığın alevlenmesi, mani yahut ağır depresyon atağı, psikotik belirtilerin geri dönmesi, intihar riskinde artış ve mahrumluk sendromu üzere durumlar görülebilir. Klinik pratiğimizde Ramazan ayında ‘oruç tutabilmek için’ ilacını birdenbire bırakan ve birkaç hafta içinde ağır atakla başvuran hastalarla karşılaşabiliyoruz. Bu durum hem hasta hem ailesi için önemli bir yüktür.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
