Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, toplumsal medyadaki abartılı savlara karşı, vagus hududunun beden–beyin istikrarındaki rolünü bilimsel gerçekler ışığında açıkladı.
Vagus sonu, bedenin sakinleşme ve istikrar sisteminde kilit rol oynuyor!
Vagus hududunun, beynin alt kısımlarından çıkarak kalp, akciğerler, mide-bağırsak sistemi ve bağışıklık sistemiyle direkt temas kuran çok kıymetli bir hudut olduğunu söz eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Vücudun ‘sakinleşme, toparlanma ve istikrara dönme’ süreçlerinde kilit rol oynar. Kalp atım suratının yavaşlaması, nefesin derinleşmesi, sindirimin düzenlenmesi ve gerilim hormonlarının baskılanması üzere tesirler bu hudut üzerinden gerçekleşir.” dedi.
Günümüzde vagus sonunun, sadece bir hudut değil; beyin ile vücut ortasında daima çalışan bir düzenleyici ağın merkezi olarak kabul edildiğini aktaran Prof. Dr. Tarlacı, bu nedenle gerilim, tasa, uyku meseleleri ve birtakım nörolojik hastalıklarla bağlantısının giderek daha fazla araştırıldığını lisana getirdi.
Sinir sistemi, kısa müddette mucizevi biçimde değişebilen bir sistem değil!
Sosyal medyada vagus sonunun birçok vakit bilimsel bağlamından koparılarak ‘tek hareketle rahatlama’, ‘bedeni resetleme’ üzere tezlerle sunulduğuna değinen Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Oysa hudut sistemi bu kadar kolay çalışan bir yapı değildir.” dedi.
Bu tıp telaffuzların bilimsel olarak yanlışsız olmasa da, neden bu kadar ilgi gördüklerini anlamanın güç olmadığına işaret eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, şunları söyledi:
“Günümüzde beşerler ağır gerilim, korku ve belirsizlik içinde yaşıyor ve süratli, kolay tahliller arıyor. Vagus sonu de bu arayışta somut ve biyolojik bir umut sembolüne dönüşüyor. Sorun, bilginin kolaylaştırılması değil; gerçeğin yerini abartılı vaatlerin almasıdır. Bilhassa ruhsal ya da bedensel problemleri olan bireylerde ‘hızlı rahatlama’ vaat eden bu yaklaşımlar yanlış umutlara yol açabilir. Hudut sistemi, kısa müddette mucizevi biçimde değişebilen bir düzenek değildir. Kalıcı rahatlama ve istikrar, ekseriyetle vakte yayılan ve tertipli uygulamalarla mümkündür. ‘Bir dakikada sakinleş’, ‘tek dokunuşla gerilim sil’ üzere telaffuzlar, bilimsel tedavilerin bedelini gölgede bırakabilir ve bireylerin profesyonel dayanak arayışını geciktirebilir. Bu nedenle süratli rahatlama telaffuzları yerine, gerçekçi ve sürdürülebilir yaklaşımlar vurgulanmalıdır.”
Vagus sonuyla ilgili uygulamalar bilimsel temelli!
Vagus sonuyla ilgili bilimsel ve tıbbi uygulamaların var olduğunu kaydeden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Vagus sonuyla ilgili bilimsel çalışmalar onlarca yıldır sürüyor. Bu alanda geliştirilen tıbbi teknolojiler, bilhassa epilepsi, depresyon, migren ve küme baş ağrısı üzere hastalıklarda destekleyici tedavi seçenekleri olarak kullanılıyor.” dedi.
Bu çeşit aygıtların kimilerinin, ABD Besin ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından muhakkak hastalıklar için onaylanmış yahut kullanım müsaadesi almış olduklarını söz eden Prof. Dr. Tarlacı, “Burada değerli olan nokta şudur: Bu uygulamalar ‘mucize tedaviler’ değil, belli hasta kümelerinde yarar sağlayabilen, bilimsel temelli yaklaşımlardır.” halinde konuştu.
Cihazlar uygun bireylerde destekleyici bir araç!
Giyilebilir vagus sonu aygıtlarının aktifliği konusunda bilim dünyasında temkinli lakin umutlu bir yaklaşım hâkim olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Bu çeşit aygıtların genel olarak inançlı olduğu kabul edilmekle birlikte, aktiflikleri bireyden bireye değişebilir.” dedi.
Bazı bireylerde besbelli yararlar görülürken, birtakım şahıslarda tesirlerin sonlu kalabildiğine vurgu yapan Prof. Dr. Tarlacı, “Bilimsel çalışmalar hâlâ devam ediyor ve uzun devir sonuçlara muhtaçlığımız var. Uzmanlar, bu aygıtların tek başına tahlil olarak görülmemesi, uygun şahıslarda ve gerçek çerçevede destekleyici bir araç olarak kullanılması gerektiği konusunda hemfikir. Geliştirilen transkütanöz auriküler vagus sonu uyarımı (taVSU) aygıtı, vagus hududunun kulak kepçesindeki yüzeyel kısımlarını maksat alan, dışarıdan uygulanan bir nöromodülasyon teknolojisidir. Cerrahi teşebbüs gerektirmemesi, bu yaklaşımı daha erişilebilir ve inançlı kılar. Hedef, hudut sisteminin dengeleyici sistemlerini desteklemek ve gerilimle bağlantılı fizyolojik yükü azaltmaya yardımcı olmaktır. taVSU, başta gerilim, tasa, otonom dengesizlikler ve birtakım nörolojik-psikiyatrik tablolar olmak üzere, bilimsel araştırmalar ve klinik müşahedeler kapsamında kıymetlendirilir.” açıklamasını yaptı.
Sinir sistemi aceleye gelmez!
Nefes, meditasyon, yoga üzere sistemlerin vagus hududunu direkt uyarmaktan çok, nefes ritmi, vücut farkındalığı ve dikkat odağı üzerinden hudut sisteminin sakinleşmesine katkı sağladığını aktaran Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Düzenli uygulandığında gerilim seviyesini azaltabilir, uyku kalitesini artırabilir ve genel âlâ oluş hâlini destekleyebilir. Lakin her yol herkes için uygun değildir. Panik atak, travma hikayesi yahut birtakım nörolojik meseleleri olan bireylerin bu uygulamaları kesinlikle uzman görüşüyle değerlendirmesi gerekir.” dedi.
‘Sinir sistemini sakinleştirme’ konusunda tekliflerde bulunan Prof. Dr. Tarlacı sözlerini şöyle tamamladı:
“Sinir sistemini düzenlemek, tek bir idmanla ya da tek bir aygıtla mümkün değil. Sağlıklı uyku, tertipli fizikî hareket, istikrarlı beslenme, toplumsal münasebetler ve gerilim idaresi bir bütün olarak ele alınmalı. Gerektiğinde tıbbi ve ruhsal dayanak almak da bu yol haritasının değerli bir modülü. Vagus sonu bu bütünün merkezinde yer alır; taVSU üzere bilimsel temelli teknolojiler, yanlışsız şahısta ve yanlışsız hedefle kullanıldığında destekleyici olabilir. En kıymetli ileti şudur: Hudut sistemi aceleye gelmez; bilim, sabır ve gerçekçilik en inançlı rehberdir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
