Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, 13 Mart Dünya Uyku Günü münasebetiyle, uykusuzluk için sık başvurulan uyku ilaçlarının tesirleri hakkında bilgi verdi.
Uyku beynin paklık ve onarım modu!
Uykunun beyin ve beden için yalnızca bir dinlenme süreci olmadığını hatırlatan Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, “Uyku birebir vakitte beynin paklık ve onarım modudur. Gündüz uyanıkken beyinde biriken beta-amiloid üzere toksik proteinler gece uyurken lenfatik sistem aracılığıyla temizlenir.” dedi.
Hafızanın konsolidasyonu için öğrenilen bilgilerin kısa periyodik bellekten uzun vadeli belleğe uyku sırasında aktarıldığını söz eden Prof. Dr. Metin, vücudun dokularının yenilenmesi, kas gelişimi ve bağışıklık sisteminin güçlenmesinin tekrar uykuda gerçekleştiğini aktardı.
Uyku ilacı yalnızca tabip tarafından gerekli görüldüğünde ve reçete edildiğinde kullanılmalı!
Uyku ilaçlarının akut gerilim, yas, travma, jet-lag yahut uykuyu zorlaştıran tıbbi durumlar üzere 2-4 haftalık geçiş devirlerinde kullanılabileceğine değinen Prof. Dr. Barış Metin, “Psikiyatrik nedenlerle uyku sorunu yaşayan hastalarda uyku verici özelliği olan antidepresanlar kullanılabilir.” dedi.
Uyku apnesi üzere teneffüsü etkileyen hastalık varlığında dikkatli kullanılması gerektiği ihtarını yapan Prof. Dr. Metin, şöyle devam etti:
“Uyku ilacı yalnızca tabip tarafından gerekli görüldüğünde ve reçete edildiğinde kullanılmalı ve alışkanlık yapan ilaçların uzun mühlet kullanımından kaçınılmalıdır.
Pek çok uyku ilacı hem ruhsal hem de fizikî bağımlılık yapma potansiyeline sahiptir. Tolerans geliştiğinde, ilacın tıpkı etkiyi yapması için ilacın dozunu artırmak gerekir. Uzun müddetli kullanımında gündüz sersemliği, bilişsel gerileme, istikrar bozuklukları ve yaşlılarda düşme riskini artırarak kişinin güvenliğini tehlikeye atar. Kronik uykusuzlukta birinci seçenek ilaçlar değil, öncelikle altta yatan nedenin tedavi edilmesi gerekir. Örneğin huzursuz bacaklar sendromu sıklıkla kronik uykusuzluk nedenidir ve tedavisinde uyku ilaçları kullanılmaz.”
Takviyeler tesirli olabilir lakin şiddetli uykusuzlukta tabibe danışılmalı!
Uyku ilaçlarının yalnızca uykusuzluk için değil epilepsi, parasomniler (uyku terörü, uyurgezerlik) üzere durumlarda da tedavinin bir modülü olabildiğini kaydeden Prof. Dr. Barış Metin, uykuya yardımcı doğal teknikler hakkında da bilgi verdi:
“Melatonin bedenin biyolojik saatini düzenler. Uykudan 1-2 saat evvel düşük dozda kullanımı tesirlidir. Valerian (kediotu), pasiflora ve papatya çayı hafif sakinleştirici tesirleriyle bilinir. Magnezyum ise kas gevşemesi ve hudut sistemi regülasyonu için akşam saatlerinde alınması yararlı olabilir. Bu besin destekleri hafif bir uyku isteği verebilmekle birlikte çok şiddetli uykusuzluk durumunda kesinlikle doktor tavsiyesi alınmalı.”
Uyku ilaçları bilinçsiz kullanıldığında beynin doğal uyku nizamını bozabiliyor!
İnsanların uyku problemlerini ekseriyetle hafife aldığına dikkat çeken Prof. Dr. Barış Metin, “Birçok insan kronik uykusuzluk ezası çekmesine rağmen bu mevzuda tabibe başvurmuyor. Çok küçük bir hasta kümesi gereksiz ilaç kullanıyor olabilir.” dedi.
Uyku ilaçlarının bir tedavi değil süreksiz bir yardım olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Metin, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Doktor nezareti olmadan kullanılan uyku ilaçları, beynin doğal uyku mimarisini, REM ve derin uyku istikrarını bozabilir. Uyku bozukluklarında tedavi öncelikle altta yatan nedenlerin güzelleştirilmesidir.
Sirkadiyen tutarlılığı sağlamak için hafta sonu dahil her gün birebir saatte uyanın. Dijital detoks için yatmadan en az 1 saat evvel telefon, tablet üzere mavi ışık kaynaklarını kapatın. Büsbütün karanlık ve yaklaşık 18-20°C hafif serin bir odada uyuyun. Uykusuzluk sorununuz kronik bir hal aldıysa bir uyku uzmanına danışabilirsiniz.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
