Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Can Karpat, VR terapinin psikoterapide tasa ve fobilerle baş etmede klasik yaklaşımları nasıl güçlendirdiği, inançlı ve denetimli bir araç olarak nasıl kullanıldığı hakkında bilgi verdi.
VR terapisi, bir terapi ekolü değil; ispata dayalı yaklaşımları güçlendiren bir araç!
Psikoterapinin, her vakit danışanın iç dünyasına açılan bir kapı olduğunu aktaran Klinik Psikolog Can Karpat, “Ancak birtakım kapılar vardır ki, yalnızca konuşarak aralanmaz.” dedi.
Sanal gerçeklik (VR) terapisinin tam da bu noktada, çağdaş psikoterapinin dikkat çeken araçlarından biri olarak karşımıza çıktığını vurgulayan Karpat, “VR terapisi, bir terapi ekolü değil; mevcut, delile dayalı yaklaşımların tesirini artıran bir araçtır. Bilhassa dert bozuklukları ve fobilerde, danışanın gerçek hayatta kaçındığı durumlarla inançlı bir ortamda yüzleşmesini sağlar. Seans odasında yaratılması mümkün olmayan tecrübeler, VR sayesinde denetimli ve yapılandırılmış bir biçimde terapötik sürece dâhil edilir. Böylelikle VR, danışanı gerçek yaşama hazırlayan güçlü bir köprü fonksiyonu görür.” formunda konuştu.
VR terapide kaygı anlatılmaz, yaşanır!
VR terapiyi klasik terapilerden ayıran temel özelliklere değinen Klinik Psikolog Can Karpat, “Geleneksel terapilerde danışan, korktuğu durumları ya anlatır ya da hayal eder. VR terapide ise bu durum ‘yaşanır’. Sanal gerçeklik, danışanın görsel ve işitsel olarak tecrübenin içine girmesini sağlar. Terapist, ortamın yoğunluğunu, mühletini ve içeriğini anlık olarak denetim edebilir. Bu da terapötik süreci daha ölçülebilir, tekrarlanabilir ve inançlı hâle getirir. En değerli farklardan biri de kaçınma davranışının azalmasıdır; zira danışan, gerçek hayatta yüzleşmeye hazır olmadığı durumları evvel sanal ortamda tecrübeler. Bu, terapi sürecini hem hızlandırır hem de derinleştirir.” açıklamasını yaptı.
VR terapi, endişeyle baş etme tecrübesini adım adım kazandırıyor!
Dişçi korkusu üzere spesifik fobilerde de VR terapisi uygulandığını tabir eden Klinik Psikolog Can Karpat, “Dişçi korkusu, birçok vakit yalnızca ağrı dehşetinden ibaret değildir. Denetim kaybı, çaresizlik, geçmişte yaşanan olumsuz tecrübeler bu dehşetin temelini oluşturur.” dedi.
VR terapide, bu endişenin basamaklı olarak ele alındığını kaydeden Karpat, şunları söyledi:
“Danışan evvel bir bekleme salonunda bulunur, sonra dişçi koltuğuna oturur, alet seslerini duyar ve en son müdahaleye yaklaşır. Senaryolar, danışanın endişe seviyesine ve geçmiş tecrübelerine nazaran özel olarak hazırlanır. Emel, danışanı bir anda kaygının içine atmak değil; kaygıyla baş edebileceğini adım adım deneyimlemesini sağlamaktır.
VR terapinin en dikkat cazibeli taraflarından biri, tesirinin görece kısa müddette gözlemlenebilmesidir. Hafif ve orta seviye dişçi fobilerinde birkaç seans içinde tasa seviyesinde bariz bir düşüş görülür. Daha derin, travmatik geçmişi olan hadiselerde ise süreç biraz daha uzayabilir. Fakat birden fazla danışan, VR terapi sonrasında birinci sefer gerçek bir dişçi randevusuna gitmeyi mümkün görmeye başlar. Bu, terapi açısından son derece kritik bir eşiktir.”
VR terapi, gerçek yapılandırıldığında kişinin kendine olan itimadını dönüştürür!
Her güçlü araç üzere VR terapinin de dikkatli kullanılması gerektiğine dikkat çeken Klinik Psikolog Can Karpat, “En büyük risklerden biri, danışanın şimdi hazır olmadığı bir seviyede maruz bırakılmasıdır. Ayrıyeten kimi danışanlar VR’ı bir oyun üzere algılayabilir ya da teknolojiye karşı direnç gösterebilir.” dedi.
Zaman vakit baş dönmesi yahut mide bulantısı üzere fizikî yan tesirler görülebildiğini de tabir eden Karpat, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bu nedenle VR terapisi, klinik tecrübe ve etik hassaslık gerektirir; tek başına bir tahlil olarak sunulmamalıdır.
VR terapinin en bedelli kazanımı, danışanın ‘başa çıkabilirim’ hissini içselleştirmesidir. Seanslar sonrasında kaçınma davranışları azalır, bedensel telaş reaksiyonları hafifler. Uzun vadede ise bu kazanımlar sadece dişçi endişesiyle sonlu kalmaz. Danışan, öteki tıbbi süreçler ve gerilimli durumlar karşısında da daha güçlü hâle gelir. VR terapi, gerçek yapılandırıldığında, yalnızca bir endişeyi değil; kişinin kendine olan inancını de dönüştürür.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
