Enflamasyon aslında gözetici bir süreç ama…
Enflamasyonun bağışıklık sisteminin tehdit algıladığında devreye soktuğu esirgeyici ve güzelleştirici bir karşılık olduğunu söyleyen Dr. Halil Ertürk, “Akut enflamasyon kısa sürer; enfeksiyonla savaşır, yara düzgünleşmesini başlatır ve işini tamamlayınca sonlanır. Kronik enflamasyon ise enflamatuvar sinyallerin uzun müddet hafif yüksek kalmasıdır. Klinik olarak sessiz görünebilir, ama hücresel seviyede yıpranmayı artırır, yaşlanmayı hızlandırır” diyor.
Enflamasyon sinyalleri bu bedellerde gizli!
Klinik pratikte enflamasyon sürecinin izlerini kanda takip edebildiklerini belirten Dr. Halil Ertürk, “Örneğin hs-CRP (yüksek duyarlılıklı C-reaktif protein) bedendeki düşük seviyeli enflamasyonu gösteren değerli bir belirteçtir. Ferritin her ne kadar demir depolarını yansıtsa da enflamasyon durumlarında yükselme eğilimindedir. İnsülin direnci göstergeleri, hücrelerin insüline karşılığının azalmasını ortaya koyarak metabolik gerilim hakkında ipucu verir. Lipid profili (kolesterol ve trigliserid değerleri) ve karaciğer enzimleri ise damar sıhhati ve metabolik yük hakkında bize bilgi sağlar. Gerektiğinde daha ileri tetkiklerle altta yatan neden detaylandırılabilir” tabirlerini kullanıyor.
Kronik enflamasyon bu 3 yol ile yaşlandırıyor!
Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin eskisi kadar esnek çalışmayabileceğini belirten Dr. Halil Ertürk, “Bazı savunma cevapları zayıflarken, kimi enflamatuvar sinyaller daha kolay tetiklenebilir ve daha uzun mühlet yüksek kalabilir. İşte bu tablo, yaşla birlikte görülen düşük seviyeli ve sistemik enflamasyon eğilimini tabir eder. Bilimsel literatürde bu durum “inflammaging” olarak isimlendirilir. Terim, “inflamasyon” ve “aging” (yaşlanma) sözlerinin birleşiminden gelir ve kronik, düşük seviyeli enflamasyonun biyolojik yaşlanma sürecini hızlandırıcı tesirini tanımlar. Bu süreç tek bir sistemle değil, birbiriyle ilişkili üç temel biyolojik yol üzerinden ilerler” diyerek o 3 mekanizmayı açıklıyor.
Bağışıklık Sisteminde Daima Alarm Hâli
Bağışıklık sisteminin düşük seviyede lakin daima uyarıldığında hücreler ortası bağlantısı sağlayan “sitokin” ismi verilen sinyallerin istikrarının değişebileceğini belirten Dr. Halil Ertürk, “Onarım ve güzelleşme süreçleri yerine “tetikte kalma” durumu baskınlaşabilir. Bu da dokuların uzun vadede daha fazla yıpranmasına neden olabilir” diyor.
Metabolik Dengesizlik ve Visseral Yağ
İnsülin direnci (hücrelerin insüline kâfi karşılık verememesi), kan şekeri dalgalanmaları ve bilhassa karın içi yağ dokusu enflamatuvar sinyalleri artırabilir. Metabolik gerilim ile enflamasyon ortasında bir kısır döngü oluşabilir ve bu durum biyolojik yaşlanmayı hızlandırabilir.
Hücresel Güç Üretiminde Zorlanma
Hücrelerin güç üretim merkezleri olan mitokondriler zorlandığında oksidatif yük artabilir. Bu durum hücresel tamirat kapasitesini ve gerilimle baş etme düzeneklerini zayıflatabilir. Uzun vadede hücresel yıpranma artabilir.
Kronik enflamasyon engellenebilir mi?
Kronik enflamasyonun sıfırlanamayacağını belirten Dr. Halil Ertürk, “Çünkü enflamasyon düzgünleşme ve savunma için gereklidir. Daha gerçek maksat kronik gereksiz uyarıyı azaltmak ve sistemi tekrar istikrara yaklaştırmaktır. Bunun için öncelikle birkaç temel alanda dengeli bir halde çalışmak gerekir”uyarısında bulunuyor.
Kronik enflamasyona karşı 6 değerli adım
Uyku: Her gün nizamlı 7-8 saat uykunun yanı sıra birebir saatte ve kesintisiz uyumak enflamatuar sinyalleri azaltmakta tesirlidir.
Beslenme: İşlenmiş besinlerin azaltılması ve kâfi lif ile protein tüketimi, yemekten sonra kan şekerinin ani yükselip düşmesini önleyerek enflamatuvar yükü azaltabilir.
Egzersiz: Kalp-damar dayanıklılığı ve kas kütlesinin birlikte ele alınması gerektiğini belirten Acıbadem Life Longevity’den İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Halil Ertürk, “Düzenli yürüyüşe haftada 2–3 gün kuvvet idmanı eklemek, metabolizmanın daha istikrarlı çalışmasına ve bedendeki enflamatuvar yükün azalmasına yardımcı olabilir” diyor.
Stres idaresi: Uzamış gerilim, uyku ve glukoz üzerinden enflamatuvar yükü besler; kısa, sürdürülebilir pratiklerle gerilim yükü azaltılmalıdır.
Bel etrafı ve beden kompozisyonu: Amaç yalnızca kilo vermek değil; karın içi yağlanmayı azaltıp kas kütlesini koruyarak daha sağlıklı bir beden kompozisyonu oluşturmaktır.
Sigara, alkol ve çevresel toksinler: Birçok hastalık için sigara en net risk faktörlerinden biridir. Alkol ve toksik maruziyetler de enflamatuvar yükü artırır.
Romatizmal hastalıklardan, viral enfeksiyonlara kadar daha birçok nedenin uzun süren düşük seviye enflamasyona neden olabileceği ikazında bulunan Dr. Halil Ertürk, “Bu durumların tedavisi enflamasyonu büsbütün ortadan kaldırmayabilir fakat azaltmakta tesirli olur. Uyku, idman, beslenme, gerilim ve bel etrafı üzere temel alanlar düzenlendiğinde, birçok şahısta hem yakınmaların hem de laboratuvar imajının daha düzgün bir yere geldiğini görebiliyoruz” diyor.
…Kutu bilgisi…
Kronik enflamasyon hangi hastalıklarda rol oynuyor?
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Halil Ertürk, kronik enflamasyonun sadece yaşlanma üzerinde tesirli olmadığını, pek çok hastalığa da yer hazırladığını belirtiyor.
Kalp-damar hastalıkları:
Damar duvarında uzun müddet devam eden enflamatuvar süreçler, damar sertliği olarak bilinen aterosklerozun gelişimine katkı sağlayabilir. Bu durum kalp krizi ve inme riskini artırabilir.
İnsülin direnci ve diyabet:
Yağ dokusu, karaciğer ve kaslarda artan enflamatuvar sinyaller, hücrelerin insüline verdiği cevabı bozabilir. Bu da kan şekeri denetiminin zorlaşmasına ve vakitle diyabet riskinin artmasına neden olabilir.
Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması (NAFLD):
Karaciğerde yağ birikimi vakitle enflamasyona ve doku sertleşmesine (fibrozis) ilerleyebilir. Bilhassa bel etrafı artışı ve karın içi yağlanma bu süreci daha bariz hale getirebilir.
Nörodejeneratif süreçler:
Metabolik gerilim ve beyin dokusunda gelişen enflamasyon (nöroenflamasyon), hudut hücrelerinde hasara ve bilişsel fonksiyonlarda azalmaya yol açabilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
