Yeni bir yıla girildiğinde sıhhat başlığı her zamankinden daha fazla kıymet kazanıyor. Bilhassa kanser hem görülme sıklığının artması hem de toplumda yarattığı telaş nedeniyle gündemdeki yerini koruyor. Kanserle uğraşta en kritik öge, hastalığı beklemek yerine riskleri erken devirde yönetmekten geçiyor. Araştırmalar 2026’nın birinci günlerinden itibaren kanserle uğraşta en tesirli yaklaşımın erken teşhis, sistemli tarama ve ömür üslubu değişiklikleri olduğunu gösteriyor. Memorial Göztepe Hastanesi Kanser Merkezi Lideri Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, yeni yılda kanser hastalığına karşı alınması gereken tedbirler hakkında değerli bilgiler paylaştı.
Uzun ömür, sağlıklı yıllar manasına gelmiyor
Kanser, çağdaş çağda ortaya çıkmış bir hastalık değildir. Tarihî ve arkeolojik bulgular, kanserin binlerce yıldır insanlıkla birlikte var olduğunu göstermektedir. Günümüzde kanser sıklığındaki artışın temel nedeninin, tıptaki ilerlemeler sayesinde insan ömrünün uzaması olduğu bilinmektedir. Beşerler artık daha uzun yaşamakta; bu durum, kanser riskinin daha geniş bir vakit dilimine yayılmasına neden olmaktadır. Son iki yüzyılda ortalama hayat müddeti bariz biçimde artmıştır. Fakat asıl belirleyici olan, bu mühletin ne kadarının sağlıklı geçirildiğidir. Daha uzun yaşayan toplumlarda kanserin daha sık görülmesi, korunma ve erken teşhis stratejilerinin her zamankinden daha kıymetli hale gelmesine yol açmıştır.
Erken teşhis mümkün ancak iştirak düşük
Günümüzde göğüs, rahim ağzı, kalın bağırsak ve prostat kanserleri başta olmak üzere birçok kanser cinsinde erken teşhis sayesinde tedavi başarısı değerli ölçüde arttı. Buna karşın tarama programlarına iştirak oranları hala düşük düzeylerde seyrediyor. Birçok kişi, kanser olasılığıyla yüzleşmekten kaçınmakta ve tarama testlerini ertelemektedir. Meğer erken teşhis sayesinde hastalık denetim altına alınabilmekte ve tedavi süreci çok daha tesirli biçimde yönetilebilmektedir.
2026’da kanser tarama testlerinizi yaptırın!
Kanser birçok vakit belirti vermeden ilerler ve erken evrede saptandığında ise tedavi talihi besbelli halde artar. Ailede kanser hikayesi bulunuyorsa, son periyotta nedeni açıklanamayan kimi şikayetler ortaya çıktıysa ya da yaş prestijiyle risk kümesine girildiyse “bir şeyim yok” denilmemeli ve vakit kaybetmeden tarama testleri için tabibe başvurulmalıdır. Kanser tarama testlerinin, hastalık ortaya çıkmadan evvel riskin belirlenmesinde hayati bir rol üstlendiği unutulmamalıdır.
Kadınlar için kıymetli testler:
- 40 yaş sonrası tertipli mamografi
- 21–65 yaş ortası smear ve HPV taramaları
- 50 yaş sonrası kolonoskopi yahut dışkıda zımnî kan testleri
Erkekler için değerli testler:
- 50 yaş sonrası PSA testi ve prostat muayenesi
- 50 yaş sonrası kolonoskopi
- Uzun müddet sigara kullanmış bireylerde düşük doz akciğer tomografisi
Bunların dışında, bayan erkek fark etmeksizin yaşı kaç olursa olsun her bireyin yılda bir kere temel kan ve biyokimya testlerini yaptırması, genel sıhhat durumunun izlenmesi açısından yararlı olabilir. Aile hikayesi ve ferdi risk durumuna nazaran karaciğer ve tiroit ultrasonu üzere bireye özel taramalar planlanmalıdır. Bilhassa ailesinde kanser hikayesi bulunan bireylerde taramaların daha erken yaşta ve daha sık aralıklarla yapılması büyük kıymet taşımaktadır.
“Ben sağlıklıyım” yetmez “Biz sağlıklı mıyız?” demeliyiz!
Bilimsel çalışmalarda, kanser riskinin sırf genetik yatkınlıkla değil; günlük ömürde benimsenen alışkanlıklarla da yakından bağlantılı olduğu ortaya konulmaktadır. Hareketsizlik, sistemsiz ve istikrarsız beslenme, çok kilo alımı ve kronik gerilim üzere faktörlerin tesirinin sırf bireyle hudutlu kalmadığı, birebir hayat alanını paylaşan tüm aile bireylerini etkilediği vurgulanmaktadır. Bu nedenle sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite ve gerilim idaresi üzere alışkanlıkların aile içinde birlikte uygulanmasının, uzun vadede hami bir tesir sağladığı kabul edilmektedir.
Akdeniz diyetini ve faal ömrü benimseyin
Beslenme alışkanlıkları açısından Akdeniz diyetinin, kanser riskini azaltıcı tesirleri bilimsel çalışmalarla da desteklenmektedir. Zerzevat ve meyve tüketiminin artırılması, zeytinyağı ve balık yüklü beslenmenin tercih edilmesi; bunun yanında sistemli fizikî hareketin sağlanması, kâfi ve kaliteli uykunun desteklenmesi ile gerilimin yönetilmesi, korunmada değerli bir rol oynamaktadır. Bu yaklaşımın süreksiz bir diyet programı olarak değil, sürdürülebilir bir ömür biçimi olarak benimsendiğinde daha tesirli sonuçlar elde edildiği görülmektedir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
