Diyabet, ülkemizde görme kaybının en değerli nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Uygun biçimde tedavi edilmediği ve tertipli takip edilmediği takdirde geri dönüşü olmayan kalıcı görme kaybına ve körlüğe yol açabiliyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Berna Özkan, diyabetik retinopatinin diyabetin en sık görülen ve tedavi edilmediği takdirde körlüğe neden olabilen en kıymetli komplikasyonu olduğunu belirterek, “Retina, gözün içini kaplayan ve manzarayı algılayarak beyne ileten hudut katmanıdır. Aslında görme işlevini gerçekleştiren ana yapıdır. Diyabetik retinopatide bu yapı yüksek kan şekerine bağlı olarak hasar görür ve tedavide gecikildiğinde kalıcı görme kaybı oluşur” diyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Berna Özkan, bu nedenle diyabetik retinopatinin erken devirde tedavi edilmesinin göz sıhhati açısından büyük ehemmiyet taşıdığına dikkat çekerek, “Diyabet teşhisinin akabinde, hiçbir yakınmaları olmasa bile hastaların tertipli göz denetimlerini yaptırmaları gerekmektedir. Bu sayede, ortaya çıkan meselelere erken periyotta müdahale edilmesi, görme kaybı riskini kıymetli ölçüde azaltır ve birden fazla vakit önlenebilir hale getirir” diye konuşuyor.
Her 10 hastadan yaklaşık 3’ünde görülüyor!
Gözün hudut katmanı olan retinanın hasar görmesiyle meydana gelen diyabetik retinopati, diyabetik hastaların yaklaşık yüzde 30–35’inde görülüyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Berna Özkan, retinopati gelişme riskinin hastalığın müddetiyle direkt alakalı olduğunu vurgulayarak, “Genellikle diyabet başlangıcından yaklaşık 5 yıl sonra beğenilen birinci patolojik değişiklikler ortaya çıkmaya başlar ve hastalık müddeti uzadıkça retinopati görülme sıklığı da artar. Türk Diyabetik Retinopati Epidemiyoloji Çalışması’na nazaran, diyabet müddeti 15 yılı aştığında hem bayanlarda hem erkeklerde görülme oranı yaklaşık yüzde 66’ya yükselir. Ayrıyeten, kan şekeri seviyelerinin uygun denetim edilememesi ve hipergliseminin uzun müddet devam etmesi, retinal hasarın şiddetini de besbelli biçimde artırır” diyor.
Kalıcı görme kaybına neden olabilir!
Diyabet temel olarak bir damar hastalığı olduğu için kanda yüksek seviyedeki glukozun uzun müddet damar içinde dolaşması, damar duvarında yapısal bozulmaya yol açıyor. Bu hasar sonucu kan hücreleri, serum, proteinler ve lipidler, gözün hudut katmanı olan retinaya sızarak, ödem ve kanamalara neden oluyor. Bu tablo görme sertliğinde azalmayla sonuçlanıyor. Prof. Dr. Berna Özkan, hastalık ilerledikçe hasar gören damar duvarlarının zayıfladığını ve damarlarda tıkanmalar oluştuğunu belirterek, ”Bunun sonucunda retina kâfi kan ile oksijen alamaz; iskemi olarak isimlendirilen süreç meydana gelir ve retina hücrelerinde kayıp başlar. Bu evrede ortaya çıkan görme kaybı hudut hücrelerinin yenilenme kapasitesi olmadığı için birden fazla vakit geri dönüşsüz, yani kalıcı olur” diye konuşuyor. Hastalığın ilerlemesi durumunda retina dekolmanı gelişebileceği ikazında bulunan Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Berna Özkan, “Bu evreye geldiğinde görme düzeyi sadece ışığı ayırt edebilecek düzeye düşebilir” diyor.
Glokomdan katarakta…
Diyabet, retina dışında gözün öteki yapılarını da etkileyebiliyor. Katarakt, glokom (göz tansiyonu), kornea ve oküler yüzey hastalıkları ile enfeksiyonlara yatkınlık bu tesirler ortasında yer alıyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Berna Özkan, bilhassa enfeksiyonlara yatkınlığın klinik açıdan büyük kıymet taşıdığını anlatarak, şöyle devam ediyor: “Diyabetik hastalarda immün karşılığın zayıflaması nedeniyle, olağanda bedende zararsız biçimde bulunabilen ya da günlük ömürde karşılaşılan mikroorganizmalar, göz içinde önemli, hatta görmeyi tehdit eden enfeksiyonlara (endoftalmi) yol açabilir. Ayrıyeten diyabet, göz hareketlerini sağlayan kranial hudutlarda mikroiskemik hasara neden olarak göz kaslarında felçlere ve buna bağlı çift görmeye (diplopi) sebep olabilir.”
Yılda bir kez göz muayenesi çok önemli!
Diyabetik retinopatide birinci damar değişiklikleri başladığında hastanın görme sertliği çabucak etkilenmeyebiliyor. Bu nedenle, diyabet tanısı konulduğunda nizamlı göz muayeneleri ve ortaya çıkan meselelere erken periyotta müdahale edilmesi, önemli görme kaybının önlenmesi açısından kritik değer taşıyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Berna Özkan, diyabet tanısı alan ve şimdi göz bulgusu saptanmayan hastaların yılda bir sefer göz muayenesi yaptırmaları gerektiğini anlatarak, “Erken periyot retinopati bulguları tespit edildiğinde takip aralığı ekseriyetle 6 aya indirilmektedir. İleri evre bulguların varlığında ise muayene sıklığı, hastalığın şiddetine ve klinik durumuna nazaran daha da artırılır” diyor. Prof. Dr. Berna Özkan, denetim vakti şimdi gelmemiş olsa bile görme sertliğinde azalma ve görme alanında kayıp fark edildiğinde yahut şiddetli bir göz ağrısı oluştuğunda vakit kaybetmeden göz tabibine başvurmanın son derece değerli olduğunu vurguluyor.
Görme sertliğinde artış sağlanabiliyor!
Günümüz tedavi yolları sayesinde birçok hastada tam görme kaybının önüne geçmek mümkün olabiliyor. Diyabetik retinopati geliştiğinde, damar sızıntısına bağlı retina ödemi oluşmuşsa, göz içi enjeksiyon tedavileriyle ödem azaltılabiliyor. Bu tedavi sayesinde birçok hastada görme sertliğinde artış sağlanabildiğini aktaran Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Berna Özkan, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Hastalık ilerleyip retina damarlarında tıkanmaya bağlı iskemi, yani doku tahribatı geliştiğinde ise iskemik retina alanlarına lazer fotokoagülasyon uygulanması gerekir. Daha ileri evrelerde diyabetik retinopatiye bağlı göz içi kanama, traksiyonel retina dekolmanı yahut bağışıklık sistemindeki zayıflığa bağlı göz içi enfeksiyonlar ortaya çıkabilir. Bu durumlarda vitreoretinal cerrahiyle kanamalar temizlenebilir, retina tekrar yatıştırılabilir ve gözün bütünlüğü korunabilir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
