Şanlıurfa’nın Siverek ilçesindeki Ahmet Koyuncu Mesleksel ve Teknik Anadolu Lisesi’nde 16 kişinin yaralandığı silahlı akın ile Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesi Ayser Çalık Ortaokulu’nda 9 kişinin hayatını kaybettiği, 13 kişinin yaralandığı atakların akabinde, gözler tekrar ferdî silahlanma ve şiddetin toplumsal boyutlarına çevrildi.
Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi İsimli Bilimler Bölümü’nden Prof. Dr. Aylin Yalçın Sarıbey, yaşanan olayların yalnızca ferdî değil, çok katmanlı bir sorun olduğuna dikkat çekerek değerli değerlendirmelerde bulundu.
Silah edinmenin üç temel nedeni: Savunma, aidiyet, kimlik
Prof. Dr. Sarıbey, bireylerin silah edinme motivasyonlarını üç ana başlıkta toplandığını belirterek, “İnsanlar savunma, kültürel aidiyet ve ruhsal kimlik inşası olmak üzere üç temel nedenle silah sahibi olmaktadırlar. Savunma odaklı yaklaşımda bireyler, hata mağduru olma korkusu ve güvenlik yetersizliği algısıyla silahı son bir sığınak olarak görürler. Sosyolojik açıdan silah, aileden gelen bir gelenek, avcılık yahut atıcılık üzere alt kültürlere aidiyet hissi veren bir toplumsallaşma aracıdır. Ruhsal çalışmalarda ise silahın, bireye kaybolan denetim hissini geri verdiği ve maskülen güç sembolü olarak fonksiyon gördüğü vurgulanır.” dedi.
“Silah etkisi” saldırganlığı tetikleyebiliyor
Bazı toplumlarda silah sahipliğinin politik bir mana da taşıdığını tabir eden Prof. Dr. Sarıbey, “Silah, devlete karşı ferdi özgürlüğün ve sivil hakların korunması üzere bir mana yüklenerek de sahiplenilebilmektedir. Fakat ‘Silah Etkisi’ teorisi, korunma maksatlı bile olsa silahın varlığının saldırganlık dürtülerini tetikleyebileceğine dikkat çekmektedir. Özetle silah, sadece bir araç değil; hem somut bir güvenlik arayışını hem de soyut bir güç ve kimlik tarifini temsil etmektedir. Bu motivasyonlar, bireyin içinde bulunduğu sosyo-ekonomik etraf ve türel düzenlemelerle direkt alakalıdır. Nihayetinde silah edinme kararı, rasyonel bir korunma muhtaçlığı ile derin ruhsal ihtiyaçların birleşimidir.” diye konuştu.
Dijital içerikler gençlerin risk algısını zayıflatıyor
Medyanın ve dijital içeriklerin tesirine de dikkat çeken Prof. Dr. Sarıbey, “Silahın sinemalar, diziler, görüntü oyunları ve toplumsal medya aracılığıyla estetik bir öge üzere sunulması, en başarılı, en adaletli, en güçlü karakterlerin silah kullanıyor olmaları gençlerin risk algısını köreltmektedir. Ekranda gördüğü karakterlerin meseleleri silahla çözdüğünü gören gençler, çatışma idaresinde irtibat yerine fizikî gücü ve silahı merkeze koymaya başlamaktadır. Bu da akran zorbalığının silahlı hücumlara evrilme riskini arttırmaktadır.” tabirinde bulundu.
Şiddet gündelik hayatın modülü haline geliyor
Şiddetin gündelikleştiğine işaret eden Prof. Dr. Sarıbey, “Sürekli şiddet ve cürüm içeriklerine maruz kalmak bireyleri şiddete karşı duyarsızlaştırmakta ve şiddetin sıradan bir tahlil yolu olarak görülmesine neden olmaktadır. Evvelden hasımlık, namus temelli olan ateşli silahla öldürme- yaralama olayları, artık trafikteki bir tartışma, toplumsal medyadaki bir atışma problemine indirgenmiş durumdadır.” dedi.
Güvensizlik algısı ferdî silahlanmayı artırıyor
Modern hayatın getirdiği güvensizlik algısının da ferdi silahlanmayı tetiklediğini belirten Prof. Dr. Aylin Yalçın Sarıbey, “Şehir hayatındaki belirsizlikler, kabahat oranlarına ait algısal artış ve cezaların caydırıcılığına yönelik güvensizlik, bireyleri kendi güvenliğini kendisinin sağlama niyetine itmektedir. Silah bu noktada yapay bir denetim hissi sunmaktadır. Bilhassa ataerkil toplumlarda silah, otorite ve statü simgesi olarak görülmekte, toplumsal medyanın da tesiriyle bir kimlik inşası aracına dönüşmektedir” diye konuştu.
Silaha erişim kolaylığı sonuçları ağırlaştırıyor
Ateşli silahlara erişimin kolay olmasının, olayların sonuçlarını ağırlaştırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Sarıbey, çözüm tekliflerini de şöyle sıraladı:
“Ateşli silahlara erişimi sınırlayabilmek ismine teminin önlenmesi için kontrol ve takiplerin arttırılması, var olan silahların sirkülasyondan çıkartılması için ceza muafiyeti ve teşvik edici sistemler kullanılarak teslim edilmelerinin sağlanması gerekmektedir. Risk kümesinde olan çocukların tespiti, takibi ve psikososyal olarak desteklenmeleri büyük kıymet taşımaktadır. Ruhsatsız silah taşımanın cezası ertelemeye tabi olmayacak kadar ağırlaştırılmalı, ruhsatlı silah sahibi olan şahısların silaha erişimi zorlaştıracak her türlü tedbiri almaları zarurî tutulmalıdır.”
Denetim, eğitim ve psikososyal takviye şart
Risk kümesindeki çocukların erken tespitinin kıymetine vurgu yapan Prof. Dr. Sarıbey, “Okullarda ve rehberlik ve takviye ünitelerinde öfke denetimi, çatışma çözme maharetleri üzerine zarurî programlar periyodik olarak uygulanmalıdır. Silahın kullanımının yüceltildiği üretimlere yönelik kontrollerin artırılması ve toplumsal şiddeti normalize eden lisandan kaçınılması sıkı biçimde takip edilmelidir.” tabirinde bulundu.
“Bulaşıcı etki” uyarısı: Haber lisanı kritik rol oynuyor
Bu çeşit olayların akabinde “bulaşıcı etki” riskine de dikkat çeken Prof. Dr. Sarıbey, “Büyük yankı uyandıran bu çeşit olayların akabinde emsal olayların yaşanma ihtimali artmakta, bulaşıcı tesir göstermektedir. Toplumsal medyada çok görünür kılınması benzerlerinin olma ihtimalini güçlendirmektedir, bu nedenle toplumsal medyada ve haberlerin verilmesinde kullanılan lisana dikkat edilmesi, ruhsal dayanak düzeneklerinin faal işletilmesi büyük ehemmiyet taşımaktadır. Çocuklarımız geleceğimizdir, her birinin sağlıklı, memnun, huzurlu bireyler olmaları tüm toplumun sorumluluğunda olduğu unutulmamalıdır.” formunda kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
