Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) harcaması 2025 yılında 980 milyar 428 milyon TL’ye yükseldi
Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında bir evvelki yıla nazaran 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL’ye yükseldi.
Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması, 2024-2025
Ar-Ge harcamasının gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYH) içindeki hissesi %1,55 oldu
Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcamasının GSYH içindeki oranı 2024 yılında %1,46 iken, 2025 yılında 63 trilyon 240 milyar 523 milyon TL’lik GSYH içindeki oranı %1,55 oldu.
Ar-Ge harcamasının GSYH içindeki hissesi, 2009-2025
En fazla Ar-Ge harcaması mali ve mali olmayan şirketler tarafından yapıldı
Ar-Ge harcamalarında mali ve mali olmayan şirketler %65,0 ile en büyük hisseye sahip olurken, bunu %30,3 ile yükseköğretim takip etti. Genel devlet ve kâr maksadı olmayan kuruluşların Ar-Ge harcamalarının hissesi ise %4,7 oldu. Ar-Ge harcamaları içerisinde işçi harcamaları %58,8 ile en büyük harcama kalemini oluşturdu.
(1) Kâr emeli olmayan kuruluşlar da dâhildir.
Grafikteki sayılar, yuvarlamadan ötürü toplam 100’ü vermeyebilir.
Mali ve mali olmayan şirketler Ar-Ge finansmanında %52,5 ile birinci sırada yer aldı
Ar-Ge harcamalarının 2025 yılında %52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edilirken genel devlet Ar-Ge harcamalarının %31,1’ini, yükseköğretim %14,1’ini, yurt dışı kaynaklar %2,3’ünü ve öbür yurt içi kaynaklar yaklaşık olarak %0,01’ini finanse etti.
Sektörlere nazaran finans kaynakları dağılımı, 2025
Grafikteki sayılar, yuvarlamadan ötürü toplam 100’ü vermeyebilir.
Tam vakit muadili cinsinden 317 bin 982 Ar-Ge çalışanı çalıştı
Tam vakit muadili (TZE) cinsinden 2025 yılında toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge çalışanı olarak çalıştı. Kesimler prestiji ile dağılımına bakıldığında ise TZE cinsinden toplam Ar-Ge işçisinin 2025 yılında %67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, %29,0’ı yükseköğretimde ve %3,0’ı genel devlet ve kâr hedefi olmayan kuruluşlarda yer aldı.
TZE cinsinden bayan Ar-Ge işçisinin oranı %34,1 oldu
TZE cinsinden bayan Ar-Ge işçi sayısı, 2025 yılında 108 bin 453 kişi ile toplam Ar-Ge işçi sayısının %34,1’ini oluşturdu. Dallar prestijiyle TZE cinsinden bayan Ar-Ge işçi oranı yükseköğretimde %48,1, genel devlet ve kâr gayesi olmayan kuruluşlarda %32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise %28,2 oldu.
TZE cinsinden Ar-Ge insan kaynağının cinsiyete nazaran kesim içi dağılımı, 2025
(1) Kâr maksadı olmayan kuruluşlar da dâhildir.
Ar-Ge çalışanının %31,0’ı doktora yahut muadili eğitim düzeyine sahip
Ar-Ge çalışanı tahsil durumuna nazaran incelendiğinde, Ar-Ge işçisinin %40,6’sının lisans eğitim seviyesine sahip olduğu görüldü. Bunu sırasıyla %31,0 ile doktora yahut muadili, %19,4 ile yüksek lisans, %4,9 ile meslek yüksekokulu ve %4,1 ile lise ve altı kategorileri takip etti. TZE cinsinden Ar-Ge çalışanının eğitim durumuna nazaran dağılımı ise sırasıyla; %49,6 ile lisans, %21,4 ile doktora yahut muadili, %18,5 ile yüksek lisans, %5,9 ile meslek yüksekokulu ve %4,6 ile lise ve altı eğitim seviyesi formunda oldu.
Öğrenim durumuna nazaran sayı ve TZE cinsinden Ar-Ge çalışanı, 2025
Ar-Ge işçisi tahsil durumu (Sayı) Ar-Ge işçisi tahsil durumu (TZE)
Grafikteki sayılar, yuvarlamadan ötürü toplam 100’ü vermeyebilir.
En fazla Ar-Ge harcaması TR10 (İstanbul) bölgesinde gerçekleşti
İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Seviyeye nazaran 2025 yılında Ar-Ge harcamalarının en yüksek olduğu bölge toplam Ar-Ge harcamasının %31,8’ini gerçekleştiren TR10 (İstanbul) iken, bunu %30,0 ile TR51 (Ankara) ve %9,5 ile TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesi takip etti.
Toplam Ar-Ge işçi sayısının %32,2’si TR10 (İstanbul), %19,8’i TR51 (Ankara) ve %8,4’ü TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesinde istihdam edildi.
Mali ve mali olmayan şirketlerde Ar-Ge harcamasının %54,9’u Ar-Ge merkezlerinde yapıldı
Mali ve mali olmayan şirketler tarafından 2025 yılında gerçekleştirilen 637 milyar 252 milyon TL Ar-Ge harcamasının %54,9’u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirildi. Ar-Ge merkezlerinde yapılan Ar-Ge harcamasının %89,5’i, 250 ve üzeri çalışan sayısına sahip olan teşebbüsler tarafından yapıldı.
En fazla Ar-Ge harcaması yüksek teknoloji faaliyetlerindeki teşebbüsler tarafından yapıldı
İmalat endüstrinde Ar-Ge faaliyeti yürüten teşebbüsler teknoloji seviyelerine nazaran sınıflandırıldığında, 2025 yılında imalat endüstrinde gerçekleştirilen 322 milyar 656 milyon TL Ar-Ge harcamasının %47,7’sinin yüksek teknoloji faaliyetinde yer alan teşebbüsler tarafından gerçekleştirildiği görüldü. İmalat sanayindeki toplam Ar-Ge harcamasının %40,7’si orta yüksek teknoloji faaliyetindeki teşebbüsler, %7,2’si orta düşük teknoloji faaliyetindeki teşebbüsler ve %4,4’ü düşük teknoloji faaliyetindeki teşebbüsler tarafından yapıldı.
İmalat endüstrinde gerçekleştirilen Ar-Ge harcamalarının teknoloji seviyesine nazaran dağılımı, 2015-2025
Grafikteki sayılar, yuvarlamadan ötürü toplam 100’ü vermeyebilir.
2025 yılı bilgileri NACE Rev.2.1 sınıflamasına nazaran hesaplanmıştır.
İmalat endüstrinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimlerdeki araştırmacı sayıları incelendiğinde 2025 yılında en fazla araştırmacının 32 bin 399 kişi ile orta yüksek teknoloji faaliyeti yürüten teşebbüsler tarafından istihdam edildiği görüldü. Bunu 23 bin 298 araştırmacı istihdamı ile yüksek teknoloji faaliyeti yürüten teşebbüsler takip etti. TZE cinsinden araştırmacı sayıları dikkate alındığında da en fazla kıymetin 29 bin 697 ile orta yüksek teknoloji faaliyeti yürüten teşebbüslerde olduğu saptandı.
İmalat endüstrinde Ar-Ge faaliyeti yürüten teşebbüslerin teknoloji seviyesine nazaran araştırmacı sayıları, 2025
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin özel dal Ar-Ge harcaması içerisindeki payı %26,5 oldu
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin, mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcaması içerisindeki hissesi 2015 yılında %14,8 iken 2025 yılında %26,5’e yükseldi. Mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcaması 2015 yılında 11,2 milyar TL iken, bu harcamalar 2025 yılında 637,3 milyar TL’ye ulaştı.
Mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamaları ve dolaylı Ar-Ge teşviklerinin hissesi, 2015-2025
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
