Çoklukla belirti vermeden ilerlediği için “sessiz hastalık” olarak tanımlanan kronik böbrek hastalığının dünya genelinde yaklaşık her 10 şahıstan birinde görüldüğü ve bu şahısların değerli bir kısmının hastalığının farkında olmadığı iddia ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2026 yılı bilgilerine nazaran yaklaşık 674 milyon kişi kronik böbrek hastalığıyla yaşıyor. Yaz mevsimiyle birlikte artan sıcaklıklar, böbrek sağlığını tehdit edebiliyor. Acıbadem Altunizade Hastanesi Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, özellikle aşırı sıcaklara uzun mühlet maruz kalmanın böbrek sıhhatini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekerek, “Sıcak havalarda bedenin ısı istikrarını korumak için oluşturduğu fizyolojik cevaplar böbrekler üzerinde ek yük oluştururken, terlemeyle gelişen sıvı kaybı da buna eşlik edebilmektedir. Yüksek nem ise terin buharlaşmasını azaltarak bedenin ısı kaybetmesini zorlaştırmakta ve ısı gerilimini artırmaktadır. Şiddetli ısı gerilimi, bilhassa önemli sıvı kaybı (dehidratasyon) yahut sıcak çarpması geliştiğinde, akut böbrek hasarına yol açabilmektedir” diyor. Kronik böbrek hastalığı olanlar, ileri yaştakiler, diyabet yahut hipertansiyon üzere kronik hastalıkları bulunanlar aşırı sıcakların tesirlerine karşı daha hassas olabiliyor. Bu bireylerde eşlik eden hastalıklar ve kullanılan birtakım ilaçlar, sıcak havalarda gelişebilen sıvı kaybı ve kan basıncındaki değişikliklerin tesirini artırabiliyor. Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, yaz aylarında böbrek sıhhatini korumak için dikkat edilmesi gereken en kıymetli üç kuralı “Sıvı istikrarını korumak, aşırı sıcaklarda yoğun fizikî aktiviteden kaçınmak ve ilaçları bilinçsizce kullanmamak” olarak sıralıyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, yaz aylarında böbrek sıhhatini korumak için dikkat edilmesi gereken 8 kuralı anlattı; kıymetli teklifler ve ihtarlarda bulundu.
Sıvı istikrarınızı koruyun
Sıcak havalarda terlemeyle sıvı kaybı artabiliyor. Bu kayıp gereğince karşılanmadığında dolanımdaki kan hacmi azalabiliyor ve bunun sonucunda böbreklerin kanlanması olumsuz etkilenebiliyor. Bilhassa ileri yaştaki bireylerde ve kronik hastalığı bulunanlarda bariz sıvı kaybı, akut böbrek hasarı riskini artırabiliyor.
Nasıl tedbir almalı? Günlük sıvı alımınızı sıcaklık, fizikî aktivite ve terleme ölçünüze nazaran ayarlayın. Herkes için geçerli tek bir su ölçüsü olmadığını unutmayın. Kalp yetmezliği, ileri evre böbrek hastalığı yahut diyaliz tedavisi sebebiyle sıvı kısıtlamanız varsa, doktorunuzun önerdiği ölçüde su tüketmeye ihtimam gösterin.
Aşırı sıcaklarda yoğun fizikî aktiviteden kaçının
Aşırı sıcaklarda beden, ısısını denetim altında tutabilmek için cilt kan akımını ve terlemeyi artırıyor. Buna yoğun antrenman ve sıvı kaybı eklendiğinde ısı gerilimi artabiliyor ve böbrekler de bundan olumsuz etkilenebiliyor. Şiddetli ısı gerilimi ve sıcak çarpması, akut böbrek hasarına yol açabiliyor.
Nasıl tedbir alalım? Egzersiz ve ağır açık hava aktivitelerini mümkün olduğunca günün daha serin saatlerinde yapın. Açık havada çalışmak zorundaysanız serin yahut gölgeli ortamlarda sistemli dinlenme ve sıvı alma molaları verin.
Tansiyonunuzu takip edin, ilaçlarınızı kendi kendinize değiştirmeyin
Sıcak havalarda damarların genişlemesi ve sıvı kaybı kan basıncının düşmesine sebep olabiliyor. Bilhassa idrar söktürücü kullananlarda sıvı kaybının tesirlerinin daha besbelli olabildiğini vurgulayan Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, birtakım tansiyon ilaçlarını kullanan şahıslarda de şiddetli sıvı kaybı durumunda böbrek işlevlerinin etkilenebildiğini söylüyor.
Nasıl tedbir almalı? Çok sıcak günlerde, bilhassa hipertansiyon tedavisi görüyorsanız tansiyonunuzu takip edin. Baş dönmesi, bayılma hissi yahut alışılmışın dışında tansiyon kıymetleriniz düşerse, ilaçlarınızı kendi kendinize kesmek yerine doktorunuza danışın.
Gelişigüzel ağrı kesici kullanmayın
Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) kümesinde yer alan bazı ağrı kesiciler böbreğin kan akımını düzenleyen düzenekleri etkileyebiliyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, ”Özellikle dehidratasyon, kronik böbrek hastalığı, ileri yaş yahut kalp yetmezliği üzere ek risk faktörlerinin varlığında akut böbrek hasarı riski artabilmektedir. Yoğun terleme, kusma ve ishal üzere sıvı kaybına yol açan durumlarda bu risk daha da ehemmiyet kazanmaktadır” diyor.
Nasıl tedbir almalı? Özellikle böbrek hastalığınız varsa NSAİİ grubu ağrı kesicileri tabibe istişareden sık ve denetimsiz kullanmayın. Sıvı kaybettiğiniz devirlerde kullandığınız ilaçlar konusunda doktorunuzdan bilgi alın.
Böbrek taşı hikayeniz varsa, dikkat!
Sıcak havalarda terlemeyle sıvı kaybı arttığında ve bu kayıp karşılanmadığında idrar hacmi azalabiliyor. Düşük idrar hacmi, idrardaki taş oluşturucu maddelerin yoğunluğunu artırarak taş oluşumuna taban hazırlayabiliyor. Bu sebeple kâfi sıvı alımı, bilhassa daha evvel böbrek taşı geçirmiş şahıslarda taş tekrarını önlemenin temel tekniklerinden birini oluşturuyor.
Nasıl tedbir almalı? Böbrek taşı olan hastalarda maksat kâfi idrar hacmini sağlamak. Yeni kılavuzlar, bu hastalarda günde en az 2,5 litre idrar hacmini sağlayacak ölçüde sıvı alınmasını öneriyor. Lakin bunun içilecek su ölçüsü değil, hedeflenen günlük idrar ölçüsü olduğunu unutmayın. Münasebetiyle doktorunuzun önerdiği ölçüde su tüketmeye itina gösterin.
İshal ve kusmaya bağlı sıvı kaybını önemseyin
Yaz aylarında sıvı kaybının tek sebebi terleme olmuyor. İshal ve kusma da kısa müddette kıymetli ölçüde su ile elektrolit kaybına yol açabiliyor. Kayıp şiddetli olduğunda ve yerine konulamadığında dolanımdaki kan hacmi azalabiliyor ve böbrek işlevleri bozulabiliyor. Bilhassa ileri yaştaki şahıslarda ve kronik hastalığı bulunanlarda akut böbrek yetmezliği üzere daha önemli sonuçlar gelişebiliyor.
Nasıl tedbir almalı? İshal yahut kusma sırasında sıvı kaybını karşılamaya dikkat edin. Sıvı alamama, idrar ölçüsünde bariz azalma, önemli baş dönmesi yahut bayılma gelişirse sıhhat kuruluşuna başvurun.
Kronik böbrek hastalığınız varsa, bu belirtileri sıcaktan sanmayın
Kronik böbrek hastalığı bulunan şahıslar aşırı sıcakların, sıvı kaybının ve kan basıncındaki değişikliklerin tesirlerine karşı daha hassas olabiliyor. Bu şahıslarda kullanılan birtakım ilaçlar da sıcak havalarda sıvı ve tansiyon istikrarını etkileyebiliyor. Hasebiyle havaların sıcak olduğu günlerde genel durumdaki değişikliklerin önemsenmesi gerekiyor.
Nasıl tedbir almalı? İdrar ölçüsünde besbelli azalma, bayılma, şuur bulanıklığı, sıvı alamama yahut bariz ve devam eden halsizlik gelişirse, bu yakınmaları sırf sıcağa bağlamayın. Bilhassa kronik böbrek hastalığınız varsa tıbbi kıymetlendirme için gecikmeyin.
Hekim denetimlerinizi aksatmayın
Diyabet ve hipertansiyon, kronik böbrek hastalığının en kıymetli sebepleri arasında yer alıyor. Sıcak havalarda sıvı kaybı, kan basıncındaki değişiklikler ve diyabetli şahıslarda kan şekeri denetiminin bozulması, mevcut böbrek hastalığı açısından ek problemlere sebep olabiliyor. Ayrıyeten kullanılan birtakım ilaçların tesirleri sıcak hava ve sıvı kaybı devirlerinde değişebiliyor.
Nasıl tedbir almalı? Kan şekeri ve tansiyon takibinizi sürdürün, sistemli tabip denetimlerinizi aksatmayın. İlaçlarınızı havanın sıcak olması sebebiyle kendi kendinize kesmeyin yahut dozlarını değiştirmeyin.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
