Hava yollarının kronik iltihabi bir hastalığı olan astım tedavisinde gerçek prosedürlerin kullanılması büyük değer taşıyor. Nefes açıcı inhaler ilaçların tesirli olabilmesi için hakikat teknikle kullanılmasının koşul olduğunu belirten İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Kolu Lideri Dr. Öğretim Üyesi Osman El Jundi, “Cihaz yanlış kullanılırsa ilaç akciğerlere kâfi ölçüde ulaşamaz ve hasta ‘İlaç kullanıyorum fakat yarar görmüyorum’ hissine kapılabilir. Bu nedenle her denetimde hastanın inhaler kullanım tekniği gözden geçirilmeli, gerekirse tekrar eğitim verilmelidir” dedi. Dr. El Jundi, kullanım sonrası ağız ve boğazın su ile çalkalanmasını tavsiye etti.
Küresel Astım Teşebbüsü (GINA) tarafından belirlenen 5 Mayıs 2026 Dünya Astım Günü teması, “Astım hastası olan herkes için iltihap önleyici (anti-inflamatuar) inhalerlere erişim” (Access to Asthma Deva for All – Inhaled Corticosteroids) olarak duyuruldu. Bu tema, astım denetiminde kortikosteroid içeren anti-inflamatuvar inhaler tedavilerin gerçek ve yaygın kullanımını vurgulamayı, tüm astım hastalarının tesirli tedaviye ve denetim ilaçlarına erişimini sağlamayı hedefliyor.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Kısmı Lideri Dr. Öğretim Üyesi Osman El Jundi, 5 Mayıs Dünya Astım Günü münasebetiyle yaptığı açıklamada astım tedavisinde dikkat edilmesi gerekenler konusunda tavsiyelerde bulundu.
Nefes darlığı, hırıltılı teneffüs, göğüste sıkışma hissi ortaya çıkıyor
Astımın, “hava yollarının kronik iltihabi bir hastalığı” olduğunu belirten Dr. El Jundi, “Bu iltihap nedeniyle hava yolları vakit zaman daralır, şişer ve dış uyaranlara karşı daha hassas hale gelir. Sonuç olarak hastalarda nefes darlığı, hırıltılı teneffüs, göğüste sıkışma hissi ve öksürük üzere yakınmalar ortaya çıkar. Bu şikayetler bilhassa gece ve sabaha karşı yahut antrenman sırasında, soğuk hava ile temas sonrası, teneffüs yolu enfeksiyonlarında yahut alerjenlere maruz kalındığında artabilir. Astımın değerli özelliklerinden biri, belirtilerin her vakit tıpkı şiddette olmaması Hasta birtakım devirlerde büsbütün semptomsuz olur lakin birtakım periyotlarda yakınmaları birden alevlenebilir. Bu nedenle astımda tertipli takip, yanlışsız tedavi ve hastanın kendi hastalığını tanıması çok önemlidir” ihtarında bulundu.
Astım denetiminde inhaler tedaviler tesirli oluyor
Astımın günümüzde tesirli halde denetim altına alınabilen bir hastalık olduğunu kaydeden Dr. El Jundi, “Burada gaye sırf hastanın nefesini rahatlatmak değil; gündüz ve gece şikayetlerini azaltmak, günlük hayatını rahat sürdürebilmesini sağlamak, atakları önlemek ve akciğer işlevlerini korumaktır. Yeni rehberler, astım denetiminde kortizon içeren inhaler tedavilerin temel rolünü vurgulamaktadır; çünkü yalnızca inhaler kortikosteroid içeren tedaviler, astımın temelinde yer alan hava yolu inflamasyonunu gaye alan en önemli tedavi yaklaşımıdır” dedi.
Astım hastaları doktor kontrolünü aksatmamalı
Astımın seyrinin bireyden şahsa değiştiğini belirten Dr. El Jundi, “Astım birtakım hastalarda çocukluk devrinde başlayıp yıllar içinde hafifleyebilir; kimi hastalarda ise erişkin yaşta başlayabilir ve uzun periyodik takip gerektirebilir. Bu nedenle ‘Her astım kesinlikle ömür uzunluğu ağır seyreder’ demek gerçek değildir. Lakin astım eğilimi olan bireylerde hastalık sessiz periyotlara girse bile, tetikleyicilerle yine alevlenebilir. Bu yüzden hastaların tedavilerini kendi kendine kesmemeleri, denetim randevularını aksatmamaları ve tabip teklifiyle izlenmeleri gerekir” diye konuştu
Nefes açıcı ilaçların kullanımında kıymetli noktalara dikkat!
Astımda nefes açıcı ilaçların kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalara da değinenDr. El Jundi, şunları söyledi:
“Astım tedavisinde en değerli noktalardan biri, sırf süreksiz rahatlama sağlayan ilaçlara güvenmemektir. Bilhassa 12 yaş ve üzerindeki hastalarda, yalnızca kortizon içermeyen kısa tesirli nefes açıcı ilaçların tek başına kullanılması şimdiki rehberlerde önerilmemektedir. Bu ilaçlar hastayı kısa müddette süreksiz olarak rahatlatabilir; lakin astımın temelindeki hava yolu iltihabını tedavi etmez. GINA rehberleri, erişkin ve adölesan astım hastalarında inhaler kortikosteroid içeren tedavilerin kullanmasını önermektedir. İnhaler ilaçların tesirli olabilmesi için gerçek teknikle kullanılması kuraldır.
İnhaler kullanım eğitimi verilmeli
Cihaz yanlış kullanılırsa ilaç akciğerlere kâfi ölçüde ulaşamaz ve hasta ‘İlaç kullanıyorum ancak yarar görmüyorum’ hissine kapılabilir. Bu nedenle her denetimde hastanın inhaler kullanım tekniği gözden geçirilmeli, gerekirse tekrar eğitim verilmelidir.
Kullanım sonrası ağız çalkalanmalı
Kortizon içeren inhaler ilaçlar ağız yoluyla yutulan kortizonlardan farklıdır; direkt hava yollarına ulaştıkları için daha düşük dozlarla tesir ederler. Fakat kullanım sonrası ağız ve boğazın su ile çalkalanması değerlidir. Bu kolay tedbir, ağızda mantar gelişimi ve boğazda tahriş üzere yan tesirleri azaltmaya yardımcı olur.”
Astım krizlerinin önlenmesi için hangi tedbirler alınmalıdır?
Astım krizlerini önlemenin en temel yolunun hastalığın denetim altında tutulması olduğunu söyleyen Dr. El Jundi, “Bunun için ilaçların tertipli ve gerçek teknikle kullanılması, denetim randevularının aksatılmaması ve hastanın kendisinde atağı tetikleyen durumları bilmesi gerekir. Astım denetimini bozan esas etkenler ortasında teneffüs yolu enfeksiyonları, sigara dumanı, hava kirliliği, alerjenler, polenler, mesken tozu akarları, küf, ağır kokular, kimyasal unsurlar ve ilaçların sistemsiz kullanımı yer alır. CDC ve gibisi halk sıhhati kaynakları da astımda tetikleyicilerden uzak durmayı, sigara dumanı maruziyetinin önlenmesini ve şahsa özel astım hareket planı oluşturulmasını önermektedir” dedi.
Yazılı bir “astım aksiyon planı” oluşturulmalı
Hastaların doktorlarıyla birlikte yazılı bir “astım aksiyon planı” oluşturmalarının da çok pahalı olduğunu vurgulayan Dr. El Jundi, “Bu plan; şikayetler artarsa ne yapılacağını, hangi ilacın ne vakit kullanılacağını ve hangi durumda acil sıhhat kuruluşuna başvurulması gerektiğini açıkça gösterilmelidir” dedi.
Astım denetimi, sistemli takip ve hakikat ilaç kullanımı ile mümkündür
Astım hastalığında nizamlı takip ve ilaç kullanımının ehemmiyetini vurgulayanDr. El Jundi, “Astım hastalarına en değerli tavsiyem, hastalıklarını sadece kriz periyotlarında değil, düzgün oldukları periyotlarda de ciddiye almalarıdır. Astım denetimi, tertipli takip ve gerçek ilaç kullanımı ile mümkündür. Hastalar ilaçlarını kendilerini âlâ hissettikleri için bırakmamalı, inhaler aygıtlarını hakikat kullandıklarından emin olmalı ve şikayetleri arttığında bunu geçer diye ertelememelidir” ihtarında bulundu.
Bahar aylarında tesirli olan polenler astım hastalarını nasıl tesirler?
Bahar aylarında polenlerin bilhassa alerjik astımı olan hastalarda öksürük, hırıltı, nefes darlığı, burun akıntısı ve gözlerde kaşıntı üzere şikayetleri artırabileceğini kaydeden Dr. El Jundi, “Polen yoğunluğunun fazla olduğu günlerde açık havada uzun müddet kalmamak, sabah erken saatlerde ve rüzgârlı havalarda dış ortam maruziyetini azaltmak, konuta gelince kıyafet değiştirmek ve duş almak yararlı olabilir. Polen periyotlarında pencereleri uzun mühlet açık bırakmamak ve dış ortam aktivitelerini mümkün olduğunca polen yoğunluğunun daha düşük olduğu saatlere planlamak da önerilebilir. Bununla birlikte astım hastaları antrenmandan büsbütün uzak durmamalıdır. Denetim altında olan astımda nizamlı fizikî aktivite genel sıhhat için yararlıdır. Fakat idmanla şikayetleri artan hastaların bunu doktorlarıyla paylaşmaları, gerekirse antrenman öncesi ilaç planlarının düzenlenmesi gerekir” diye konuştu.
İnhaler kortizonlar konusunda telaş edilmemeli
Dr. El Jundi, kelamlarını şöyle tamamladı: “Astımda en kıymetli bildirilerden biri şudur: Astım, yanlışsız tedavi ve şuurlu hasta eğitimiyle denetim altına alınabilen bir hastalıktır. Hastaların nefes açıcı ilaçlara sık muhtaçlık duyması, gece öksürük yahut nefes darlığı ile uyanması, günlük aktivitelerinin kısıtlanması ya da acil müracaatlarının olması astımın gereğince denetim altında olmadığını düşündürür. Bu durumda kesinlikle tabip denetimi gerekir. Toplumda ‘kortizon’ sözü bazen gereğinden fazla telaş yaratabilmektedir. Meğer astım tedavisinde kullanılan inhaler kortizonlar, uygun dozda ve hakikat teknikle kullanıldığında hastalığın temelindeki iltihabı denetim altına alarak atak riskini azaltan çok kıymetli tedavilerdir. Dünya Astım Günü’nün bu yılki temasının da vurguladığı üzere, astım denetimi sadece nefesi süreksiz olarak açmakla değil, hakikat inhaler tedaviyi hakikat teknikle kullanmakla mümkündür.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
