Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, ayna çalışmasının ruhsal tesirleri, yararları ve riskleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Ayna çalışmasının tesiri şahıstan şahsa değişebilir!
Ayna çalışmasının tanınan psikoloji ve şahsî gelişim alanında kullanılan bir pratik olduğunu lisana getiren Tuğçe Tunçel, “Ancak klinik psikolojide standart, tek başına tedavi edici bir yol olarak yer almaz. Daha çok öz-şefkat, maruz bırakma (exposure) ve bilişsel yine yapılandırma süreçleriyle bağlı yönleri üzerinden kıymetlendirilebilir.” dedi.
Ayna çalışmasını, kişinin aynaya bakarak kendine olumlu sözler söylemesi, hislerini gözlemlemesi yahut kendisiyle bağlantı kurmaya çalışması olarak tanımlayan Tunçel, “Klinik açıdan bu pratik üç sistem üzerinden yorumlanabilir. Maruz bırakma (exposure) yani kişinin kendi vücudu ve yüzüyle direkt müsabakası, öz-odaklanma (self-focused attention) yani dikkatin dış dünyadan iç benliğe yönelmesi, bilişsel tekrar çerçeveleme yani kendine dair otomatik olumsuz kanıların fark edilmesi ve değiştirilmesi. Fakat tek başına ‘terapötik yöntem’ değildir; tesiri kişinin ruhsal yapısına nazaran değişir.” formunda konuştu.
Özsaygısı düşük bireylerde ‘ben değerliyim’ üzere tabirler aksi tesir yaratabilir!
Bazı bireyler için ayna karşısının rahatsız edici olabileceğini aktaran Tuğçe Tunçel, “Çünkü vücut algısı meseleleri (body dissatisfaction), toplumsal dert ve kendini yargılama eğilimi, depresif bilişler (kendine yönelik olumsuz şemalar), travma hikayesi (özellikle vücutla ilgili travmalar), yüksek öz-eleştiri ve utanç duygusu yaşayan şahıslarda ayna, ‘kendilikle yüzleşme’yi artırdığı için kaçınma yansısı doğurabilir.” dedi.
Ayna karşısında yapılan olumlamaların (affirmasyonların) ruhsal tesirleri hakkında bilimsel bilgilere değinen Tunçel, şunları söyledi:
“Olumlamalarla ilgili araştırmalar karışıktır. Öz-şefkat seviyesi yüksek bireylerde olumlamalar gerilim azaltabilir ve motivasyonu artırabilir. Özsaygısı düşük bireylerde ‘ben değerliyim’ üzere tabirler karşıt tesir yaratabilir. Zira kişi içsel olarak buna inanmadığında bilişsel çelişki oluşur ve rahatsızlık artabilir. En tesirli yaklaşımda araştırmalar ise ‘gerçekçi ve süreç odaklı olumlamaların’ daha tesirli olduğunu gösterir; o da ‘zorlanıyorum ancak kendime daha anlayışlı olmayı öğreniyorum’ biçiminde tabir edilebilir.”
Ayna çalışması herkes için inançlı olmayabilir!
Kişinin kendi yüzüne uzun mühlet bakmasının birtakım hislerin ortaya çıkmasına sebep olabileceğini kaydeden Tunçel, “Bu durum şahsa bağlı olarak değişir. Öz-farkındalık artışı, utanç yahut huzursuzluk, merak ve kabullenme, eleştirel iç sesin güçlenmesi, birtakım durumlarda dissosiyatif hisler (yabancılaşma) ve bilhassa yüksek öz-eleştirel şahıslarda duygusal yoğunluk artabilir.” dedi.
Bazı durumlarda ayna çalışmasının uzman takviyesi olmadan uygulanması sakıncalı olabileceği ikazında bulunan Tunçel, “Yoğun depresyon, vücut algı bozukluğu, travma sonrası gerilim belirtileri, kendine ziyan verme kanıları ve yoğun dissosiyasyon durumlarında tavsiye edilmez. Şiddetli toplumsal tasa üzere durumlarda dikkatli olunmalı. Bu durumlarda ayna çalışması, kişiyi rahatlatmak yerine tetikleyici olabilir.” sözlerini kullandı.
Klinik sıkıntıları self-help tekniğiyle çözmeye çalışmak yanlış kullanımdır!
Ayna çalışmasının tek başına ‘özsaygı inşa etme yöntemi’ olmadığına dikkat çeken Tuğçe Tunçel, “Derin bilişsel şemaları değiştirmez, travmayı çözmez, sistematik terapi yerine geçmez.” dedi.
Tunçel ayrıyeten ayna çalışmasının yanlış kullanımına da örnek vererek, “Gerçekçi olmayan olumlu telkinlerle kendini zorlamak, duygusal kaçınmayı ‘pozitif düşünme’ ile bastırmak, klinik meseleleri self-help tekniğiyle çözmeye çalışmak yanlış kullanımdır.” diye konuştu.
Kendinize zorla yeterli hissettirmeye çalışmayın; evvel ne hissettiğinizi fark edin!
Kendisiyle daha sağlıklı bir alaka kurmak isteyen şahıslara ayna çalışması konusunda tekliflerde bulunan Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Klinik açıdan daha istikrarlı bir yaklaşım için evvela nötr müşahedeyle başlamak gerekir; ‘Kendime bakabiliyorum ve şu an ne hissediyorum?’ sorusu sorulmalı. Sonrasında öz-şefkat lisanı kullanılmalı. Sert olumlamalar yerine gerçekçi cümleler seçilmeli. Çalışmaya kısa mühletlerle başlanmalı, uzun müddet maruz kalma zorlayıcı olabilir. Duyguyu bastırmak değil, tanımak değerli. Gerektiğinde ‘şu an rahatsızlık hissediyorum’ denilebilmeli. Vücutla ilgiyi çeşitlendirmek es geçilmemeli. Yalnızca aynaya değil, hareket, nefes ve vücut farkındalığına da odaklanılmalı. Gerekirse Bilişsel Davranışçı Terapi yahut şema terapi dayanağı alınmalı.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
