Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Gürler Güz, doğayla tertipli temasın bağımlılık tedavisindeki yeri ve ehemmiyeti hakkında açıklamalarda bulundu.
Doğa temelli müdahaleler tedaviye bağlılığı güçlendirmede tamamlayıcı bir rol oynuyor!
Bağımlılık tedavisinde birinci basamak yaklaşımların farmakoterapi (ilaç takviyeli tedavi), bilişsel-davranışçı terapi ve yapılandırılmış rehabilitasyon programları olduğunu hatırlatan Klinik Psikolog Gürler Güz, “Ancak klinik literatürde son yıllarda ‘yeşil terapi’ yahut ‘ekoterapi’ başlığı altında incelenen tabiat temelli müdahaleler, standart tedavinin yerini almasa da, nüks (tekrar başlama) riskini azaltmada ve tedaviye bağlılığı güçlendirmede tamamlayıcı bir rol oynuyor.” dedi.
Bağımlılığın, özünde beynin ödül sistemindeki bir dengesizlikle açıklandığını söz eden Güz, “Madde kullanımı ya da davranışsal bağımlılıklar (patolojik kumar, dijital/internet bağımlılığı gibi), beyindeki dopamin salınımını doğal hudutların çok üzerinde tetikler. Vakitle beyin bu yapay uyarana alışır ve günlük hayattaki sıradan zevkler bir sohbet, bir yemek, bir muvaffakiyet hissi eskisi kadar tatmin edici gelmemeye başlar. Klinik lisanda buna ‘anhedoni’ denir; basitçe, hazdan haz alamama hali.” formunda konuştu.
Doğa, gerilimi azaltarak nüks riskine karşı muhafaza sağlayabilir!
Doğada geçirilen vaktin, farklı bir kanaldan bu tabloya müdahale ettiğini kaydeden Güz, şunları söyledi:
“Araştırmalar, doğal ortamlarda geçirilen mühletin gerilim hormonu kortizolün seviyesini düşürdüğünü ve vücudu ‘savaş ya da kaç’ modundan çıkarıp dinlenme-onarım moduna soktuğunu gösteriyor. Bağımlılıkla gayret eden pek çok danışanda gözlemlenen ortak nokta, yoğun gerilimin nüks riskini direkt artırdığıdır. Tabiat, bu gerilim yükünü hafifleterek dolaylı ancak tesirli bir muhafaza sağlar.”
Sürdürülebilir güzelleşme için bırakılanın yerine manalı bir şey koyabilmek belirleyicidir!
İyileşme sürecinin birden fazla vakit ‘yoksunluk ve istek’ kavramları üzerinden anlatıldığını aktaran Güz, “Maddeden, davranıştan, ortamdan uzak durmak. Fakat sürdürülebilir düzgünleşme için asıl belirleyici olan, bırakılanın yerine manalı bir şey koyabilmektir.” dedi.
Buna ‘davranışsal aktivasyon’ denildiğini söz eden Güz, “Yani boşalan vakti ve enerjiyi doyurucu, sağlıklı bir aktiviteyle doldurmak. Tabiat, tam da bu boşluğu doldurabilecek somut bir alternatif sunar. Bir tabiat yürüyüşü, bir bahçede toprakla uğraşmak ya da yalnızca bir parkta oturup çevreyi fark etmek, bireye kaybettiği denetim hissini geri kazandırabilir. Bağımlılık sürecinde sıkça yitirilen bu ‘kendi hayatını yönetebilme’ hissi, psikolojide ‘öz-yeterlilik’ olarak isimlendirilir. Tabiatta küçük fakat somut kararlar alarak (hangi rotayı seçeceğine, bir bitkiyi nasıl büyüteceğine karar vererek) yine inşa edilebilir. Bu, nüksü önlemede kritik rol oynayan bir iç kaynaktır.” açıklamasını yaptı.
Doğa, bağımlılık tedavisini güçlendiren destekleyici bir unsur!
Doğanın bağımlılık tedavisinde dahil edilmesini yapılandırılmış biçimde kullanan modeller olduğuna işaret eden Klinik Psikolog Gürler Güz, “Wilderness therapy (doğa terapisi) programları, bilhassa ergen ve genç yetişkinlerde, küme halinde yürüyüş, kamp ve hayatta kalma hünerlerini terapötik çalışmalarla birleştiriyor. Bahçıvanlık temelli rehabilitasyon programları ise, sistemli ve sabır isteyen bir uğraşın, dürtü denetimini ve ‘sonucu ertelemeyi öğrenme’ kapasitesini güçlendirdiğini gösteriyor.” dedi.
Türkiye’de de bu yönde artan bir farkındalık olduğuna dikkat çeken Güz, “Bazı rehabilitasyon merkezleri ve belediyeler, bağımlılıkla uğraş eden bireyler için tabiat yürüyüşleri, ekolojik tarım atölyeleri ve açık hava programları düzenliyor. Bu uygulamalar şimdi standart tedavi protokolünün yerini almasa da, tedaviyi güçlendiren ve sürdürülebilirliğini artıran ögeler olarak öne çıkıyor.” diye konuştu.
Doğa tedavinin yerini almaz lakin dayanıklılığı artırabilir!
Doğanın bağımlılık tedavisinde sebep kıymetli olduğuna açıklık getiren Güz, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Üç ana tesiri var. Birincisi bedensel tesir. Gerilim hormonlarının azalması, uyku kalitesinin artması ve genel gerginliğin düşmesi, dürtü denetimini destekleyen bir taban oluşturur. İkincisi duygusal tesir. Tabiatta geçirilen vakit, dert ve depresif belirtilerde azalmayla ilişkilendiriliyor; bu da bağımlılığa sıkça eşlik eden duygusal iniş çıkışları yumuşatabilir. Üçüncüsü ise mana ve bağ kurma. Tabiat, bireye kendinden daha büyük bir bütünün modülü olduğu hissini vererek, bağımlılığın getirdiği yalnızlaşma ve anlamsızlık hissine karşı bir istikrar noktası oluşturur.
Elbette tabiat, tedavinin yerini alacak sihirli bir formül değil. Bağımlılıkta ilaç takviyesi, psikoterapi ve gerektiğinde yapılandırılmış rehabilitasyon süreçleri vazgeçilmezdir. Lakin tabiatla kurulan tertipli ve şuurlu temas, bu süreçlerin yanında kişinin dayanıklılığını artıran, nüks riskini azaltan ve güzelleşmeyi kalıcı kılan değerli bir destek unsuru olarak görülebilir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
